Orzeczenie · 2021-12-28

XVII AMA 81/20

Sąd
Sąd Okręgowy w Warszawie
Miejsce
Warszawa
Data
2021-12-28
SAOSkonsumenckieochrona konsumentówWysokaokręgowy
ochrona konsumentówUOKiKkredyt hipotecznyzmiana warunków umowywprowadzenie w błądklauzule abuzywnebankowość

Sąd Okręgowy w Warszawie rozpoznał sprawę z odwołania banku od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), która stwierdziła stosowanie przez bank praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Bank został uznany za winnego wprowadzenia konsumentów w błąd poprzez jednostronną zmianę postanowień umów kredytów hipotecznych dotyczących sposobu ustalania kursów walut, co miało miejsce w czerwcu 2016 roku. Sąd Okręgowy, przychylając się do stanowiska Prezesa UOKiK co do istnienia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że precyzyjnie wskazał poprzednika prawnego banku jako faktycznego sprawcę naruszenia. Kluczową kwestią było ustalenie, czy bank miał prawo do jednostronnej zmiany istotnych postanowień umów kredytowych. Sąd uznał, że bank nie był do tego uprawniony, a powoływane klauzule modyfikacyjne nie stanowiły wystarczającej podstawy prawnej, zwłaszcza że zmiany dotyczyły elementów przedmiotowo istotnych umowy (kursy walut). Sąd podkreślił, że prawo konsumenta do wypowiedzenia umowy w przypadku braku zgody na zmiany było w praktyce iluzoryczne, co potwierdza niewielka liczba konsumentów, którzy skorzystali z tego prawa. Jednakże, w odniesieniu do nałożonej kary pieniężnej, sąd uchylił tę część decyzji. Argumentacja sądu opierała się na tym, że bank mógł działać w usprawiedliwionym przekonaniu o legalności swoich działań, ponieważ wcześniejsze postępowanie wyjaśniające prowadzone przez Prezesa UOKiK zawierało sugestie i oczekiwania wobec banku dotyczące zmian w regulaminach, które bank następnie wdrożył. Sąd uznał, że organ, który sugerował i akceptował sposób dokonania zmian, nie powinien następnie nakładać sankcji finansowych. Sąd oddalił odwołanie w pozostałej części i zniósł wzajemnie koszty postępowania, uznając, że każda ze stron uległa w części.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalenie odpowiedzialności banku za jednostronne zmiany umów kredytowych, znaczenie sugestii organów administracji dla oceny legalności działań przedsiębiorcy, zasady nakładania kar pieniężnych przez UOKiK.

Ograniczenia stosowania

Konkretne okoliczności sprawy, w tym wcześniejsza korespondencja z UOKiK, mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie argumentacji dotyczącej uchylenia kary.

Zagadnienia prawne (3)

Czy jednostronna zmiana istotnych postanowień umowy kredytu hipotecznego indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej, dotycząca sposobu ustalania kursów walut, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jednostronna zmiana istotnych postanowień umowy kredytu hipotecznego dotycząca sposobu ustalania kursów walut, dokonana bez podstawy prawnej i wprowadzająca konsumentów w błąd co do skuteczności tej zmiany, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że bank nie miał prawa do jednostronnej zmiany istotnych postanowień umów kredytowych dotyczących sposobu ustalania kursów walut. Powoływane klauzule modyfikacyjne nie stanowiły wystarczającej podstawy, a prawo do wypowiedzenia umowy przez konsumenta było w praktyce iluzoryczne. Przekazanie konsumentom informacji o takiej zmianie, gdy bank nie był do niej uprawniony, stanowiło wprowadzenie w błąd.

Czy nałożenie kary pieniężnej przez Prezesa UOKiK jest uzasadnione, gdy bank działał w usprawiedliwionym przekonaniu o legalności swoich działań, sugerowanych przez sam organ?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nałożenie kary pieniężnej nie jest uzasadnione w sytuacji, gdy bank mógł działać w usprawiedliwionym przekonaniu o legalności swoich działań, które były konsultowane i sugerowane przez Prezesa UOKiK w toku wcześniejszego postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uchylił karę pieniężną, argumentując, że bank mógł mieć uzasadnione przekonanie o zgodności swoich działań z prawem, ponieważ Prezes UOKiK w toku postępowania wyjaśniającego sugerował i akceptował zmiany w regulaminach banku. Organ, który utwierdził przedsiębiorcę w takim przekonaniu, nie powinien następnie nakładać sankcji finansowych.

Czy bank przejmujący aktywa i pasywa poprzednika prawnego ponosi odpowiedzialność za naruszenia zbiorowych interesów konsumentów popełnione przez poprzednika?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, bank przejmujący aktywa i pasywa poprzednika prawnego ponosi odpowiedzialność administracyjną na zasadzie sukcesji za naruszenia zbiorowych interesów konsumentów popełnione przez poprzednika.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i TSUE, zgodnie z którym połączenie przez przejęcie powoduje przeniesienie na spółkę przejmującą obowiązku zapłaty grzywny lub odpowiedzialności za naruszenia popełnione przez spółkę przejmowaną. Nie można traktować przekształceń jako instrumentu służącego unikaniu odpowiedzialności.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Zmiana zaskarżonej decyzji
Strona wygrywająca
częściowo bank, częściowo Prezes UOKiK

Strony

NazwaTypRola
(...) Bank (...) w W. (Austria) Oddział w Polscespółkaodwołujący
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentóworgan_państwowyorgan

Przepisy (8)

Główne

u.o.k.i.k. art. 27 § 1 i 2

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

Podstawa do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów.

u.o.k.i.k. art. 26 § ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 4

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

Podstawa do nałożenia obowiązku usunięcia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów.

u.o.k.i.k. art. 24 § ust. 1 i 2 pkt 3

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

Zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w tym nieuczciwych praktyk rynkowych.

u.p.n.p.r. art. 5 § ust. 1 i ust. 2 pkt 1

Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym

Definicja nieuczciwej praktyki rynkowej polegającej na wprowadzaniu w błąd poprzez rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji.

Pomocnicze

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów, której treść i cel nie mogą sprzeciwiać się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

k.s.h. art. 529 § 1 pkt 9

Kodeks spółek handlowych

Podstawa prawna podziału spółki przez wydzielenie części majątku.

k.p.a. art. 263 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do obciążenia kosztami postępowania.

k.p.a. art. 264 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do obciążenia kosztami postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bank nie miał podstawy prawnej do jednostronnej zmiany istotnych postanowień umów kredytowych. • Prawo do wypowiedzenia umowy przez konsumenta było w praktyce iluzoryczne. • Bank działał w usprawiedliwionym przekonaniu o legalności swoich działań, sugerowanych przez Prezesa UOKiK. • Kara pieniężna była nieproporcjonalna i sprzeczna z interesem publicznym w kontekście wcześniejszych działań organu.

Odrzucone argumenty

Bank był uprawniony do jednostronnej zmiany warunków umownych na podstawie klauzul modyfikacyjnych. • Prawo do wypowiedzenia umowy przez konsumenta niwelowało możliwość naruszenia praw konsumentów. • Nałożenie kary pieniężnej było uzasadnione naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów.

Godne uwagi sformułowania

nie można traktować przekształceń, polegających na przejmowaniu dotychczas odrębnych przedsiębiorców, jako instrumentu służącego unikaniu odpowiedzialności • prawo do wypowiedzenia umowy w takiej sytuacji, chociaż więc formalnie dopuszczalne, w rzeczywistości jest poza możliwościami konsumenta • organ, który utwierdził powoda w takim przekonaniu, nie może więc wyciągać konsekwencji finansowych wobec przedsiębiorcy, który postąpił zgodnie z wyraźnie wyrażoną wolą i aprobatą tego organu

Skład orzekający

Małgorzata Perdion-Kalicka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności banku za jednostronne zmiany umów kredytowych, znaczenie sugestii organów administracji dla oceny legalności działań przedsiębiorcy, zasady nakładania kar pieniężnych przez UOKiK."

Ograniczenia: Konkretne okoliczności sprawy, w tym wcześniejsza korespondencja z UOKiK, mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie argumentacji dotyczącej uchylenia kary.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu jednostronnych zmian warunków umów kredytowych przez banki i pokazuje, jak sugestie organów nadzoru mogą wpływać na ocenę działań przedsiębiorców, a także jak sąd może korygować decyzje UOKiK.

Bank wprowadził konsumentów w błąd, zmieniając warunki kredytu. Kara uchylona, bo to UOKiK zasugerował zmiany!

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst