XXVII CA 317/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powódki J. Z. o zwrot nienależnie pobranych przez (...) S.A. opłat na ubezpieczenie niskiego wkładu własnego, naliczonych w związku z umową kredytu hipotecznego. Powódka argumentowała, że klauzula umowna dotycząca tego ubezpieczenia jest abuzywna. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia oddalił powództwo, uznając, że ubezpieczenie niskiego wkładu własnego nie jest świadczeniem głównym, a powódka jako konsument została wystarczająco poinformowana o warunkach umowy i regulaminie, co oznaczało, że klauzula nie naruszała jej interesów w sposób rażący ani dobrych obyczajów. Sąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznając apelację powódki, zmienił zaskarżony wyrok. Sąd odwoławczy uznał, że choć bank spełnił obowiązek informacyjny, to sama treść klauzuli dotyczącej ubezpieczenia niskiego wkładu własnego jest abuzywna. Podkreślono, że ubezpieczenie to stanowi zabezpieczenie o charakterze ubocznym, a przerzucenie jego kosztów w całości na konsumenta, bez możliwości negocjacji i bez uzyskania przez niego wymiernych korzyści (np. niższego oprocentowania), narusza dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta. Sąd Okręgowy stwierdził, że pobrane przez bank opłaty stanowiły świadczenie nienależne, i zasądził od banku na rzecz powódki zwrot kwot 25.792,59 zł i 10.797,26 zł wraz z ustawowymi odsetkami, a także zwrot kosztów postępowania w obu instancjach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznawanie klauzul dotyczących ubezpieczenia niskiego wkładu własnego za abuzywne w umowach kredytów hipotecznych, zwłaszcza gdy koszty ponosi wyłącznie konsument.
Dotyczy umów kredytów hipotecznych zawieranych z konsumentami, gdzie klauzula o ubezpieczeniu niskiego wkładu własnego jest przerzucana na konsumenta.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie umowy kredytu hipotecznego dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, przerzucające jego koszty w całości na konsumenta, stanowi niedozwoloną klauzulę umowną w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienie może stanowić niedozwoloną klauzulę umowną, jeśli narusza dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta, nawet jeśli bank spełnił obowiązek informacyjny.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że przerzucenie całości kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego na konsumenta, bez uzyskania przez niego wymiernych korzyści (np. niższego oprocentowania) i bez możliwości negocjacji, narusza dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta, co czyni klauzulę abuzywną.
Czy spełnienie obowiązku informacyjnego przez bank wobec konsumenta wyklucza możliwość stwierdzenia abuzywności postanowienia umownego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spełnienie obowiązku informacyjnego nie wyklucza możliwości stwierdzenia abuzywności postanowienia umownego, jeśli jego treść narusza dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że nawet jeśli konsument został poinformowany o warunkach umowy, to sama treść klauzuli może być abuzywna, jeśli jest nieuczciwa i rażąco narusza jego interesy.
Czy opłaty pobrane przez bank na podstawie abuzywnej klauzuli umownej stanowią świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, opłaty pobrane na podstawie abuzywnej klauzuli umownej stanowią świadczenie nienależne, podlegające zwrotowi.
Uzasadnienie
Uznanie klauzuli za abuzywną powoduje jej bezskuteczność, co oznacza, że podstawa prawna do pobrania świadczenia (opłat) upada, a bank wzbogacił się bezpodstawnie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy uznania klauzuli umownej za niedozwoloną, jeśli kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § 3
Kodeks cywilny
Określa, że niedozwolone postanowienia umowne nie wiążą konsumenta.
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Definiuje świadczenie nienależne jako świadczenie spełnione pod nieistniejącym zobowiązaniem.
k.p.c. art. 98 § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady zasądzania kosztów procesu na rzecz strony wygrywającej.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dotyczy terminu spełnienia świadczenia w przypadku zobowiązań bezterminowych.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie.
u.k.s.c. art. 13 § 1a
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Dz.U. 2015 poz. 1804 art. 2 § pkt 5
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dz.U. 2015 poz. 1804 art. 10 § ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula dotycząca ubezpieczenia niskiego wkładu własnego jest abuzywna, ponieważ przerzuca całość kosztów na konsumenta bez wymiernych korzyści dla niego. • Przerzucenie kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego na konsumenta narusza dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta. • Opłaty pobrane na podstawie abuzywnej klauzuli są świadczeniem nienależnym i podlegają zwrotowi.
Odrzucone argumenty
Ubezpieczenie niskiego wkładu własnego nie jest świadczeniem głównym umowy kredytu. • Powódka jako konsument została wystarczająco poinformowana o warunkach umowy i regulaminie. • Zapisy umowy i regulaminu były jasne i zrozumiałe dla przeciętnego konsumenta. • Powódka złożyła podpis pod umową, co oznaczało zgodę na jej warunki.
Godne uwagi sformułowania
nie jest uczciwym sposobem ukształtowania praw i obowiązków stron umowy narzucenie kredytobiorcy obowiązku poniesienia całości kosztów zabezpieczenia wykonania przez niego umowy w sytuacji, gdy w ekonomicznym interesie obu stron jest pozyskanie i utrzymanie zabezpieczenia gwarantującego zawarcie i wykonanie umowy kredytu. • Poniesienie całości kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu przez konsumenta stawiało go w oczywiście niekorzystnej sytuacji, co mogło prowadzić do rażącego charakteru naruszenia jego interesów, jak również co do jego sprzeczności z dobrymi obyczajami. • Uiszczenie przez powódkę na rzecz pozwanego kwoty 36589,85 zł stanowiło świadczenie nienależne, w rozumieniu art. 410 § 2 k.c.
Skład orzekający
Ewa Kiper
przewodniczący
Joanna Staszewska
sędzia-sprawozdawca
Katarzyna Małysa
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznawanie klauzul dotyczących ubezpieczenia niskiego wkładu własnego za abuzywne w umowach kredytów hipotecznych, zwłaszcza gdy koszty ponosi wyłącznie konsument."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów hipotecznych zawieranych z konsumentami, gdzie klauzula o ubezpieczeniu niskiego wkładu własnego jest przerzucana na konsumenta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywności klauzul w umowach bankowych, co jest istotne dla wielu konsumentów i prawników. Pokazuje, jak sądy interpretują ochronę konsumenta w relacjach z bankami.
“Bank musi zwrócić tysiące złotych za 'abuzywne' ubezpieczenie niskiego wkładu własnego!”
Dane finansowe
WPS: 36 589,85 PLN
zwrot opłat za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego: 25 792,59 PLN
zwrot opłat za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego: 10 797,26 PLN
zwrot kosztów procesu: 4617 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 2800 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.