Orzeczenie · 2001-12-17

FSA 4/01Nieważność umowy renty brak formy aktu notarialnego 3

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2001-12-17
NSAPodatkoweWysokansa
rentaumowa rentyprawo cywilneprawo podatkoweforma czynności prawnejakt notarialnyodliczenie od dochodudarowiznanieważność umowy

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę Krystyny i Zdzisława W. na decyzję Izby Skarbowej w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w K. odmawiającą odliczenia od dochodu kwoty 30.000 zł z tytułu dwóch umów renty nieodpłatnej. Podstawą odmowy było niezachowanie przez skarżących formy aktu notarialnego, wymaganej przez art. 906 par. 2 w związku z art. 890 par. 1 Kodeksu cywilnego dla umów darowizny, do których odsyła przepis dotyczący renty bez wynagrodzenia. Skarżący argumentowali, że forma aktu notarialnego nie jest wymagana do ustanowienia renty, a jedynie do jej wykonania, oraz że kwestionowanie okresowości świadczeń narusza art. 903 Kc. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na utrwalone orzecznictwo i doktrynę prawa cywilnego, podkreślił, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje pojęcia 'renta', odsyłając w tym zakresie do prawa cywilnego. Zgodnie z art. 903 Kc, renta polega na okresowych świadczeniach. Umowa renty bez wynagrodzenia, stosownie do art. 906 par. 2 Kc, podlega przepisom o darowiźnie, co oznacza wymóg formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności (art. 890 par. 1 Kc). Sąd uznał, że nawet częściowe spełnienie świadczenia (jedna rata) nie konwaliduje braku formy aktu notarialnego. W konsekwencji, umowa renty zawarta bez zachowania wymaganej formy jest nieważna i nie może stanowić podstawy do odliczenia od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarga została oddalona.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie wymogu formy aktu notarialnego dla ważności umowy renty bez wynagrodzenia oraz konsekwencji podatkowych niezachowania tej formy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji umowy renty bez wynagrodzenia i jej konsekwencji podatkowych. Interpretacja przepisów prawa cywilnego w kontekście podatkowym.

Zagadnienia prawne (2)

Czy umowa renty zawarta bez wynagrodzenia, która nie została sporządzona w formie aktu notarialnego, może stanowić podstawę do odliczenia od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, umowa renty bez wynagrodzenia, która nie została zawarta zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (w tym wymogiem formy aktu notarialnego), nie może być uznana za rentę w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie uprawnia do odliczenia od dochodu.

Uzasadnienie

Ustawa podatkowa odwołuje się do definicji renty z prawa cywilnego. Umowa renty bez wynagrodzenia podlega przepisom o darowiźnie, które wymagają formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Niezachowanie tej formy nie jest konwalidowane przez częściowe spełnienie świadczenia.

Czy częściowe spełnienie świadczenia z umowy renty bez wynagrodzenia, zawartej bez zachowania formy aktu notarialnego, może sanować jej nieważność?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, spełnienie jednej lub kilku rat renty nie sanuje braku formy aktu notarialnego wymaganej dla ważności umowy renty bez wynagrodzenia.

Uzasadnienie

Doktryna i orzecznictwo zgodnie przyjmują, że brak formy aktu notarialnego dla umowy renty bez wynagrodzenia jest wadą skutkującą nieważność, której nie można usunąć przez późniejsze wykonanie części świadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę Krystyny i Zdzisława W. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r.

Przepisy (9)

Główne

u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przepis ten pozwala na odliczenie od dochodu 'rent i innych trwałych ciężarów', jednakże pojęcie 'renta' należy rozumieć zgodnie z przepisami prawa cywilnego.

Kc art. 906 § par. 2

Kodeks cywilny

Umowa renty bez wynagrodzenia podlega przepisom o darowiźnie.

Kc art. 890 § par. 1

Kodeks cywilny

Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Oświadczenie złożone bez zachowania tej formy jest nieważne.

Pomocnicze

Kc art. 903

Kodeks cywilny

Definicja umowy renty jako zobowiązania do okresowych świadczeń.

u.NSA art. 49 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Podstawa do rozpoznania sprawy przez skład siedmiu sędziów ze względu na istotne wątpliwości prawne.

u.NSA art. 27 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Podstawa do wydania orzeczenia kończącego postępowanie.

Kc art. 73 § par. 2

Kodeks cywilny

Skutek niezachowania formy zastrzeżonej pod rygorem nieważności.

Kc art. 58

Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnej sprzecznej z prawem.

Pr. not. art. 92

Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie

Definicja aktu notarialnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa renty bez wynagrodzenia, która nie została zawarta w formie aktu notarialnego, jest nieważna na gruncie prawa cywilnego. • Nieważność umowy renty z powodu niezachowania formy aktu notarialnego nie jest konwalidowana przez częściowe spełnienie świadczenia. • Nieważna umowa renty nie może stanowić podstawy do odliczenia od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odrzucone argumenty

Forma aktu notarialnego nie jest wymagana do ustanowienia umowy renty, a jedynie do jej wykonania. • Kwestionowanie okresowości świadczeń rentowych narusza art. 903 Kc.

Godne uwagi sformułowania

Umowa renty bez wynagrodzenia, która nie została zawarta zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego /art. 906 par. 2 w związku z art. 890 par. 1 Kc/, nie może być uznana za rentę wymienioną w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. • Oświadczenie bez zachowanie tej formy jest zatem nieważne /art. 73 par. 2 Kc/. • Spełnienie jednej, czy nawet kilku rat nie sanuje braku formy aktu notarialnego.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogu formy aktu notarialnego dla ważności umowy renty bez wynagrodzenia oraz konsekwencji podatkowych niezachowania tej formy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umowy renty bez wynagrodzenia i jej konsekwencji podatkowych. Interpretacja przepisów prawa cywilnego w kontekście podatkowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii formalnych wymogów umów cywilnoprawnych i ich wpływu na rozliczenia podatkowe, co jest istotne dla wielu podatników i prawników. Wyjaśnia, dlaczego pozorna drobnostka formalna może prowadzić do utraty korzyści podatkowych.

“Nieważna umowa renty: dlaczego brak aktu notarialnego kosztował podatników tysiące złotych?”

Dane finansowe

WPS: 30 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst