VIII U 456/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołań płatnika składek, Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowo-Produkcyjnego (...) Sp. z o.o., od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. ZUS ustalił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz zdrowotne dla kilku osób (K. T., K. S., A. K., R. K.) z tytułu umów zlecenia zawartych z płatnikiem składek oraz z powiązaną spółką (...) Sp. z o.o. ZUS uznał, że w przypadku osób zatrudnionych na umowę o pracę w (...) Sp. z o.o., które jednocześnie wykonywały zlecenia dla (...) Sp. z o.o., przychód z umów zlecenia powinien być traktowany jako przychód ze stosunku pracy, a tworzenie pozornego zbiegu tytułów do ubezpieczeń służyło obejściu przepisów i uniknięciu opłacania składek. Płatnik składek zarzucił decyzjom naruszenie szeregu przepisów, w tym art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 58 § 1 i 2 k.c. oraz przepisów KPA. Sąd Okręgowy, po połączeniu spraw, oddalił odwołania. Sąd uznał, że zastosowanie znajduje art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który nakazuje traktować jako pracownika osobę wykonującą pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz swojego pracodawcy, nawet jeśli umowa została zawarta z osobą trzecią. W ocenie sądu, powiązania osobowe, kapitałowe i gospodarcze między spółkami, a także realizacja wspólnego celu gospodarczego, świadczyły o tym, że umowy zlecenia z (...) Sp. z o.o. były pozorne i miały na celu obejście prawa, w szczególności poprzez zaniżenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Sąd podkreślił, że celem takiej regulacji było ograniczenie korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych w celu uniknięcia obciążeń z tytułu składek oraz ochrona pracowników. Sąd oddalił również wniosek o zawieszenie postępowania, uznając, że nie zachodziły przesłanki z art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na zasadach odpowiedzialności za wynik procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w kontekście powiązanych spółek i pozornych umów zlecenia.
Dotyczy sytuacji faktycznych zbliżonych do opisanych w orzeczeniu, z silnymi powiązaniami między podmiotami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przychód uzyskany przez pracownika z tytułu umowy zlecenia zawartej z podmiotem trzecim, z którym pracodawca pozostaje w powiązaniach, powinien być wliczany do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne jako przychód ze stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli umowa zlecenia została zawarta w celu obejścia przepisów prawa, a praca faktycznie świadczona była na rzecz pracodawcy.
Uzasadnienie
Sąd zastosował art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uznając, że w przypadku powiązań między pracodawcą a podmiotem trzecim, z którym pracownik zawiera umowę zlecenia, a praca jest faktycznie świadczona na rzecz pracodawcy, przychód z umowy zlecenia należy wliczyć do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Celem tej regulacji jest zapobieganie unikaniu opodatkowania i ochronie pracowników.
Czy zawarcie przez pracowników dwóch umów zlecenia z powiązanymi spółkami, z których tylko jedna była oskładkowana, stanowi obejście prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli umowy te miały na celu pozorowanie zbiegu tytułów do ubezpieczeń i obniżenie kosztów składek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rozbicie czynności wykonywanych na rzecz współpracujących podmiotów na dwie umowy zlecenia, z których tylko jedna była oskładkowana, stanowi obejście prawa (art. 58 § 1 k.c.) i zmierza do pozorowania zbiegu tytułów do ubezpieczeń, co prowadzi do zaniżenia podstawy wymiaru składek.
Czy naruszenie przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego przez organ rentowy może stanowić podstawę do wzruszenia decyzji w postępowaniu sądowym dotyczącym ubezpieczeń społecznych?
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie sądowe w sprawach ubezpieczeń społecznych podlega przepisom Kodeksu Postępowania Cywilnego, a naruszenia KPA nie są badane, chyba że dyskwalifikują decyzję jako akt administracyjny.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy KPC, a nie KPA. Wady decyzji administracyjnej wynikające z naruszenia przepisów postępowania nie są przedmiotem badania sądu ubezpieczeń społecznych, chyba że są na tyle istotne, że dyskwalifikują decyzję jako akt administracyjny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przedsiębiorstwo Usługowo - Handlowo - Produkcyjne (...) Sp. z o.o. | spółka | płatnik składek / odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. | instytucja | organ rentowy |
| K. T. | osoba_fizyczna | ubezpieczony / zainteresowany |
| K. S. | osoba_fizyczna | ubezpieczony / zainteresowany |
| A. K. (1) | osoba_fizyczna | ubezpieczony / pracownik / zainteresowany |
| R. K. (1) | osoba_fizyczna | ubezpieczony / pracownik / zainteresowany |
| (...) Spółka z o.o. | spółka | zainteresowany |
Przepisy (7)
Główne
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Za pracownika uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia.
ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych art. 81 § ust. 1, 5 i 6
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. Nieważna jest również czynność prawna, która byłaby ważna z uwagi na zgodność z ustawą, lecz dotyczyłaby obejścia przepisów ustawy.
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zawieszenia postępowania, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu i zwrot kosztów.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 2 pkt 4 i 5
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do sytuacji pozornego zbiegu tytułów ubezpieczeń. • Obejście prawa przez tworzenie pozornych umów zlecenia w celu uniknięcia opłacania składek. • Powiązania osobowe, kapitałowe i gospodarcze między spółkami jako dowód na realizację wspólnego celu i świadczenie pracy na rzecz pracodawcy. • Niewykazanie przez odwołującego się odmienności czynności wykonywanych w ramach umów o pracę i umów zlecenia.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów KPA przez organ rentowy. • Niezbędność zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia innych spraw. • Prawidłowość ustalenia podstawy wymiaru składek przez płatnika składek.
Godne uwagi sformułowania
Stworzenie pozornego zbiegu tytułów do ubezpieczeń służyło obniżeniu kosztów wynikających z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne oraz ominięcie ograniczenia wynikającego z przepisów o czasie pracy w godzinach nadliczbowych. • Celem takiej regulacji było ograniczenie korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych celem zatrudnienia własnych pracowników dla realizacji tych samych zadań, które wykonują oni w ramach łączącego strony stosunku pracy, by w ten sposób ominąć ograniczenia wynikające z ochronnych przepisów prawa pracy i uniknąć obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od tychże umów. • Rozbicie czynności wykonywanych na rzecz współpracujących, powiązanych osobowo i kapitałowo podmiotów na dwie umowy zlecenia, umożliwiało wybór tylko jednego z nich do podstawy wymiaru składek.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w kontekście powiązanych spółek i pozornych umów zlecenia."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji faktycznych zbliżonych do opisanych w orzeczeniu, z silnymi powiązaniami między podmiotami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu pozornych umów zlecenia i ich wpływu na składki ZUS, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i pracowników. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w celu zapobiegania nadużyciom.
“Pozorne umowy zlecenia: Jak ZUS i sądy walczą z unikaniem składek?”
Sektor
usługi ochrony
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.