Orzeczenie · 2025-06-26

XXVI GC 41/25

Sąd

Sąd Okręgowy w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2025-06-26

SAOSGospodarczefinansowanie przedsiębiorstwWysokaokręgowy

tarcza finansowaPFRCOVID-19pomoc publicznazwrot środkównadużycia finansoweCBAregulamindecyzja administracyjnakompetencje

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powództwo Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR) S.A. przeciwko spółce z o.o. o zwrot subwencji finansowej w kwocie 648.712,00 zł zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w Warszawie. PFR domagał się zwrotu środków przyznanych w ramach programu „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm”, powołując się na rekomendację Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) wskazującą na zwiększone ryzyko nadużyć, przestępstw korupcyjnych, ekonomicznych lub prania pieniędzy. Sąd uznał, że rekomendacja CBA miała charakter ogólny, nie zawierała konkretnych dowodów przeciwko pozwanemu i nie stanowiła samoistnej podstawy do żądania zwrotu subwencji. Sąd podkreślił, że PFR, jako profesjonalny podmiot, powinien przeprowadzić własne, szczegółowe postępowanie wyjaśniające, czego nie uczynił. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na znaczną zwłokę PFR w wydaniu decyzji o zwrocie subwencji, która nastąpiła po kilku latach od przyznania środków i złożenia przez pozwanego oświadczenia o rozliczeniu, naruszając tym samym terminy określone w regulaminie programu. Sąd zakwestionował również kompetencje PFR do wydawania decyzji administracyjnych o charakterze władczym, wskazując na potencjalną niezgodność § 10 ust. 9 Regulaminu z ustawą o systemie instytucji rozwoju oraz Konstytucją RP. Sąd podkreślił, że celem programu była pomoc przedsiębiorcom w trudnej sytuacji pandemicznej, a wykładnia przepisów powinna być wąska, aby zapewnić realne wsparcie. Wobec braku wykazania przez PFR uzasadnionego podejrzenia nadużyć po stronie pozwanego, powództwo zostało oddalone, a PFR został obciążony kosztami procesu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja kompetencji PFR w zakresie programu Tarcza Finansowa, znaczenie rekomendacji organów kontrolnych, zasady wydawania decyzji administracyjnych przez podmioty niebędące organami administracji, wykładnia przepisów dotyczących pomocy publicznej w kontekście pandemii.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyfiki programu Tarcza Finansowa PFR i jego regulaminu. Może mieć znaczenie dla oceny innych programów pomocowych realizowanych przez podobne instytucje.

Zagadnienia prawne (4)

Czy rekomendacja CBA o zwiększonym ryzyku nadużyć stanowi uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć w rozumieniu § 10 ust. 9 Regulaminu programu Tarcza Finansowa PFR, uzasadniające żądanie zwrotu subwencji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, rekomendacja CBA miała charakter ogólny i nie stanowiła samoistnej podstawy do żądania zwrotu subwencji. PFR powinien przeprowadzić własne, szczegółowe postępowanie wyjaśniające.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie 'uzasadnionego podejrzenia' wymaga oparcia na konkretnych informacjach, a nie ogólnikowych rekomendacjach. Rekomendacja CBA nie wykazała faktycznych nadużyć ani przestępstw, a jedynie potencjalne ryzyko, które nie było wystarczające do żądania zwrotu już wypłaconej i wykorzystanej subwencji.

Czy Polski Fundusz Rozwoju (PFR) posiadał kompetencje do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu subwencji finansowej na podstawie § 10 ust. 9 Regulaminu programu Tarcza Finansowa PFR?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, PFR przekroczył swoje kompetencje, wydając decyzję o zwrocie subwencji. Powierzenie realizacji programu nie upoważniało PFR do podejmowania działań władczych, które są zastrzeżone dla organów administracji publicznej.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że ustawa o systemie instytucji rozwoju nie upoważniała Rady Ministrów do powierzenia PFR kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych kształtujących sytuację prawną obywateli. § 10 ust. 9 Regulaminu, który przyznawał takie uprawnienia, został uznany za nieważny jako niezgodny z ustawą i Konstytucją RP.

Czy PFR mógł żądać zwrotu subwencji z powodu rzekomych nadużyć, które miały miejsce przed udzieleniem subwencji lub nie były związane z jej wykorzystaniem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wykładnia celowościowa programu oraz zasada zaufania do organów państwa nakazują wąskie rozumienie podstaw do zwrotu subwencji, ograniczając je do nadużyć związanych bezpośrednio z ubieganiem się i wykorzystaniem środków z programu.

Uzasadnienie

Celem programu była pomoc przedsiębiorcom w trudnej sytuacji pandemicznej. Interpretacja § 10 ust. 9 Regulaminu musi uwzględniać ten cel i nie może prowadzić do żądania zwrotu subwencji z powodu historycznych lub niezwiązanych z programem nieprawidłowości, co naruszałoby zasadę zaufania obywatela do państwa.

Czy PFR dochował terminów określonych w Regulaminie programu przy wydawaniu decyzji o zwrocie subwencji?

Odpowiedź sądu

Nie, PFR wydał decyzję o zwrocie subwencji z rażącym naruszeniem terminów określonych w § 5 ust. 1 pkt 9 Regulaminu.

Uzasadnienie

Subwencja została wypłacona 4 czerwca 2020 r., pozwany złożył oświadczenie o rozliczeniu 16 czerwca 2021 r., a decyzja o zwrocie została wydana dopiero 26 kwietnia 2024 r., mimo że powinna zostać wydana w ciągu 15 dni roboczych od ostatniego dnia terminu na złożenie oświadczenia o rozliczeniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie powództwa

Strona wygrywająca

pozwany

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Polski Fundusz Rozwoju spółka akcyjna	spółka	powód
(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością	spółka	pozwany

Przepisy (7)

Główne

u.s.i.r. art. 21a § ust. 1 i 2

Ustawa o systemie instytucji rozwoju

Przepis ten upoważnia Radę Ministrów do powierzenia PFR realizacji programu, ale nie do ustalania, uszczegółowiania czy modyfikowania jego zasad, ani do przekazywania kompetencji władczych.

Konst. art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.

Konst. art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, w tym zasada zaufania do organów państwa.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Swobodna ocena dowodów.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu.

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Zasada zakazu nadużycia prawa.

p.przed. art. 10

Prawo przedsiębiorców

Zasada zaufania do przedsiębiorcy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak uzasadnionego podejrzenia nadużyć ze strony pozwanego. • Rekomendacja CBA nie stanowiła wystarczającej podstawy do żądania zwrotu subwencji. • PFR przekroczył swoje kompetencje, wydając decyzję o zwrocie subwencji. • Naruszenie terminów przez PFR przy wydawaniu decyzji. • Niezgodność § 10 ust. 9 Regulaminu z ustawą i Konstytucją RP. • Wykładnia celowościowa programu i zasada zaufania do państwa.

Odrzucone argumenty

Istnienie zwiększonego ryzyka nadużyć na podstawie rekomendacji CBA. • Uzasadnione podejrzenie wystąpienia nadużyć jako podstawa do żądania zwrotu subwencji.

Godne uwagi sformułowania

uzasadnione podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć • rekomendacja CBA nie stanowi samoistnie wystarczającej podstawy do żądania zwrotu subwencji • PFR przekroczył swoje kompetencje • rażące naruszenie terminu • zasada zaufania do organów państwa • wykładnia celowościowa postanowień Regulaminu

Skład orzekający

Paweł Stosio

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja kompetencji PFR w zakresie programu Tarcza Finansowa, znaczenie rekomendacji organów kontrolnych, zasady wydawania decyzji administracyjnych przez podmioty niebędące organami administracji, wykładnia przepisów dotyczących pomocy publicznej w kontekście pandemii."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki programu Tarcza Finansowa PFR i jego regulaminu. Może mieć znaczenie dla oceny innych programów pomocowych realizowanych przez podobne instytucje.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy szeroko komentowanego programu Tarcza Finansowa i kwestionuje sposób jego realizacji przez PFR oraz rolę CBA. Pokazuje, jak sądy interpretują granice kompetencji instytucji państwowych i znaczenie formalnych procedur.

“Sąd: PFR nie mógł żądać zwrotu subwencji z Tarczy Finansowej na podstawie 'widzimisię' CBA!”

Dane finansowe

WPS: 648 712 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 10 817 PLN

Sektor

finansowe

Asystent AI dla prawników