XVII AMC 5190/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie J. W., J. M., E. H. oraz D. P. wnieśli pozwy o uznanie za niedozwolone i zakazanie stosowania w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umowy pozwanych M. W. i A. S. o treści „W przypadku uszkodzenia opakowania potrącamy 5% wartości towaru”. Pozwani przyznali stosowanie klauzuli, ale wskazali, że została ona usunięta ze wzorca w grudniu 2012 r. Podnieśli również zarzuty dotyczące terminu wniesienia pozwów oraz istnienia podobnych klauzul w rejestrze UOKiK. Sąd Okręgowy umorzył postępowanie w zakresie powództwa J. W. na skutek cofnięcia pozwu. W pozostałym zakresie Sąd uznał postanowienie za niedozwolone na podstawie art. 385[1] § 1 kc. Sąd odrzucił zarzut naruszenia art. 479[39] kpc, wskazując na zachowanie terminu do wniesienia pozwu. Odnosząc się do rejestru klauzul niedozwolonych, Sąd podzielił stanowisko Sądu Najwyższego, że wyrok prawomocny nie ma skutku wobec wszystkich przedsiębiorców stosujących podobne klauzule, gdyż ograniczałoby to prawo do obrony. Ponadto, Sąd stwierdził brak tożsamości między kwestionowanym postanowieniem a wpisanymi do rejestru klauzulami. Analizując przesłanki z art. 385[1] § 1 kc, Sąd uznał, że zryczałtowane potrącenie 5% wartości towaru w przypadku uszkodzenia opakowania, oderwane od rzeczywistej szkody, jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumentów, zwłaszcza ekonomiczne. Sąd oddalił wniosek dowodowy pozwanych o przesłuchanie stron jako zbyteczny. Rozstrzygając o kosztach, Sąd, na podstawie art. 102 kpc, odstąpił od zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego na rzecz powodów, uznając ich działanie za nadużycie prawa procesowego i chęć osiągnięcia korzyści majątkowej poprzez masowe wytaczanie podobnych pozwów. Nakazano publikację prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na koszt strony pozwanej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 385[1] § 1 kc w kontekście klauzul dotyczących uszkodzenia opakowania przy odstąpieniu od umowy na odległość, a także kwestia rozszerzonej prawomocności wyroków w sprawach o klauzule niedozwolone oraz stosowanie art. 102 kpc w przypadku masowego wnoszenia pozwów.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów o prawach konsumenta z 2014 r. oraz specyfiki konkretnego postanowienia wzorca umowy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienie wzorca umowy o treści „W przypadku uszkodzenia opakowania potrącamy 5% wartości towaru” stanowi niedozwoloną klauzulę umowną w rozumieniu art. 385[1] § 1 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie to stanowi niedozwoloną klauzulę umowną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zryczałtowane potrącenie 5% wartości towaru w przypadku uszkodzenia opakowania, oderwane od wysokości rzeczywistej szkody, jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumentów, zwłaszcza ekonomiczne. Ponadto, takie zryczałtowane świadczenie nie może być stosowane po odstąpieniu od umowy, gdyż umowa jest uważana za niezawartą.
Czy wyrok prawomocny w sprawie o uznanie klauzuli za niedozwoloną ma skutek wobec innych przedsiębiorców stosujących podobne klauzule?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok prawomocny nie ma skutku wobec innych przedsiębiorców stosujących podobne klauzule, gdyż ograniczałoby to prawo do obrony i prawo do sądu.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko Sądu Najwyższego, że rozszerzona prawomocność wyroku w sprawach o klauzule niedozwolone nie może prowadzić do generalnego wyłączenia danej klauzuli z obrotu wobec wszystkich przedsiębiorców, ponieważ byłoby to sprzeczne z zasadą podziału władz i prawem do sprawiedliwego procesu dla podmiotów nieuczestniczących w postępowaniu.
Czy pozew o uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone może być wniesiony, gdy pozwany zaprzestał stosowania tego postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, można wystąpić z żądaniem uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone również wtedy, gdy pozwany zaniechał jego stosowania, jeżeli od tego zaniechania nie minęło sześć miesięcy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 479[39] kpc, termin sześciu miesięcy od zaniechania stosowania postanowienia jest zachowany, jeśli pozew został wniesiony w tym okresie, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Czy w okolicznościach sprawy, w której powodowie masowo wytaczają podobne powództwa, sąd powinien zasądzić koszty zastępstwa procesowego na rzecz wygrywającego powoda?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w takich okolicznościach sąd może, na podstawie art. 102 kpc, odstąpić od zasądzenia kosztów procesu na rzecz wygrywającego powoda.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że masowe wytaczanie pozwów przez pełnomocnika powodów w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci kosztów procesu stanowi nadużycie prawa procesowego i jest sprzeczne z zasadą słuszności, co uzasadnia zastosowanie art. 102 kpc i odstąpienie od obciążania strony pozwanej kosztami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. W. | osoba_fizyczna | powód |
| J. M. | osoba_fizyczna | powód |
| E. H. | osoba_fizyczna | powód |
| D. P. | osoba_fizyczna | powód |
| M. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| (...) | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385[1] § § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone są postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, nieuzgodnione z nim indywidualnie, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy – z wyłączeniem postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.p.c. art. 479[42] § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz wykorzystywania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy w obrocie z udziałem konsumentów.
Pomocnicze
k.p.c. art. 479[39]
Kodeks postępowania cywilnego
Z żądaniem uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone można wystąpić również wtedy, gdy pozwany zaniechał jego stosowania, jeżeli od tego zaniechania nie minęło sześć miesięcy.
k.p.c. art. 479[43]
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd umarza postępowanie w przypadku skutecznego cofnięcia pozwu.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
u.o.p.k. art. 7 § ust. 1 i 3
Ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny
Konsument, który zawarł umowę na odległość, może od niej odstąpić bez podania przyczyn w terminie dziesięciu dni. Umowa jest uważana za niezawartą, a konsument jest zwolniony z wszelkich zobowiązań. Strony zwracają świadczenia w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Nakazanie pobrania od strony pozwanej opłaty od pozwu.
k.p.c. art. 479[44]
Kodeks postępowania cywilnego
Zarządzenie publikacji prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na koszt strony pozwanej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie wzorca umowy o potrąceniu 5% wartości towaru w przypadku uszkodzenia opakowania jest sprzeczne z dobrymi obyczajami. • Postanowienie rażąco narusza interesy konsumentów, gdyż zryczałtowane potrącenie nie odpowiada rzeczywistej szkodzie. • Zastosowanie zryczałtowanego potrącenia po odstąpieniu od umowy jest niedopuszczalne, gdyż umowa jest uważana za niezawartą. • Termin do wniesienia pozwu został zachowany.
Odrzucone argumenty
Postanowienie o potrąceniu 5% wartości towaru zostało usunięte ze wzorca umowy. • Podobne postanowienia zostały już wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych przez UOKiK, co powinno skutkować odrzuceniem pozwów. • Powodowie nadużyli prawa procesowego, wnosząc masowo podobne pozwy w celu uzyskania kosztów procesu.
Godne uwagi sformułowania
Wypełniałoby tym hipotezę art. 385 [1] § 1 kc • nieuzgodnione z nim indywidualnie, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy • nie ulega wątpliwości, iż termin ten został zachowany • wyłączenie możliwości ponownego żądania uznania za niedozwolone nie tylko tego samego postanowienia stosowanego przez tego samego przedsiębiorcę, lecz także przez innego przedsiębiorcę, czego skutkiem jest uznanie postanowienia za nieskuteczne we wszelkich stosunkach prawnych • abstrakcyjna kontrola postanowień wzorca umowy dokonywana przez tutejszy Sąd nie może prowadzić do generalnego wyłączenia danej klauzuli z obrotu • rozstrzygnięcie byłoby w kolizji z zawartą w art. 10 ust. 1 Konstytucji RP zasadą podziału władz • godzi w zagwarantowane w art. 45 Konstytucji RP prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy • nie każde uszkodzenie opakowania będzie uzasadniało odpowiedzialność konsumenta • masowy charakter działania pełnomocnika powodów w analogicznych do rozpatrywanej sytuacjach, objawiający się kierowaniem do tutejszego Sądu setek partii lakonicznie uzasadnionych pozwów nakazuje przyjąć, że jedynym motywem działania jest chęć osiągnięcia korzyści w postaci zasądzonych kosztów procesu
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 385[1] § 1 kc w kontekście klauzul dotyczących uszkodzenia opakowania przy odstąpieniu od umowy na odległość, a także kwestia rozszerzonej prawomocności wyroków w sprawach o klauzule niedozwolone oraz stosowanie art. 102 kpc w przypadku masowego wnoszenia pozwów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów o prawach konsumenta z 2014 r. oraz specyfiki konkretnego postanowienia wzorca umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu klauzul niedozwolonych w umowach z konsumentami, a sąd szczegółowo analizuje przesłanki uznania klauzuli za abuzywną. Dodatkowo, rozstrzygnięcie o kosztach procesu ze względu na masowy charakter pozwów jest interesujące z perspektywy praktyki prawniczej.
“Czy potrącenie 5% za uszkodzone opakowanie to legalna klauzula? Sąd Okręgowy odpowiada!”
Sektor
e-commerce
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.