VIII U 124/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z dnia 29.11.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w Ł. odmówił A. B. ponownego ustalenia wysokości emerytury, powołując się na art. 114 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS i wskazując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4.06.2024 r. (SK 140/20) nie jest przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji. Ubezpieczona złożyła odwołanie, podnosząc naruszenie art. 114 ustawy emerytalnej oraz art. 190 ust. 2 Konstytucji RP. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie. Sąd wskazał, że do wzruszenia prawomocnej decyzji organu rentowego w oparciu o wyrok TK uznający przepis za niezgodny z Konstytucją właściwy jest tryb przewidziany w art. 145a k.p.a., a nie art. 114 ustawy emerytalnej. Podkreślono, że ustawa emerytalna nie zawiera własnych regulacji w tym zakresie, a przepisy k.p.a. mają zastosowanie na mocy art. 124 ustawy emerytalnej. Sąd podniósł również wątpliwości co do składu orzekającego TK w sprawie SK 140/20, powołując się na wyrok ETPCz w sprawie X. F. przeciwko Polsce, który kwestionował skład TK z udziałem sędziego wybranego na już zajęte miejsce. Dodatkowo, sąd zauważył, że wyrok TK z dnia 4 czerwca 2024 r. nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, co zgodnie z art. 190 Konstytucji RP uniemożliwia jego wejście w życie i zastosowanie przez organ rentowy. Sąd zaznaczył, że publikacja na stronie internetowej TK nie jest ogłoszeniem w rozumieniu prawa. Na koniec, sąd stwierdził, że ubezpieczona nie była objęta niekorzystnymi skutkami nowelizacji z 11.05.2012 r., ponieważ organ rentowy nie zastosował art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej przy obliczaniu jej emerytury w 2011 r. Ponadto, wyrok TK z 2024 r. wyłącza kobiety z roczników 1949-1952, a wnioskodawczyni, urodzona w 1950 r., spełniła warunki do emerytury w wieku powszechnym w 2010 r., mając możliwość złożenia wniosku do końca 2012 r. na starych zasadach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (4)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający przepis ustawy za niezgodny z Konstytucją stanowi podstawę do wzruszenia prawomocnej decyzji organu rentowego w trybie art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, do wzruszenia prawomocnej decyzji organu rentowego w oparciu o wyrok TK uznający przepis za niezgodny z Konstytucją właściwy jest tryb przewidziany w art. 145a k.p.a., a nie art. 114 ustawy emerytalnej.
Uzasadnienie
Ustawa emerytalna nie zawiera własnych regulacji w zakresie wznowienia postępowania po wyroku TK, a przepisy k.p.a. mają zastosowanie na mocy art. 124 ustawy emerytalnej. Art. 145a k.p.a. wprost wskazuje na możliwość wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, może być podstawą do zastosowania przez organ rentowy lub sąd?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, nie wchodzi w życie i nie może być stosowany przez organy państwowe.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 190 Konstytucji RP, orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych wymaga publikacji orzeczeń TK w Dzienniku Ustaw. Publikacja na stronie internetowej TK nie jest ogłoszeniem w rozumieniu prawa.
Czy skład orzekający Trybunału Konstytucyjnego, wybrany z naruszeniem prawa krajowego, może wydać orzeczenie, które będzie miało skutki prawne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Istnieją poważne wątpliwości co do skuteczności orzeczenia wydanego przez skład TK, który budzi wątpliwości co do zgodności z wymogami unijnymi, konwencyjnymi i konstytucyjnymi, zwłaszcza w kontekście wyroku ETPCz w sprawie X. F. przeciwko Polsce.
Uzasadnienie
Wyrok ETPCz wskazał na naruszenie prawa do sądu ustanowionego ustawą, gdy TK orzekał w składzie z sędzią wybranym na już zajęte miejsce. W przypadku wyroku SK 140/20, sąd podniósł analogiczne wątpliwości co do składu.
Czy ubezpieczona, która spełniła warunki do emerytury w wieku powszechnym przed wejściem w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, może domagać się przeliczenia emerytury na podstawie wyroku TK uznającego ten przepis za niekonstytucyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tym konkretnym przypadku nie ma takiej możliwości, ponieważ organ rentowy nie zastosował art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej przy obliczaniu emerytury ubezpieczonej w 2011 r., a ponadto wyrok TK z 2024 r. wyłącza kobiety z roczników 1949-1952.
Uzasadnienie
Ubezpieczona urodzona w 1950 r. spełniła warunki do emerytury w wieku powszechnym w 2010 r. i miała możliwość złożenia wniosku do końca 2012 r. na starych zasadach, co uchroniło ją od skutków mechanizmu potrąceniowego. Wyrok TK SK 140/20 również wyłącza osoby z tego rocznika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni/ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w Ł. | instytucja | organ rentowy/pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia odwołania jako bezzasadnego.
Pomocnicze
u.e.r. art. 114
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Nie stanowi podstawy do wzruszenia prawomocnej decyzji w oparciu o wyrok TK.
Konstytucja RP art. 190 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
Konstytucja RP art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania.
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych art. 9 § 1 pkt 6
Orzeczenia TK dotyczące aktów normatywnych ogłoszonych w Dzienniku Ustaw ogłasza się w Dzienniku Ustaw RP.
u.e.r. art. 25 § 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenia przed 6.06.2012 r.
k.p.a. art. 124
Kodeks postępowania administracyjnego
W sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe stosuje się przepisy k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.