Orzeczenie · 2014-12-19

I ACa 1202/14

Sąd
Sąd Apelacyjny w Krakowie
Miejsce
Kraków
Data
2014-12-19
SAOSRodzinneubezwłasnowolnienieWysokaapelacyjny
ubezwłasnowolnieniepijaństwoalkoholizmzdolność do czynności prawnychdobro osobisteopiekakuratorsąd apelacyjny

Sprawa dotyczyła wniosku o całkowite ubezwłasnowolnienie B. K. z powodu pijaństwa, złożonego przez jej córkę, M. S. Sąd Okręgowy w Krakowie uwzględnił wniosek, orzekając całkowite ubezwłasnowolnienie. Uczestniczka B. K. wniosła apelację, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych, naruszenie prawa procesowego (art. 553 §2 kpc) poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wadliwych opiniach biegłych, oraz naruszenie prawa materialnego (art. 13 §1 kc) przez nieprawidłowe zastosowanie przepisu i orzeczenie całkowitego ubezwłasnowolnienia, które miało być sprzeczne z jej dobrem. Sąd Apelacyjny w Krakowie, po rozpoznaniu apelacji, zmienił zaskarżone postanowienie. Uznano, że opinie biegłych, mimo pewnej zwięzłości, były wystarczające, a zarzut naruszenia art. 553 §2 kpc był nieuzasadniony. Jednakże, Sąd Apelacyjny podzielił zarzut naruszenia prawa materialnego. Analizując przesłanki ubezwłasnowolnienia całkowitego, Sąd stwierdził, że choć B. K. cierpi na nałóg alkoholowy, który wpływa na jej krytycyzm i zdolność oceny konsekwencji działań, to jednak zachowała ona zdolność do kierowania swoim postępowaniem w codziennych sprawach, opiekuje się wnukiem i załatwia bieżące sprawy. Całkowite ubezwłasnowolnienie byłoby sprzeczne z jej dobrem i stanowiłoby nieusprawiedliwiony środek represyjny. W związku z tym, Sąd Apelacyjny zmienił postanowienie, orzekając częściowe ubezwłasnowolnienie z powodu pijaństwa. Uznano, że taka forma pomocy jest niezbędna dla B. K., aby mogła ona prowadzić swoje sprawy, szczególnie w kontekście konieczności podjęcia leczenia odwykowego (które zostało jej nakazane przez Sąd Rejonowy) oraz uporządkowania sytuacji finansowej i prawnej związanej z umową dotyczącą lokalu mieszkalnego i zadłużeniem.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie stosowania ubezwłasnowolnienia częściowego zamiast całkowitego, gdy całkowite byłoby sprzeczne z dobrem osoby ubezwłasnowolnianej, mimo istnienia nałogu.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji osoby uzależnionej od alkoholu, która mimo nałogu zachowuje pewną zdolność do funkcjonowania w codziennym życiu.

Zagadnienia prawne (2)

Czy stan uzależnienia od alkoholu, powodujący zaburzenia krytycyzmu i niezdolność do właściwej oceny konsekwencji własnych działań, uzasadnia orzeczenie całkowitego ubezwłasnowolnienia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, całkowite ubezwłasnowolnienie nie jest uzasadnione, jeśli osoba mimo nałogu zachowuje zdolność do kierowania swoim postępowaniem w codziennych sprawach i orzeczenie takie byłoby sprzeczne z jej dobrem. W takich przypadkach właściwe może być ubezwłasnowolnienie częściowe.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że całkowite ubezwłasnowolnienie jest drastycznym środkiem ingerencji w dobra osobiste i powinno być stosowane tylko wtedy, gdy jest to nieuniknione i zgodne z dobrem osoby ubezwłasnowolnianej. Mimo nałogu alkoholowego B. K., który wpływał na jej krytycyzm, zachowała ona zdolność do podejmowania codziennych czynności, opieki nad wnukiem i załatwiania bieżących spraw. Całkowite ubezwłasnowolnienie byłoby sprzeczne z jej dobrem.

Czy opinie biegłych, mimo pewnej zwięzłości, mogą stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie o ubezwłasnowolnienie?

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli opinie zawierają niezbędne elementy konstrukcyjne i potwierdzają kluczowe okoliczności, nawet jeśli nie są rozbudowane.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny odparł zarzut naruszenia art. 553 §2 kpc, uznając, że opinie biegłych, mimo zwięzłości, zawierały elementy niezbędne do ustalenia podstaw faktycznych, potwierdzając nałóg alkoholowy uczestniczki i jego wpływ na jej krytycyzm.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Zmiana postanowienia i orzeczenie częściowego ubezwłasnowolnienia
Strona wygrywająca
B. K. (uczestniczka)

Strony

NazwaTypRola
M. S.osoba_fizycznawnioskodawczyni
B. K.osoba_fizycznauczestniczka
Prokurator Apelacyjny w K.organ_państwowyudział w postępowaniu

Przepisy (5)

Główne

k.c. art. 13 § § 1

Kodeks cywilny

Przepis regulujący przesłanki ubezwłasnowolnienia całkowitego i częściowego. Sąd Apelacyjny uznał, że jego zastosowanie przez Sąd I instancji było nieprawidłowe w kontekście całkowitego ubezwłasnowolnienia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 553 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy wymagań formalnych opinii biegłych. Sąd Apelacyjny uznał, że zarzut naruszenia tego przepisu był nieuzasadniony.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do wydania orzeczenia reformatoryjnego przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia apelacji przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 520 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Całkowite ubezwłasnowolnienie byłoby sprzeczne z dobrem uczestniczki. • Uczestniczka, mimo nałogu, zachowała zdolność do kierowania swoim postępowaniem w codziennych sprawach. • Zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 13 §1 kc) w zakresie stosowania całkowitego ubezwłasnowolnienia.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 553 §2 kpc dotyczący wadliwości opinii biegłych. • Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych dotyczący przeznaczania całego świadczenia emerytalnego na alkohol i nieopłacania zobowiązań.

Godne uwagi sformułowania

ubezwłasnowolnienie całkowite, stanowiąc drastyczny środek ingerencji w dobra osobiste człowieka, powoduje daleko idące skutki • dobro to sprzeciwia się takiemu orzeczeniu • całkowite ubezwłasnowolnianie jej byłoby sprzeczne z jej dobrem, prowadząc przy tym do sytuacji , w której prowadziłoby do zdecydowanego pogorszenia jej aktualnej sytuacji , stanowiąc zupełnie nieusprawiedliwiony środek represyjny

Skład orzekający

Wojciech Kościołek

przewodniczący

Maria Kus-Trybek

sędzia

Grzegorz Krężołek

sędzia-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania ubezwłasnowolnienia częściowego zamiast całkowitego, gdy całkowite byłoby sprzeczne z dobrem osoby ubezwłasnowolnianej, mimo istnienia nałogu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby uzależnionej od alkoholu, która mimo nałogu zachowuje pewną zdolność do funkcjonowania w codziennym życiu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje subtelne rozróżnienie między całkowitym a częściowym ubezwłasnowolnieniem i podkreśla prymat dobra osobistego nad interesem rodziny czy społeczeństwa w kontekście ingerencji w zdolność do czynności prawnych.

Czy nałóg alkoholowy zawsze oznacza całkowite ubezwłasnowolnienie? Sąd Apelacyjny odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst