C-471/24
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że warunek umowy kredytu hipotecznego oparty na wskaźniku WIBOR nie jest wyłączony z kontroli nieuczciwości na podstawie art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13, a wymóg przejrzystości nie nakłada na bank dodatkowych obowiązków informacyjnych poza tymi wynikającymi z dyrektywy 2014/17.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 93/13 w kontekście polskiej umowy kredytu hipotecznego opartego na zmiennej stopie oprocentowania, indeksowanej wskaźnikiem WIBOR 6M. Sąd Okręgowy w Częstochowie pytał, czy warunek ten podlega kontroli nieuczciwości, czy jest objęty głównym przedmiotem umowy i czy spełniony został wymóg przejrzystości. Trybunał orzekł, że wyłączenie z art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie ma zastosowania, gdy przepisy krajowe jedynie ogólnie ramują ustalanie stopy oprocentowania, pozostawiając wybór wskaźnika i marży bankowi. W kwestii przejrzystości, Trybunał stwierdził, że wymóg ten nie nakłada na bank dodatkowych obowiązków informacyjnych ponad te wynikające z dyrektywy 2014/17, a sam brak przejrzystości metodologii WIBOR ani fakt, że bank jest jednym z jego dostawców, nie czynią warunku nieuczciwym, o ile wskaźnik był zgodny z rozporządzeniem 2016/1011.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Okręgowy w Częstochowie dotyczył wykładni dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, w kontekście polskiej umowy kredytu hipotecznego opartego na zmiennej stopie oprocentowania, której wysokość była ustalana na podstawie wskaźnika referencyjnego WIBOR 6M i stałej marży. Sąd odsyłający pytał, czy art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 wyłącza badanie takiego warunku, czy warunek ten stanowi główny przedmiot umowy w rozumieniu art. 4 ust. 2 dyrektywy i czy spełniony został wymóg przejrzystości. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że wyłączenie z art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie ma zastosowania, gdy przepisy krajowe jedynie ogólnie ramują ustalanie stopy oprocentowania, pozostawiając przedsiębiorcy swobodę wyboru wskaźnika referencyjnego i marży. W odniesieniu do wymogu przejrzystości, Trybunał stwierdził, że nie nakłada on na kredytodawcę szczególnych obowiązków informacyjnych w zakresie metodologii wskaźnika referencyjnego, wykraczających poza te wynikające z dyrektywy 2014/17. Ponadto, Trybunał uznał, że sam brak poinformowania konsumenta o pewnych cechach metodologii WIBOR (np. wykorzystanie danych niekoniecznie odpowiadających rzeczywistym transakcjom, fakt, że bank jest jednym z dostawców danych) ani te cechy same w sobie, nie nadają warunkowi nieuczciwego charakteru, o ile wskaźnik ten był zgodny z rozporządzeniem 2016/1011 w chwili zawarcia umowy. W konsekwencji, sąd odsyłający powinien ocenić, czy warunek ten powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, biorąc pod uwagę całość obowiązujących przepisów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wyłączenie z art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie ma zastosowania w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Przepis krajowy ustanawiający jedynie ogólne ramy dla ustalania stopy oprocentowania, pozostawiając przedsiębiorcy swobodę wyboru wskaźnika referencyjnego i marży, nie może stanowić przeszkody dla stosowania dyrektywy 93/13. Rozporządzenie 2016/1011, mimo że ustanawia ramy dla wskaźników referencyjnych, nie ma na celu ustalenia równowagi między prawami i obowiązkami stron umów finansowych, a jego przepisy nie są traktowane jako przepisy ustawowe lub wykonawcze w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 w kontekście wyłączenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.J. | osoba_fizyczna | skarżący |
| PKO BP S.A. | spolka | pozwany |
| rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd portugalski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (20)
Główne
Dyrektywa 93/13 art. 1 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Wyłączenie z zakresu stosowania dyrektywy nie obejmuje warunków umowy kredytu hipotecznego przewidujących zmienną stopę oprocentowania opartą na wskaźniku referencyjnym i stałej marży, jeżeli przepisy krajowe jedynie ogólnie ramują ustalanie stopy oprocentowania, pozostawiając przedsiębiorcy swobodę wyboru wskaźnika referencyjnego lub stałej marży.
Dyrektywa 93/13 art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Warunek umowy nieuzgodniony indywidualnie jest nieuczciwy, jeśli wbrew wymogom dobrej wiary powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Brak przejrzystości metodologii wskaźnika referencyjnego ani fakt, że kredytodawca jest jednym z jego dostawców, nie nadają warunkowi nieuczciwego charakteru, o ile wskaźnik był zgodny z rozporządzeniem 2016/1011.
Dyrektywa 93/13 art. 4 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy głównego przedmiotu umowy ani relacji ceny do usług, o ile zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem. Wymóg przejrzystości nie nakłada na kredytodawcę szczególnych obowiązków informacyjnych dotyczących metodologii wskaźnika referencyjnego, wykraczających poza obowiązki wynikające z dyrektywy 2014/17.
Dyrektywa 93/13 art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Rozporządzenie 2016/1011 art. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011
Ustanawia wspólne ramy dla zapewnienia dokładności i rzetelności wskaźników referencyjnych, przyczyniając się do funkcjonowania rynku wewnętrznego i ochrony konsumentów.
Pomocnicze
Dyrektywa 2014/17 art. 13 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE
Kredytodawca jest zobowiązany do podania ogólnych informacji o wskaźnikach referencyjnych, ich administratorach oraz potencjalnych konsekwencjach dla konsumenta.
Dyrektywa 2014/17 art. 14 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE
Zindywidualizowane informacje przedumowne przekazuje się za pomocą arkusza ESIS.
Dyrektywa 2014/17 art. 17 § 6
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE
W przypadku kredytu o zmiennej stopie oprocentowania należy poinformować konsumenta o możliwych skutkach zmian stopy oprocentowania dla należnych kwot i RRSO, przedstawiając dodatkową RRSO ilustrującą ryzyko wzrostu stopy.
Rozporządzenie 2016/1011 art. 3 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011
Definicje wskaźnika referencyjnego stóp procentowych, podmiotu nadzorowanego przekazującego dane, podmiotu nadzorowanego.
Rozporządzenie 2016/1011 art. 11 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011
Wymogi dotyczące danych wejściowych dla wskaźników referencyjnych (reprezentatywność, integralność, dokładność, weryfikowalność).
Rozporządzenie 2016/1011 art. 12 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011
Wymogi dotyczące metody wyznaczania wskaźnika referencyjnego (rzetelność, wiarygodność, jasne zasady, stabilność, walidacja danych).
Rozporządzenie 2016/1011 art. 13 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011
Obowiązek publikowania kluczowych elementów metody wyznaczania wskaźnika referencyjnego.
Rozporządzenie 2016/1011 art. 14 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011
Obowiązek administratora ustanowienia systemów kontroli w celu identyfikacji i zgłaszania manipulacji wskaźnikiem referencyjnym.
Rozporządzenie 2016/1011 art. 15 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011
Obowiązek opracowania kodeksu postępowania dla podmiotów przekazujących dane.
Rozporządzenie 2016/1011 art. 16 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011
Wymogi w zakresie zarządzania i kontroli dla podmiotów nadzorowanych przekazujących dane (brak konfliktu interesów, niezależność, uczciwość).
Rozporządzenie 2016/1011 art. 27 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011
Obowiązek publikowania przez administratora oświadczenia dotyczącego wskaźnika referencyjnego, definiującego rynek, metodologię i okoliczności utraty wiarygodności.
k.c. art. 385 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych w umowach z konsumentami.
ustawa o kredycie hipotecznym art. 10 § 1
Ustawa z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami
Obowiązek udostępniania konsumentowi informacji ogólnych dotyczących umowy o kredyt hipoteczny, w tym o wskaźnikach referencyjnych.
ustawa o kredycie hipotecznym art. 11 § 1
Ustawa z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami
Obowiązek przekazania konsumentowi zindywidualizowanych informacji niezbędnych do porównania kredytów i podjęcia świadomej decyzji.
ustawa o kredycie hipotecznym art. 29 § 2
Ustawa z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami
Sposób ustalania stopy procentowej w umowie o kredyt hipoteczny, gdy nie uzgodniono stałej stopy oprocentowania (wskaźnik referencyjny i marża).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyłączenie z art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie ma zastosowania, gdy przepisy krajowe jedynie ogólnie ramują ustalanie stopy oprocentowania, pozostawiając wybór wskaźnika i marży bankowi. Wymóg przejrzystości z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie nakłada na bank dodatkowych obowiązków informacyjnych poza tymi wynikającymi z dyrektywy 2014/17. Sam brak przejrzystości metodologii WIBOR ani fakt, że bank jest jednym z jego dostawców, nie czynią warunku nieuczciwym, o ile wskaźnik był zgodny z rozporządzeniem 2016/1011.
Godne uwagi sformułowania
przepisy te pochodzą od podmiotu prywatnego, a mianowicie administratora wspomnianego wskaźnika, a zatem nie mają charakteru ustawowego lub regulacyjnego w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 wymóg przejrzystości należy rozumieć jako stanowiący nie tylko to, że odnośny warunek będzie zrozumiały dla konsumenta z gramatycznego punktu widzenia, ale że konsument będzie też w stanie ocenić, na podstawie dokładnych i zrozumiałych kryteriów, skutki ekonomiczne, jakie wynikają dla niego z tego warunku nie można uznać, że jeden spośród banków przekazujących dane jest w stanie sam wywierać decydujący wpływ na wartość wskaźnika referencyjnego stóp procentowych
Skład orzekający
C. Lycourgos
prezes izby
O. Spineanu-Matei
sprawozdawczyni
S. Rodin
sędzia
N. Piçarra
sędzia
N. Fenger
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja dyrektywy 93/13 w kontekście wskaźników referencyjnych (WIBOR) w umowach kredytowych, zakres wyłączenia z kontroli nieuczciwości, wymóg przejrzystości i obowiązki informacyjne banków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umów kredytowych z wykorzystaniem wskaźników referencyjnych objętych rozporządzeniem 2016/1011 i dyrektywą 2014/17.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nieuczciwych warunków w umowach kredytowych, w szczególności związanych ze wskaźnikami referencyjnymi takimi jak WIBOR, co ma duże znaczenie praktyczne dla konsumentów i banków w Polsce. Wyjaśnia granice stosowania dyrektywy o nieuczciwych warunkach.
“Czy WIBOR w umowie kredytowej jest nieuczciwy? TSUE wyjaśnia granice kontroli bankowych warunków.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI