Lexedit
§ Kalkulatory / ZachowekLexedit · Narzędzia

Zachowek, policzony wprost z kodeksu cywilnego.

Zachowek wg art. 991–997 kodeksu cywilnego. Kalkulator liczy substrat zachowku z doliczanymi darowiznami i zapisami windykacyjnymi, mnoży przez ułamek 1/2 (albo 2/3 dla małoletniego zstępnego lub osoby trwale niezdolnej do pracy) i odejmuje przysporzenia zaliczane na zachowek — dając kwotę do zapłaty.

Stan prawny aktualny na 31 lipca 2026

Aktywa spadku minus długi spadkowe. Zapisów zwykłych i poleceń nie odliczaj.

np. 1/2, 1/4 albo 0,25 — udział przy dziedziczeniu ustawowym.

Kalkulator liczy od kwot już przesądzonych

Narzędzie wykonuje arytmetykę na ustawowych ułamkach — nie rozstrzyga ocen prawnych. To, czy konkretną darowiznę w ogóle dolicza się do substratu (wyłączenia art. 994 k.c.), jak ją wycenić (stan z chwili dokonania, ceny z chwili ustalania zachowku — art. 995 § 1 k.c.) oraz czy zachodzą podstawy do obniżenia lub rozłożenia zachowku na raty (art. 997(1) k.c.) — to samodzielne oceny prawne. Podaj w polach kwoty już przesądzone.

Jak liczymy zachowek

Substrat zachowku to czysta wartość spadku (aktywa minus długi; zapisów zwykłych i poleceń nie odliczamy) powiększona o doliczane darowizny, zapisy windykacyjne i przysporzenia z fundacji rodzinnej. Zachowek należny to substrat pomnożony przez udział spadkowy z dziedziczenia ustawowego oraz przez ułamek 1/2 lub 2/3. Od tak ustalonej kwoty odejmujemy przysporzenia zaliczane na zachowek — pozostaje kwota do zapłaty.

  • § Ułamek 1/2 — zasada ogólna (art. 991 § 1 k.c.).
  • § Ułamek 2/3 — gdy uprawniony jest małoletnim zstępnym albo trwale niezdolnym do pracy.
  • § Uprawnieni: zstępni, małżonek i rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy.
  • § Przy ustalaniu udziału uwzględnia się niegodnych i odrzucających spadek, pomija zrzekających się dziedziczenia i wydziedziczonych (art. 992 k.c.).

Podstawa: art. 991–997 kodeksu cywilnego.

Powiązane narzędzia i wzory

Opłatę od pozwu o zachowek (zwykła opłata stosunkowa) policzysz w kalkulatorze opłaty od pozwu. Przydatne wzory: wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, pozew o zachowek oraz oświadczenie o odrzuceniu spadku.

Najczęstsze pytania

Jak oblicza się zachowek?
Zachowek to udział spadkowy, który przypadałby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym, pomnożony przez 1/2 (a przez 2/3, gdy uprawniony jest małoletnim zstępnym albo trwale niezdolnym do pracy — art. 991 § 1 k.c.), a następnie przez substrat zachowku. Przykład: spadek 400 000 zł, udział 1/2 → zachowek 100 000 zł (1/2 × 1/2 × 400 000). Dla osoby małoletniej: 133 333,33 zł (2/3).
Czym jest substrat zachowku?
Substrat to czysta wartość spadku (aktywa minus długi spadkowe; zapisów zwykłych i poleceń nie odlicza się — art. 993 § 1 k.c.) powiększona o doliczane darowizny i zapisy windykacyjne (art. 993 § 1) oraz o fundusz założycielski fundacji rodzinnej nieustanowionej w testamencie lub mienie z jej rozwiązania (art. 993 § 2-3 k.c., nowela 2023).
Których darowizn nie dolicza się do spadku?
Zgodnie z art. 994 k.c. nie dolicza się: drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych; darowizn dokonanych dawniej niż na 10 lat przed otwarciem spadku na rzecz osób niebędących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku; przy obliczaniu zachowku zstępnego — darowizn sprzed jego urodzenia (wyjątek: dokonanych krócej niż 300 dni przed urodzeniem); przy obliczaniu zachowku małżonka — darowizn sprzed zawarcia małżeństwa.
Co zalicza się na należny zachowek?
Na zachowek zalicza się otrzymane od spadkodawcy darowizny i zapisy windykacyjne (art. 996 k.c.), świadczenia od fundacji rodzinnej (art. 996 § 2), a w przypadku zstępnego — także poniesione przez spadkodawcę ponadprzeciętne koszty wychowania i wykształcenia (art. 997 k.c.). Roszczenie obejmuje uzupełnienie różnicy (art. 991 § 2); nadwyżki się nie zwraca.
Kiedy przedawnia się roszczenie o zachowek?
Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu, a przeciwko obdarowanemu lub zapisobiercy windykacyjnemu — od otwarcia spadku (art. 1007 k.c.).
Do którego sądu wnieść pozew o zachowek?
Powództwo o zachowek wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a jeśli nie da się go ustalić — przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy (właściwość wyłączna, art. 39 k.p.c.). Opłatę od pozwu o zachowek liczy się jak zwykłą opłatę stosunkową.

Dochodzisz albo bronisz się przed roszczeniem o zachowek? Przygotuj pismo w Lexedit — asystent policzy opłatę tą samą metodą i wpisze ją do projektu wraz z podstawą prawną.

Otwórz Lexedit

Kalkulator ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. Wynik to opłata liczona z przepisów wskazanych jako podstawa; sprawy szczególne (opłaty stałe, zwolnienia od kosztów, rozliczenia między współuczestnikami) oceń odrębnie. Stawki weryfikujemy ze źródłem prawa — ostatnia weryfikacja: 31 lipca 2026.

Materiały

Powiązane działy