VIII CZ 850/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Grudziądzu postanowieniem z dnia 14 października 2022 r. w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po A. A. stwierdził, że spadek w całości nabyła wnioskodawczyni J. M. na podstawie testamentu własnoręcznego. Sąd przyznał również wynagrodzenie biegłemu i ustalił, że każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, opierając się na art. 520 §1 k.p.c. Wnioskodawczyni złożyła zażalenie na postanowienie w zakresie kosztów, domagając się zasądzenia od uczestniczki K. C. kwoty 720 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz kosztów postępowania zażaleniowego. Wnioskodawczyni argumentowała, że powinno mieć zastosowanie rozstrzygnięcie o kosztach na zasadzie art. 520 §2 k.p.c. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie. W uzasadnieniu podkreślono, że w postępowaniu nieprocesowym, w odróżnieniu od procesu, obowiązuje zasada ponoszenia przez każdego uczestnika kosztów związanych z jego udziałem w sprawie (art. 520 §1 k.p.c.). Jest to konsekwencja braku stron procesowych i dwustronności postępowania. Zasada ta oznacza wzajemne zniesienie kosztów, chyba że zachodzą wyjątki określone w §2 i §3 art. 520 k.p.c., dotyczące stosunkowego rozdzielenia kosztów, obciążenia jednego z uczestników lub sytuacji, gdy jeden z uczestników działał niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie. Sąd Okręgowy uznał, że w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku interesy wnioskodawczyni i uczestników są zbieżne, a wszyscy domagali się stwierdzenia nabycia spadku. Choć istniały różnice co do podstawy dziedziczenia (testament vs. ustawa), to nie zmieniało to faktu wspólnego celu postępowania. Sąd uznał, że koszty poniesione przez wnioskodawczynię (zastępstwo procesowe, opłata sądowa) nie zależały od stanowiska uczestników, a wydatki dowodowe poniósł Skarb Państwa. Wnioskodawczyni była jedyną osobą, która nabyła spadek, podczas gdy uczestnicy nie nabyli żadnego udziału, co czyniło żądanie zwrotu kosztów od uczestniczki niezasadnym i nieetycznym. Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 §3 k.p.c. w zw. z art. 13 §2 k.p.c., a o kosztach postępowania zażaleniowego na podstawie art. 520 §1 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie zasady ponoszenia kosztów przez każdego uczestnika w postępowaniu nieprocesowym, w tym w sprawach spadkowych, oraz wskazanie na zbieżność interesów stron w takich sprawach.
Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania nieprocesowego i rozliczenia kosztów, nie wprowadza nowych zasad prawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Jaki jest właściwy sposób rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, gdy obowiązuje zasada ponoszenia kosztów przez każdego uczestnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W postępowaniu nieprocesowym, w tym w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, obowiązuje zasada, że każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 520 §1 k.p.c.), co w praktyce oznacza wzajemne zniesienie kosztów.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie nieprocesowe różni się od procesowego brakiem stron i dwustronności, co uzasadnia zasadę ponoszenia kosztów przez każdego uczestnika. Wyjątki od tej zasady (art. 520 §2 i §3 k.p.c.) mają zastosowanie tylko w szczególnych sytuacjach, gdy interesy uczestników są sprzeczne lub nierówno zainteresowani są wynikiem postępowania. W sprawie o stwierdzenie nabycia spadku interesy uczestników są zazwyczaj zbieżne, a koszty poniesione przez wnioskodawczynię nie zależały od stanowiska innych uczestników.
Czy w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, gdzie wnioskodawczyni domaga się stwierdzenia nabycia na podstawie testamentu, a uczestnicy kwestionują testament i wnoszą o dziedziczenie ustawowe, można zastosować art. 520 §2 lub §3 k.p.c. do rozliczenia kosztów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji nadal obowiązuje zasada z art. 520 §1 k.p.c., ponieważ mimo różnic co do podstawy dziedziczenia, wszyscy uczestnicy są zainteresowani w stwierdzeniu nabycia spadku. Koszty poniesione przez wnioskodawczynię, która ostatecznie nabyła spadek, nie były zależne od stanowiska uczestników.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo kwestionowania testamentu przez uczestników, wszyscy mieli wspólny interes w stwierdzeniu nabycia spadku. Koszty zastępstwa procesowego i opłaty sądowej poniesione przez wnioskodawczynię byłyby poniesione niezależnie od stanowiska uczestników. Ponadto, wnioskodawczyni jako jedyna nabyła spadek, co czyni żądanie zwrotu kosztów od uczestników niezasadnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| K. C. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| R. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. A. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| D. A. | osoba_fizyczna | biegły |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 520 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu nieprocesowym każdy uczestnik ponosi koszty związane z jego udziałem w sprawie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 520 § §2
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość stosunkowego rozdzielenia kosztów, jeżeli uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania.
k.p.c. art. 520 § §3
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość obciążenia jednego z uczestników kosztami w zależności od stopnia zainteresowania lub sprzeczności interesów, lub włożenia obowiązku zwrotu kosztów na jednego uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, albo gdy postępował niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzekający na skutek zażalenia może zmienić postanowienie lub je oddalić.
k.p.c. art. 397 § §3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o apelacji stosuje się odpowiednio do postępowania w przedmiocie zażalenia.
k.p.c. art. 13 § §2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy k.p.c. stosuje się do postępowań w innych sprawach cywilnych, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
W postępowaniu nieprocesowym obowiązuje zasada ponoszenia kosztów przez każdego uczestnika (art. 520 §1 k.p.c.). • Interesy uczestników w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku są zbieżne. • Koszty poniesione przez wnioskodawczynię nie zależały od stanowiska uczestników. • Wnioskodawczyni jako jedyna nabyła spadek, co czyni żądanie zwrotu kosztów od uczestników niezasadnym.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 520 §2 k.p.c. do rozliczenia kosztów w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. • Zasądzenie od uczestniczki K. C. na rzecz wnioskodawczyni kwoty 720 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Godne uwagi sformułowania
w postępowaniu nieprocesowym, odmiennie aniżeli w procesie, obowiązuje zasada ponoszenia przez każdego uczestnika tego postępowania wszystkich kosztów, jakie związane są z jego udziałem w konkretnej sprawie • nie istnieje między uczestnikami postępowania nieprocesowego w ogóle obowiązek zwrotu kosztów • żądanie wnioskodawczyni stwierdzenia nabycia spadku uważane jest zarówno przez doktrynę jak i judykaturę za klasyczny przykład kategorii spraw, w których interesy wnioskodawcy i uczestników są zbieżne • domaganie się od uczestniczki postępowania kosztów zmierzających do stwierdzenia nabycia spadku jest nie tylko niezasadne z powodów wskazanych powyżej, ale też niesłuszne, a wręcz nieetyczne
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady ponoszenia kosztów przez każdego uczestnika w postępowaniu nieprocesowym, w tym w sprawach spadkowych, oraz wskazanie na zbieżność interesów stron w takich sprawach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania nieprocesowego i rozliczenia kosztów, nie wprowadza nowych zasad prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Orzeczenie dotyczy kwestii proceduralnych związanych z kosztami postępowania, co jest istotne dla prawników praktyków, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.
“Kto płaci za sprawy spadkowe? Sąd Okręgowy wyjaśnia kluczową zasadę!”
Dane finansowe
wynagrodzenie_biegłego: 1751,9 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.