VIII U 2511/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku ubezpieczonej C. A. o przeliczenie emerytury po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. (sygn. akt P 20/16), który uznał art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za niezgodny z Konstytucją RP. ZUS, postanowieniem z 23 kwietnia 2019 r., wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z 23 kwietnia 2013 r., ale decyzją z tego samego dnia odmówił uchylenia decyzji z 2013 r., stwierdzając jedynie jej wydanie z naruszeniem prawa z powodu upływu 5 lat od doręczenia. Ubezpieczona wniosła odwołanie, domagając się przeliczenia emerytury od 2013 roku. Sąd Okręgowy uznał odwołanie za uzasadnione w części. Podkreślił, że ZUS zasadnie odmówił uchylenia decyzji z 2013 r. na podstawie art. 146 § 1 KPA z uwagi na upływ 5 lat. Jednakże, organ rentowy błędnie rozpoznał wniosek o przeliczenie świadczenia wyłącznie w oparciu o przepisy KPA, nie stosując przepisów ustawy emerytalnej, do czego był zobowiązany. Sąd, odwołując się do art. 114 ustawy emerytalnej oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził, że decyzja ZUS była dotknięta błędem organu rentowego (art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy emerytalnej). W związku z tym, sąd zmienił decyzję ZUS, ustalając prawo do przeliczenia świadczenia z pominięciem niekonstytucyjnej regulacji, poczynając od 1 marca 2016 roku (okres 3 lat wstecz od daty wniosku z 13.03.2019 r., zgodnie z art. 133 ust. 1 pkt 2 KPC).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (4)
Czy organ rentowy może uchylić decyzję wydaną z naruszeniem prawa, jeśli od jej doręczenia upłynęło pięć lat, mimo orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nie może uchylić decyzji, jeśli od jej doręczenia upłynęło pięć lat, nawet jeśli została wydana z naruszeniem prawa na skutek orzeczenia TK. W takiej sytuacji organ ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 146 § 1 KPA, uchylenie decyzji z powodu orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją nie może nastąpić, jeżeli od doręczenia decyzji upłynęło pięć lat. W takim przypadku stosuje się art. 151 § 2 KPA.
Czy sąd ubezpieczeń społecznych jest związany błędną podstawą prawną decyzji organu rentowego, jeśli organ ten nie rozpoznał wniosku o przeliczenie świadczenia zgodnie z przepisami ustawy emerytalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd ubezpieczeń społecznych nie jest związany błędną podstawą prawną zaskarżonej decyzji i jest zobowiązany rozważyć wszelkie podstawy prawne mogące mieć zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, w tym przepisy ustawy emerytalnej.
Uzasadnienie
Postępowanie sądowe jest wtórne wobec postępowania administracyjnego, a kontrola sądu powinna korespondować z zakresem rozstrzygnięcia. Sąd pracy i ubezpieczeń społecznych ma obowiązek merytorycznego rozstrzygnięcia o żądaniach strony, nawet jeśli organ rentowy błędnie zakwalifikował roszczenie lub wydał decyzję w oparciu o błędną podstawę prawną.
Czy błąd organu rentowego, w tym wydanie decyzji z naruszeniem prawa na skutek niekonstytucyjnego przepisu, uzasadnia ponowne ustalenie wysokości świadczenia emerytalnego na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, błąd organu rentowego, rozumiany szeroko jako obiektywna wadliwość decyzji, stanowi podstawę do ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalnego na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy emerytalnej, nawet jeśli decyzja została wydana z naruszeniem prawa z powodu niekonstytucyjnego przepisu.
Uzasadnienie
Art. 114 ustawy emerytalnej przewiduje możliwość uchylenia lub zmiany decyzji i ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości w przypadku błędu organu rentowego. Wyrok TK uznający przepis za niekonstytucyjny odnosi się do stanów faktycznych sprzed jego wejścia w życie, a jego stosowanie przez organ rentowy stanowi błąd.
Od kiedy należy się należność za przeliczone świadczenie emerytalne, jeśli ponowne ustalenie nastąpiło na skutek błędu organu rentowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Świadczenie powinno być wypłacone od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wydano decyzję z urzędu, jednak nie wcześniej niż za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio ten miesiąc, jeżeli odmowa lub przyznanie niższych świadczeń były następstwem błędu organu rentowego.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, w przypadku błędu organu rentowego, świadczenie przyznane lub podwyższone wypłaca się za okres 3 lat wstecz od daty zgłoszenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Błąd organu rentowego jest rozumiany szeroko, obejmując m.in. wydanie decyzji z naruszeniem prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. A. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
KPA art. 149
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
KPA art. 146 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji z powodu orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją nie może nastąpić, jeżeli od doręczenia decyzji upłynęło pięć lat.
KPA art. 151 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku, gdy uchylenie decyzji nie jest możliwe z powodu upływu 5 lat, organ ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia.
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany przez TK za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym kobiet urodzonych w latach 1949-1953, które nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 ustawy przed 1 stycznia 2013 r.
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa do uchylenia lub zmiany decyzji i ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości w przypadku błędu organu rentowego lub innych okoliczności.
KPC art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące rozstrzygania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych przez sąd, w tym w przypadku bezczynności organu rentowego.
ustawa emerytalna art. 133 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zasady wypłaty świadczeń po ponownym ustaleniu ich wysokości, w tym możliwość wypłaty za okres wsteczny w przypadku błędu organu rentowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ rentowy błędnie rozpoznał wniosek o przeliczenie emerytury, stosując jedynie przepisy KPA zamiast ustawy emerytalnej. • Decyzja ZUS z 2013 r. została wydana z naruszeniem prawa, co stanowi błąd organu rentowego uzasadniający ponowne ustalenie świadczenia na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu ma zastosowanie do stanów faktycznych sprzed jego wejścia w życie, a jego niestosowanie przez ZUS jest błędem.
Odrzucone argumenty
Organ rentowy zasadnie odmówił uchylenia decyzji z 2013 r. z powodu upływu 5 lat od jej doręczenia.
Godne uwagi sformułowania
organ rentowy zasadnie odmówił wnioskodawczyni uchylenia decyzji z dnia 23.04.2013 roku, pomimo, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa. • organ rentowy wydał decyzję opartą wyłącznie o przepisy KPA i nie rozważył możliwości rozstrzygnięcia żądania o przeliczenie świadczenia w oparciu o przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS. • Błędne ustalenie wysokości świadczenia niezależnie od przyczyn błędu zawsze daje podstawę do przeliczenia świadczenia. • zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wyklucza możliwość formułowania obietnic bez pokrycia bądź nagłe wycofywanie się państwa ze złożonych obietnic lub ustalonych reguł postępowania.
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z ochroną praw nabytych w kontekście zmian legislacyjnych i orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, co ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu ubezpieczonych.
“Czy ZUS może odmówić przeliczenia emerytury po wyroku TK? Sąd wyjaśnia, kiedy błąd organu rentowego otwiera drogę do wyższych świadczeń.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.