XI GC 2145/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka wniosła o zapłatę kary umownej w wysokości 4645,50 zł z tytułu 163 dni opóźnienia w realizacji projektu budowy sieci gazowej. Pozwany sprzeciwił się nakazowi zapłaty, argumentując, że opóźnienie było spowodowane zaniechaniami powódki (m.in. opóźnionym dostarczeniem dokumentów, zmianą lokalizacji szafki gazowej) i że roszczenie uległo przedawnieniu. Sąd ustalił, że pozwany rozpoczął prace zgodnie z umową, ale napotkał na przeszkody związane ze zmianą lokalizacji szafki gazowej i koniecznością uzyskania dodatkowych uzgodnień. Korespondencja między stronami wykazała opieszałość powódki w udzielaniu odpowiedzi i dostarczaniu niezbędnych dokumentów, co uniemożliwiało pozwanemu terminowe wykonanie umowy. Sąd uznał, że kara umowna może być naliczona tylko w przypadku opóźnienia zawinionego przez dłużnika, a w tej sprawie opóźnienie wynikało z przyczyn niezawinionych przez pozwanego, w tym z winy powódki. Dodatkowo, sąd stwierdził, że roszczenie powódki uległo przedawnieniu, ponieważ umowa została uznana za umowę o dzieło, a roszczenia z niej wynikające przedawniają się w ciągu dwóch lat od dnia oddania dzieła. Pozew został wniesiony po upływie tego terminu. W konsekwencji, sąd oddalił powództwo w całości i zasądził od powódki na rzecz pozwanego koszty procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kary umownej, odpowiedzialności kontraktowej, przedawnienia roszczeń z umowy o dzieło oraz znaczenia winy w kontekście opóźnienia w wykonaniu zobowiązania.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym opóźnienie było wynikiem działań obu stron, ale kluczowe znaczenie miały zaniechania powódki. Interpretacja przepisów o karze umownej i przedawnieniu ma jednak szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy opóźnienie w wykonaniu umowy o dzieło, spowodowane działaniami lub zaniechaniami drugiej strony umowy, może stanowić podstawę do naliczenia kary umownej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, opóźnienie wynikające z przyczyn niezawinionych przez dłużnika, w tym spowodowane opieszałością drugiej strony, nie może stanowić podstawy do naliczenia kary umownej, chyba że umowa w sposób wyraźny rozszerza odpowiedzialność dłużnika na takie okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na przepisach Kodeksu cywilnego (art. 472, 473, 476 k.c.) oraz utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym odpowiedzialność kontraktowa, w tym z tytułu kary umownej, co do zasady opiera się na winie dłużnika. Brak winy zwalnia z odpowiedzialności, chyba że umowa w sposób wyraźny przewiduje odpowiedzialność za okoliczności niezawinione, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Czy roszczenie o zapłatę kary umownej wynikające z umowy o dzieło ulega przedawnieniu i w jakim terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie o zapłatę kary umownej wynikające z umowy o dzieło przedawnia się w terminie dwuletnim od dnia oddania dzieła, a jeśli dzieło nie zostało oddane – od dnia, w którym zgodnie z umową miało być oddane.
Uzasadnienie
Sąd zakwalifikował umowę jako umowę o dzieło (art. 627 k.c.) i zastosował dwuletni termin przedawnienia wynikający z art. 646 k.c. Ponieważ pozew został złożony po upływie tego terminu od daty oddania dzieła (protokół z 24 lutego 2016 r.), sąd uznał roszczenie za przedawnione.
Czy postanowienie umowne o karze umownej zastrzegające odpowiedzialność 'bez względu na przyczynę' jest skuteczne w zakresie rozszerzenia odpowiedzialności dłużnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ogólne stwierdzenie o odpowiedzialności 'bez względu na przyczynę' nie jest wystarczające do skutecznego rozszerzenia odpowiedzialności dłużnika ponad zasady ogólne, chyba że umowa wyraźnie określa konkretne, dodatkowe okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (m.in. wyrok I CSK 748/12), zgodnie z którym rozszerzenie odpowiedzialności dłużnika na podstawie art. 473 § 1 k.c. wymaga wyraźnego wskazania w umowie oznaczonych okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność, a ogólne sformułowania nie są wystarczające.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | powódka |
| Z. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 472
Kodeks cywilny
Dłużnik odpowiedzialny jest za niezachowanie należytej staranności, chyba że ustawa lub czynność prawna stanowi inaczej.
k.c. art. 473 § § 1
Kodeks cywilny
Dłużnik może przez umowę przyjąć odpowiedzialność za niewykonanie zobowiązania z powodu oznaczonych okoliczności (niezawinionych).
k.c. art. 476
Kodeks cywilny
Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.c. art. 483 § § 1
Kodeks cywilny
Kara umowna zastrzega, że naprawienie szkody ma nastąpić przez zapłatę określonej sumy.
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Do umowy o dzieło stosuje się przepisy o umowie o roboty budowlane, jeżeli przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła.
k.c. art. 646
Kodeks cywilny
Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane – od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona wygrywająca sprawę może żądać zwrotu kosztów od strony przegrywającej.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Przedawnienie nie biegnie, m.in. w razie podjęcia czynności przed sądem w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie jest wymagalne niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opóźnienie w realizacji umowy nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez pozwanego, w tym z powodu opieszałości powódki. • Roszczenie o zapłatę kary umownej uległo przedawnieniu z uwagi na dwuletni termin przedawnienia umowy o dzieło.
Odrzucone argumenty
Powódka dochodziła kary umownej zgodnie z postanowieniami umowy za 163 dni opóźnienia.
Godne uwagi sformułowania
to opieszałość pracowników powódki stanowiła przyczynę w opóźnieniu realizacji przedmiotu umowy • tylko opóźnienie zawinione może rodzić w niniejszej sprawie odpowiedzialność i obowiązek zapłaty kary umownej • ogólne stwierdzenie, że dłużnik odpowiada 'bez względu na przyczynę' nie jest wystarczające
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kary umownej, odpowiedzialności kontraktowej, przedawnienia roszczeń z umowy o dzieło oraz znaczenia winy w kontekście opóźnienia w wykonaniu zobowiązania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym opóźnienie było wynikiem działań obu stron, ale kluczowe znaczenie miały zaniechania powódki. Interpretacja przepisów o karze umownej i przedawnieniu ma jednak szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie umów i jak sąd interpretuje klauzule dotyczące kar umownych oraz odpowiedzialności za opóźnienia, szczególnie gdy druga strona przyczynia się do tych opóźnień. Dodatkowo, kwestia przedawnienia roszczeń z umowy o dzieło jest istotna praktycznie.
“Kara umowna za opóźnienie? Tylko jeśli to Twoja wina! Sąd wyjaśnia, kiedy można ją naliczyć.”
Dane finansowe
WPS: 4645,5 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.