VIII U 97/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z 2 listopada 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. stwierdził, że N. B. jako pracownik u płatnika składek P. S. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i wypadkowemu od 2 maja 2022 r., zarzucając pozorność umowy o pracę. Organ rentowy uznał, że celem umowy nie było rzeczywiste wykonywanie pracy, lecz umożliwienie ubezpieczonej skorzystania ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego w związku z ciążą. N. B. wniosła odwołanie, domagając się zmiany decyzji i uznania podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom. W uzasadnieniu wskazała na faktyczne wykonywanie pracy i zwiększenie zakresu obowiązków. Sąd Okręgowy, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków i stron, dokumentacji medycznej oraz umów, doszedł do wniosku, że umowa o pracę zawarta między N. B. a P. S. od 2 maja 2022 r. była pozorna. Sąd podkreślił, że umowa została zawarta po tym, jak ubezpieczona dowiedziała się o ciąży, a zgłoszenie do ubezpieczeń nastąpiło po terminie rzekomego zawarcia umowy. Ponadto, sąd stwierdził brak cech charakterystycznych dla stosunku pracy, takich jak podporządkowanie pracownicze i kierownictwo pracodawcy. Sąd uznał, że strony miały inny cel niż rzeczywiste nawiązanie stosunku pracy, a mianowicie uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W związku z tym, umowa o pracę została uznana za nieważną jako pozorna, co skutkowało brakiem podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym na podstawie tej umowy. Sąd oddalił odwołanie N. B. od decyzji ZUS.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie pozorności umów o pracę w kontekście ubezpieczeń społecznych, szczególnie w przypadku kobiet w ciąży.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, gdzie brak było cech stosunku pracy i istniał wyraźny zamiar obejścia prawa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o pracę zawarta przez pracownicę w ciąży z płatnikiem składek, która wcześniej współpracowała na podstawie umowy zlecenia, jest ważna i stanowi tytuł do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, czy też jest pozorna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa o pracę zawarta przez pracownicę w ciąży z płatnikiem składek, która wcześniej współpracowała na podstawie umowy zlecenia, jest pozorna i nie stanowi tytułu do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, jeśli brak jest cech stosunku pracy, a celem było jedynie uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał umowę za pozorną, ponieważ nie wykazywała cech stosunku pracy, takich jak podporządkowanie pracownicze i kierownictwo pracodawcy. Zmiana formy zatrudnienia nastąpiła w okresie ciąży, co sugerowało cel uzyskania świadczeń, a nie rzeczywiste nawiązanie stosunku pracy. Brak było dowodów na faktyczne wykonywanie pracy w warunkach pracowniczych.
Czy umowa o pracę, nawet jeśli zawarta w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, może być uznana za ważną, jeśli faktycznie jest realizowana i wykazuje cechy stosunku pracy?
Odpowiedź sądu
Umowa o pracę, nawet zawarta z myślą o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego, jest ważna, jeśli faktycznie jest realizowana i wykazuje cechy stosunku pracy. Jednakże, jeśli umowa jest pozorna i nie wykazuje tych cech, nie stanowi tytułu do ubezpieczeń.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że sama motywacja do zawarcia umowy o pracę (np. uzyskanie świadczeń) nie dyskwalifikuje jej, pod warunkiem faktycznego wykonywania pracy w warunkach pracowniczych. W tej sprawie jednak brak było tych cech, co doprowadziło do uznania umowy za pozorną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| N. B. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych - (...) Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
| P. S. | spółka | płatnik składek |
Przepisy (9)
Główne
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Pracownicy podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
u.s.u.s. art. 8 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Definicja pracownika w kontekście ubezpieczeń społecznych.
u.s.u.s. art. 11 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek ubezpieczenia emerytalnego i rentowego pracowników.
u.s.u.s. art. 12 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek ubezpieczenia chorobowego pracowników.
u.s.u.s. art. 13 § pkt 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa ubezpieczenia społecznego jest rzeczywiste zatrudnienie.
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność oświadczenia woli złożonego dla pozoru.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach z zakresu prawa pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o pracę zawarta w ciąży była pozorna. • Brak było cech stosunku pracy, w szczególności podporządkowania pracowniczego. • Celem zawarcia umowy było uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a nie rzeczywiste wykonywanie pracy. • Zgłoszenie do ubezpieczeń nastąpiło po terminie rzekomego zawarcia umowy.
Odrzucone argumenty
Umowa o pracę była faktycznie wykonywana. • Zakres obowiązków ubezpieczonej uległ zwiększeniu. • Ciąża nie wykluczała możliwości wykonywania pracy.
Godne uwagi sformułowania
umowa o pracę została zawarta dla pozoru, to jest bez zamiaru realizacji obowiązków z niej wynikających • nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował • podporządkowanie jest jedną z najistotniejszych cech stosunku pracy • kierownictwo pracodawcy jest jedyną cechą rzeczywiście odróżniającą stosunek pracy od umów cywilnoprawnych • ZUS został potraktowany przez wnioskodawczynię jak instytucja pożyczki bezzwrotnej
Skład orzekający
Paulina Kuźma
sędzia
J.L.
nieznana
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie pozorności umów o pracę w kontekście ubezpieczeń społecznych, szczególnie w przypadku kobiet w ciąży."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, gdzie brak było cech stosunku pracy i istniał wyraźny zamiar obejścia prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia pozorności umów o pracę, szczególnie w kontekście ochrony ubezpieczeniowej kobiet w ciąży, co jest tematem budzącym zainteresowanie zarówno prawników, jak i potencjalnych pracowników.
“Pozorna umowa o pracę w ciąży: czy ZUS może zakwestionować zatrudnienie?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.