VIII U 1983/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z dnia 19.07.2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił ponownego ustalenia wysokości emerytury M. S., mimo wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie dotyczącej obliczenia emerytury poprzez pomniejszenie podstawy obliczenia emerytur z wieku powszechnego o kwotę pobranych wcześniej emerytur. Organ rentowy wskazał, że wyrok TK z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20) orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, ale nie jest to przesłanka do uchylenia lub zmiany decyzji wskazana w art. 114 ustawy emerytalnej, a skarga o wznowienie postępowania wymaga miesięcznego terminu od wejścia w życie orzeczenia TK. Ponieważ wyrok nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, ZUS uznał brak podstaw do wznowienia postępowania. Ubezpieczona złożyła odwołanie, domagając się zmiany decyzji ZUS i przyznania emerytury bez pomniejszenia o niekonstytucyjny zapis, a także wyrównania. Zarzuciła naruszenie przepisów KPA i Konstytucji. Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawczyni pobierała emeryturę w obniżonym wieku od 2005 r., a decyzją z 2021 r. przyznano jej emeryturę w powszechnym wieku, z pomniejszeniem podstawy obliczenia. Odwołanie od tej decyzji zostało oddalone. Sąd analizował możliwość wzruszenia decyzji na podstawie wyroku TK, odwołując się do art. 145a KPA i art. 114 ustawy emerytalnej. Stwierdził, że art. 114 ustawy emerytalnej nie przewiduje wznowienia postępowania z powodu orzeczenia TK, a podstawą jest art. 145a KPA, który wymaga miesięcznego terminu od wejścia w życie orzeczenia. Ponieważ wyrok TK nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, nie wszedł w życie, a tym samym nie mógł być podstawą do zastosowania art. 145a KPA ani art. 114 ustawy emerytalnej. Sąd podkreślił, że publikacja na stronie internetowej TK nie jest ogłoszeniem w rozumieniu Konstytucji. W związku z tym, Sąd Okręgowy oddalił odwołanie jako niezasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie, dlaczego brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw uniemożliwia jego zastosowanie do wzruszenia prawomocnych decyzji administracyjnych, nawet jeśli przepis został uznany za niekonstytucyjny.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK i jego wpływu na postępowania administracyjne. Nie dotyczy sytuacji, gdy wyrok TK został opublikowany.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł o niezgodności przepisu prawa z Konstytucją, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania lub ponownego ustalenia wysokości świadczenia, jeśli nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, nie wszedł w życie i nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania ani ponownego ustalenia wysokości świadczenia na podstawie art. 145a KPA lub art. 114 ustawy emerytalnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zgodnie z art. 190 Konstytucji RP i ustawą o ogłaszaniu aktów normatywnych, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Publikacja na stronie internetowej TK nie jest równoznaczna z ogłoszeniem. Brak publikacji oznacza, że orzeczenie nie weszło w życie, a tym samym nie można go zastosować do wzruszenia prawomocnej decyzji administracyjnej.
Czy błąd organu rentowego (wydanie decyzji na podstawie przepisu uznanego później za niekonstytucyjny) może stanowić podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury w sytuacji, gdy wyrok TK nie wszedł w życie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie decyzji na podstawie przepisu, który korzystał z domniemania konstytucyjności i nie został jeszcze uznany za niezgodny z Konstytucją (lub jego orzeczenie nie weszło w życie), nie stanowi błędu organu rentowego w rozumieniu art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy emerytalnej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że organ rentowy działał zgodnie z obowiązującym prawem, które nie budziło wątpliwości interpretacyjnych w momencie wydawania decyzji. Dopiero późniejszy wyrok TK, który nie wszedł w życie, podważył konstytucyjność przepisu. Błąd organu nie konkuruje z trybem wznowienia postępowania po wyroku TK, a decyzja wydana na podstawie obowiązującego prawa nie jest bezprawna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni/ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
Konstytucja art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, chyba że TK określi inny termin.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek przed 6 czerwca 2012 r. Jego stosowanie w decyzji z 10.02.2021 r. było podstawą wniosku o ponowne ustalenie świadczenia.
ustawa emerytalna art. 114
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis dotyczący ponownego ustalania prawa do świadczeń lub ich wysokości. Sąd uznał, że nie stanowi on podstawy do wzruszenia decyzji w sytuacji wyroku TK, który nie wszedł w życie.
k.p.a. art. 145a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis umożliwiający wznowienie postępowania, gdy TK orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją. Wymaga jednak wejścia w życie orzeczenia TK.
k.p.a. art. 145a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa miesięczny termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania od dnia wejścia w życie orzeczenia TK.
Konstytucja art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją ustawy, na podstawie której została wydana decyzja, stanowi podstawę do wznowienia postępowania.
u.o.a.n. art. 9 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Orzeczenia TK dotyczące aktów normatywnych ogłoszonych w Dzienniku Ustaw ogłasza się w Dzienniku Ustaw.
u.o.a.n. art. 21
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Określa, kto wydaje Dziennik Ustaw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wszedł w życie z powodu braku publikacji w Dzienniku Ustaw. • Brak publikacji wyroku TK uniemożliwia jego zastosowanie do wzruszenia prawomocnej decyzji administracyjnej. • Art. 114 ustawy emerytalnej nie jest podstawą do wznowienia postępowania w przypadku wyroku TK, który nie wszedł w życie. • Art. 145a KPA wymaga wejścia w życie orzeczenia TK.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego powinien być podstawą do ponownego ustalenia wysokości emerytury, mimo braku publikacji w Dzienniku Ustaw. • Decyzja ZUS wydana na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny jest wadliwa i powinna zostać zmieniona na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. • Niewydanie przez Prezesa Rady Ministrów orzeczenia TK do publikacji jest wynikiem sporów politycznych i nie powinno negatywnie wpływać na sytuację obywateli.
Godne uwagi sformułowania
wyrok Trybunału Konstytucyjny nie został ogłoszony Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej • publikacja wyroku TK na stronie internetowej TK czy w publikatorze „Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Zbiór (...) nie jest ogłoszeniem w rozumieniu art. 190 Konstytucji • nie można przyjmować hybrydalnej konstrukcji uprawień strony, a więc, że w pierwszej kolejności aktywuje się mechanizm opisany w art. 145a k.p.a. , uchybienie zaś wskazanemu tam terminowi uprawnia do wypłaty świadczenia na podstawie błędu organu • błąd organu nie obejmuje bowiem takich sytuacji, w których organ rentowy działa na podstawie niebudzących jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych przepisów ustawy, które to korzystają z domniemania konstytucyjności aż do chwili uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie, dlaczego brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw uniemożliwia jego zastosowanie do wzruszenia prawomocnych decyzji administracyjnych, nawet jeśli przepis został uznany za niekonstytucyjny."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK i jego wpływu na postępowania administracyjne. Nie dotyczy sytuacji, gdy wyrok TK został opublikowany.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z wejściem w życie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i jego wpływem na prawa obywateli, co jest istotne dla wielu osób pobierających świadczenia emerytalne.
“Wyrok TK nie obowiązuje, dopóki nie trafi do Dziennika Ustaw. Emerytura M.S. pozostaje bez zmian.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.