VIII Ga 42/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o zapłatę kary umownej w wysokości 4000 zł, którą powódka naliczyła pozwanemu za wypowiedzenie umowy o prace montażowe bez zachowania wymaganego 30-dniowego okresu wypowiedzenia. Pozwany twierdził, że odstąpił od umowy z powodu braku zapewnienia przez powódkę odpowiednich warunków do jej wykonania, w tym dokumentacji technicznej i specjalistycznych narzędzi. Sąd Rejonowy uznał powództwo za nieuzasadnione, stwierdzając, że pozwany miał prawo odstąpić od umowy na podstawie art. 491 kc z powodu zwłoki powódki w spełnieniu świadczenia. Sąd podkreślił, że żądanie kary umownej przez powódkę, która sama nie wywiązywała się z umowy, było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powódki, oddalił ją. Sąd odwoławczy wskazał, że zarzuty apelacji dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych były niedopuszczalne w postępowaniu uproszczonym. Analizując zarzuty naruszenia prawa materialnego, Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy prawidłowo zakwalifikował umowę jako umowę zlecenia i że pozwany mógł mieć prawo do wypowiedzenia umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia, a nie odstąpienia od niej na podstawie art. 491 kc. Jednakże, Sąd Okręgowy uznał, że rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego o oddaleniu powództwa było prawidłowe, opierając się na argumentacji o sprzeczności żądania kary umownej z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc) oraz na specyficznej interpretacji postanowień umowy dotyczących odszkodowania umownego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja zasad współżycia społecznego w kontekście kar umownych, dopuszczalność i interpretacja postanowień umownych dotyczących odszkodowania, ograniczenia apelacji w postępowaniu uproszczonym.
Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy i postanowień umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy żądanie zapłaty kary umownej przez wierzyciela, który sam nie wywiązał się z należytego wykonania umowy, jest dopuszczalne i zgodne z zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie zapłaty kary umownej przez stronę, która sama ewidentnie nie dotrzymywała swojego zobowiązania i nie zapewniła zleceniobiorcy należytych warunków wykonania umowy, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i stanowi nadużycie prawa podmiotowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powódka, będąc stroną, która nie realizowała umowy w sposób należyty i uniemożliwiała pozwanemu wywiązanie się z zlecenia, nie może być uprawniona do dochodzenia zapłaty kary umownej. Takie żądanie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, w szczególności z zasadą dotrzymywania zawartych zobowiązań.
Czy pozwany miał uzasadnione podstawy do odstąpienia od umowy z powodu braku zapewnienia przez powódkę dokumentacji technicznej i odpowiednich narzędzi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozwany miał uzasadnione podstawy do odstąpienia od umowy, gdyż powódka nie zapewniła mu należytych warunków do realizacji zlecenia, co uniemożliwiało mu wywiązanie się z przyjętego zobowiązania.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy ustalił, że pozwany wielokrotnie zgłaszał braki w dokumentacji technicznej i narzędziach, a powódka mimo obietnic nie poprawiła sytuacji, co uzasadniało decyzję pozwanego o odstąpieniu od umowy na podstawie art. 491 kc.
Czy postanowienia umowy ramowej dotyczące odszkodowania umownego za niedotrzymanie terminu wypowiedzenia są dopuszczalne i jak należy je interpretować?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie przewidujące odszkodowanie umowne w formie potrącenia z ostatniej należności za wykonane prace jest dopuszczalne i należy je interpretować jako możliwość potrącenia do kwoty 4000 zł, a nie jako obowiązek zapłaty tej kwoty przez wykonawcę.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że postanowienie art. 10 ust. 5 umowy ramowej, określające odszkodowanie umowne w formie potrącenia z ostatniego wynagrodzenia, miało szczególny charakter i odrębną regulację. Zleceniobiorca nie był zobowiązany do zapłaty kwoty 4000 zł, a jedynie zleceniodawca mógł potrącić tę kwotę z należności wykonawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Dobrej | spółka | powód |
| M. R. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 491
Kodeks cywilny
Uzasadnia odstąpienie od umowy wzajemnej w przypadku zwłoki jednej ze stron w spełnieniu świadczenia.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Określa, że do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakazuje czynienia ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Określa ciężar dowodu – kto z faktu wywodzi skutki prawne, ten ponosi ciężar jego udowodnienia.
k.p.c. art. 50513 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzasadnienia orzeczenia w postępowaniu uproszczonym.
k.p.c. art. 5059 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa dopuszczalne zarzuty apelacji w postępowaniu uproszczonym.
k.c. art. 3531
Kodeks cywilny
Reguluje zasadę swobody umów, ograniczoną właściwością stosunku prawnego, przepisami ustawy oraz zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Określa odpowiedzialność dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.
k.c. art. 473 § 1
Kodeks cywilny
Pozwala dłużnikowi na przyjęcie przez umowę odpowiedzialności za okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialności nie ponosi.
k.c. art. 483
Kodeks cywilny
Reguluje zasady zastrzegania kary umownej.
k.c. art. 484
Kodeks cywilny
Określa skutki zastrzeżenia kary umownej.
k.c. art. 746 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wypowiedzenia umowy zlecenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak zapewnienia przez powódkę należytych warunków wykonania umowy (dokumentacja, narzędzia). • Żądanie kary umownej przez stronę, która sama nie wywiązała się z umowy, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. • Interpretacja postanowień umowy dotyczących odszkodowania umownego jako możliwości potrącenia, a nie obowiązku zapłaty. • Niedopuszczalność zarzutów apelacji dotyczących ustaleń faktycznych w postępowaniu uproszczonym.
Odrzucone argumenty
Pozwany wypowiedział umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia, co uzasadnia naliczenie kary umownej. • Pozwany sam przyznał, że umowa była dla niego nieopłacalna i dlatego od niej odstąpił. • Powódka wywiązała się z ciążących na niej obowiązków, zapewniając warunki umożliwiające terminową realizację zadania. • Pozwany nie udowodnił, że nie otrzymał zaliczki.
Godne uwagi sformułowania
żądanie zapłaty kary umownej w kontekście ujawnionych warunków realizowania zlecenia jawi się jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego • nie może budzić wątpliwości, iż pisemne oświadczenie pozwanego w tym zakresie z dnia 16.08.2013r. zatytułowane „rozwiązanie umowy o współpracę bez wypowiedzenia” potwierdzało wcześniejsze ustne zapowiedzi i stanowiło pisemne potwierdzenie oświadczenia o odstąpieniu pozwanego od zawartej umowy • kara umowna stanowi odszkodowanie umowne i przysługuje wierzycielowi jedynie wtedy, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy jest następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. • zarzuty kwestionujące poprawność ustaleń faktycznych dotyczy zastosowania normy art. 233 §1 k.p.c. Zarzut ten jednak nie został w ogóle uzasadniony.
Skład orzekający
Krzysztof Górski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad współżycia społecznego w kontekście kar umownych, dopuszczalność i interpretacja postanowień umownych dotyczących odszkodowania, ograniczenia apelacji w postępowaniu uproszczonym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy i postanowień umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest zapewnienie przez zleceniodawcę odpowiednich warunków do wykonania umowy i jak sąd może ocenić żądanie kary umownej w kontekście zasad współżycia społecznego, nawet jeśli formalnie umowa została naruszona.
“Czy kara umowna może być sprzeczna z zasadami współżycia społecznego? Sąd Okręgowy odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 2883,99 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.