VIII U 322/24Oszustwo składkowe powiązane spółki
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuZakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wydał trzy decyzje dotyczące określenia miesięcznych podstaw wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne dla R. C., Z. G. i W. C. z tytułu umów zlecenia i umów o pracę zawartych z Przedsiębiorstwem Usługowo-Handlowo-Produkcyjnym (...) Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej jako płatnik składek). Organ rentowy uznał, że osoby te faktycznie świadczyły pracę na rzecz (...) Sp. z o.o. (z którą płatnik składek był powiązany osobowo, kapitałowo i gospodarczo), a łączny przychód z umów zlecenia i umów o pracę powinien być oskładkowany przez płatnika składek. ZUS argumentował, że zawieranie umów zlecenia w tym samym okresie z tym samym ubezpieczonym przez każdy z podmiotów służyło obejściu przepisów i uniknięciu opłacania składek. Płatnik składek odwołał się od tych decyzji, zarzucając naruszenie szeregu przepisów, w tym ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i Kodeksu cywilnego, twierdząc, że prawidłowo wykazywał podstawy wymiaru składek. Sąd Okręgowy połączył sprawy do wspólnego rozpoznania. W trakcie postępowania (...) Spółka z o.o. przystąpiła do sprawy jako zainteresowany. Sąd Okręgowy oddalił odwołania płatnika składek, uznając je za niezasadne. Sąd nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania, mimo toczących się innych postępowań dotyczących oskładkowania umów zlecenia. Kluczową kwestią było zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który traktuje jako pracownika osobę wykonującą pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz swojego pracodawcy, nawet jeśli umowa została zawarta z osobą trzecią. Sąd ustalił, że obie spółki (płatnik składek i (...) Sp. z o.o.) były powiązane osobowo i kapitałowo, działały w ramach konsorcjum i realizowały wspólne cele gospodarcze. Osoby zatrudnione w płatniku składek na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia były jednocześnie zgłaszane do ubezpieczenia zdrowotnego przez (...) Sp. z o.o. z tytułu umowy zlecenia. Sąd uznał, że rozbicie czynności wykonywanych na rzecz współpracujących podmiotów na dwie umowy z dwoma płatnikami składek stanowiło działanie mające na celu obejście prawa i stworzenie pozornego zbiegu tytułów do ubezpieczeń, co skutkowało obniżeniem kosztów. Sąd podkreślił, że celem takiej regulacji było ograniczenie korzystania z umów cywilnoprawnych w celu ominięcia przepisów prawa pracy i uniknięcia obciążeń składkowych. Sąd oddalił odwołania na podstawie art. 477¹⁴ § 1 k.p.c. i zasądził od płatnika składek na rzecz organu rentowego koszty zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w kontekście powiązanych spółek i pozornego zbiegu tytułów do ubezpieczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji powiązań kapitałowych, osobowych i gospodarczych między podmiotami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowy zlecenia zawarte przez pracownika z podmiotem trzecim, z którym pracodawca pozostaje w powiązaniach gospodarczych, kapitałowych i osobowych, powinny być oskładkowane przez pracodawcę na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli praca w ramach umowy zlecenia jest faktycznie wykonywana na rzecz pracodawcy, a zawarcie umowy z podmiotem trzecim służyło obejściu przepisów i uniknięciu opłacania składek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powiązania między spółkami, realizacja wspólnych celów gospodarczych oraz fakt, że praca zleceniobiorców faktycznie przynosiła korzyści pracodawcy, uzasadniają zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Stworzenie pozornego zbiegu tytułów do ubezpieczeń miało na celu obniżenie kosztów i uniknięcie obowiązków składkowych.
Czy rozbicie czynności wykonywanych na rzecz współpracujących podmiotów na dwie umowy z dwoma płatnikami składek, w sytuacji powiązań kapitałowych i osobowych, stanowi obejście prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli celem jest pozorowanie zbiegu tytułów do ubezpieczeń i obniżenie kosztów składek.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że takie działanie, polegające na wskazaniu tylko jednego tytułu do oskładkowania, podczas gdy praca jest wykonywana dla obu powiązanych podmiotów, jest próbą obejścia przepisów prawa cywilnego i ubezpieczeń społecznych.
Czy sąd w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych bada naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego popełnione przez organ rentowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd w sprawach ubezpieczeń społecznych stosuje przepisy Kodeksu postępowania cywilnego i bada wady decyzji administracyjnej jedynie w stopniu dyskwalifikującym ją jako akt administracyjny.
Uzasadnienie
Postępowanie sądowe w sprawach ubezpieczeń społecznych skupia się na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania pozostaje poza zakresem tego postępowania.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przedsiębiorstwo Usługowo - Handlowo - Produkcyjne (...) Sp. z o.o. | spółka | płatnik składek / odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. | instytucja | organ rentowy |
| R. C. | osoba_fizyczna | ubezpieczony / zainteresowany |
| Z. G. | osoba_fizyczna | ubezpieczony / zainteresowany |
| W. C. | osoba_fizyczna | ubezpieczony / zainteresowany |
| (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. | spółka | zainteresowany |
Przepisy (8)
Główne
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Za pracownika uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
W przypadku osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy zlecenia.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd oddali odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do uwzględnienia tego odwołania.
u.ś.o.z.f.ś.p. art. 81 § ust. 1, 5, 6
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych.
u.ś.o.z.f.ś.p. art. 66 § ust. 1 pkt 1a
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są pracownikami w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują odpowiednie przepisy ustawy.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ze względu na powiązania między spółkami i faktyczne świadczenie pracy na rzecz pracodawcy. • Obejście prawa przez stworzenie pozornego zbiegu tytułów do ubezpieczeń w celu obniżenia kosztów. • Sąd ubezpieczeń społecznych nie bada naruszeń przepisów KPA przez organ rentowy.
Odrzucone argumenty
Prawidłowe wykazywanie podstaw wymiaru składek przez płatnika. • Naruszenie przepisów KPA przez organ rentowy.
Godne uwagi sformułowania
Stworzenie pozornego zbiegu tytułów do ubezpieczeń służyło obniżeniu kosztów wynikających z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne oraz ominięcie ograniczenia wynikającego z przepisów o czasie pracy w godzinach nadliczbowych. • Celem wprowadzenia takiej regulacji było po pierwsze: ograniczenie korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych celem zatrudnienia własnych pracowników dla realizacji tych samych zadań, które wykonują oni w ramach łączącego strony stosunku pracy, by w ten sposób ominąć ograniczenia wynikające z ochronnych przepisów prawa pracy i uniknąć obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od tychże umów, a po wtóre: ochrona pracowników przed skutkami fluktuacji podmiotowej po stronie zatrudniających w trakcie procesu świadczenia pracy...
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w kontekście powiązanych spółek i pozornego zbiegu tytułów do ubezpieczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powiązań kapitałowych, osobowych i gospodarczych między podmiotami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu oskładkowania umów cywilnoprawnych w kontekście powiązanych spółek, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i pracowników.
“Czy powiązane spółki mogą "optymalizować" składki ZUS? Sąd mówi "nie"!”
Sektor
usługi
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.