Orzeczenie · 2024-03-01

VII P 32/21

Sąd
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie
Miejsce
Warszawa
Data
2024-03-01
SAOSPracyprawo pracyWysokaokręgowy
porozumienie zbioroweukład zbiorowy pracywypowiedzenieprawo pracyorganizacje związkowepracodawcaspór zbiorowyKodeks pracyKonstytucja RP

Powodowe organizacje związkowe wniosły o ustalenie, że obowiązują dwa porozumienia zbiorowe: etatyzacyjne z 4 sierpnia 2017 r. i kończące spór zbiorowy z 8 czerwca 2018 r., które pracodawca wypowiedział oświadczeniem z 28 kwietnia 2021 r. Powodowie argumentowali, że porozumienia te zostały zawarte na czas określony i nie przewidują możliwości ich wypowiedzenia, a zatem wypowiedzenie jest nieskuteczne. Podnosili również, że kwestia ta stanowi lukę w prawie pracy, która powinna być wypełniana przez analogię do przepisów Kodeksu cywilnego. Sąd Okręgowy oddalił powództwo. Sąd uznał, że powodowe organizacje związkowe mają interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie, ponieważ nie przysługuje im inne powództwo cywilne, a istnieje stan niepewności prawnej co do obowiązywania porozumień. Analizując zasadność powództwa, sąd odwołał się do przepisów Kodeksu pracy dotyczących rozwiązywania układów zbiorowych pracy (art. 241^7 k.p.) i orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego. Sąd uznał, że zapisy w obu porozumieniach, które ograniczały lub wykluczały możliwość wypowiedzenia przez pracodawcę, są nieważne jako sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa pracy i Konstytucji RP (zasada swobody działalności gospodarczej i równe prawa partnerów społecznych). W szczególności, zapis w porozumieniu z 8 czerwca 2018 r. uzależniający wypowiedzenie od zgodnego oświadczenia stron, a także zapis w porozumieniu z 4 sierpnia 2017 r. wyłączający możliwość wypowiedzenia przez stronę pracodawców, zostały uznane za nieważne. Sąd stwierdził, że pracodawca, działając na podstawie art. 241^7 § 1 pkt 3 k.p., skutecznie wypowiedział oba porozumienia, a okres wypowiedzenia wyniósł trzy miesiące, zgodnie z art. 241^7 § 3 k.p. Sąd podkreślił, że wypowiedzenie układu zbiorowego pracy lub porozumienia zbiorowego nie wymaga uzasadnienia.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie nieważności zapisów ograniczających możliwość wypowiedzenia porozumień zbiorowych przez pracodawcę oraz dopuszczalności takiego wypowiedzenia.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyfiki porozumień zbiorowych w kontekście przepisów Kodeksu pracy i Konstytucji RP.

Zagadnienia prawne (3)

Czy terminowe porozumienia zbiorowe, w tym porozumienie etatyzacyjne i porozumienie kończące spór zbiorowy, mogą być wypowiedziane przez jedną ze stron?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, terminowe porozumienia zbiorowe mogą być wypowiedziane przez jedną ze stron, a zapisy ograniczające lub wykluczające taką możliwość są nieważne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 241^7 § 1 pkt 3 k.p. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i dopuszcza wypowiedzenie układu zbiorowego pracy (a przez analogię także innych porozumień zbiorowych) przez jedną ze stron, niezależnie od tego, czy układ/porozumienie jest terminowe czy bezterminowe. Zapisy ograniczające to prawo, np. uzależniające wypowiedzenie od zgody drugiej strony lub wyłączające je dla jednej ze stron, są sprzeczne z przepisami prawa pracy i Konstytucji RP i jako takie są nieważne.

Czy organizacje związkowe mają interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie, że obowiązują porozumienia zbiorowe, które pracodawca wypowiedział?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, organizacje związkowe mają interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie, że obowiązują porozumienia zbiorowe, gdy istnieje stan niepewności prawnej co do ich obowiązywania, a nie przysługuje im inne powództwo cywilne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że powodowe organizacje związkowe nie mają możliwości dochodzenia konkretnego świadczenia od pracodawcy w związku z wypowiedzeniem porozumień. Wobec tego, powództwo o ustalenie jest jedynym dostępnym środkiem ochrony ich praw i usunięcia stanu niepewności prawnej, co uzasadnia istnienie interesu prawnego.

Czy zapisy w porozumieniach zbiorowych ograniczające możliwość wypowiedzenia przez pracodawcę są ważne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zapisy ograniczające lub wykluczające możliwość wypowiedzenia przez pracodawcę są nieważne jako sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa pracy i Konstytucji RP.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, które uznają za nieważne postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych ograniczające możliwość jednostronnego wypowiedzenia, gdyż narusza to zasadę swobody działalności gospodarczej i równe prawa partnerów społecznych.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
pozwany

Strony

NazwaTypRola
Organizacji (...) Region (...) w (...) S.A. Oddziałspółkapowód
(...) Związek Zawodowy (...)innepowód
(...) S.A. Oddziałspółkapozwany

Przepisy (7)

Główne

k.p. art. 241^7 § § 1 pkt 3

Kodeks pracy

Dopuszcza rozwiązanie układu zbiorowego pracy przez wypowiedzenie dokonane przez jedną ze stron.

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, wymagająca wykazania interesu prawnego.

u.s.z. art. 9

Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych

Reguluje zawieranie porozumień zbiorowych kończących spory zbiorowe.

Konstytucja RP art. 59 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje prawo do zawierania układów zbiorowych pracy i innych porozumień zbiorowych, co obejmuje również prawo do ich rozwiązywania.

Pomocnicze

k.p. art. 241^7 § § 3

Kodeks pracy

Określa trzymiesięczny okres wypowiedzenia układu zbiorowego pracy, chyba że strony postanowią inaczej.

k.c. art. 365 § § 1

Kodeks cywilny

Przywołany przez stronę powodową w kontekście zobowiązań ciągłych, ale sąd uznał, że nie ma zastosowania do terminowych porozumień zbiorowych.

Konstytucja RP art. 20

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa ustroju gospodarczego RP, obejmująca dialog i współpracę partnerów społecznych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zapisy w porozumieniach zbiorowych ograniczające możliwość wypowiedzenia przez pracodawcę są nieważne jako sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa pracy i Konstytucji RP. • Pracodawca skutecznie wypowiedział porozumienia zbiorowe na podstawie art. 241^7 § 1 pkt 3 k.p. • Wypowiedzenie porozumienia zbiorowego nie wymaga uzasadnienia. • Organizacje związkowe mają interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie, gdy istnieje niepewność prawna i brak innych środków ochrony.

Odrzucone argumenty

Porozumienia zbiorowe zawarte na czas określony nie podlegają wypowiedzeniu przez jedną ze stron. • Wypowiedzenie porozumienia zbiorowego wymaga wskazania przyczyny. • W przypadku luki w prawie pracy, należy stosować przepisy Kodeksu cywilnego per analogiam.

Godne uwagi sformułowania

Zapisy, które zostały przywołane należy nadać walor nieważnych. • Przepis art. 241^7 k.p. ma charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens). • Wypowiedzenie układu zbiorowego pracy jest czynnością abstrakcyjną, a nie kauzalną. • Organizacje związkowe, poza zgłoszonym w przedmiotowej sprawie powództwem o ustalenie, nie mają innej prawnej możliwości usunięcia zaistniałego stanu niepewności.

Skład orzekający

Agnieszka Stachurska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności zapisów ograniczających możliwość wypowiedzenia porozumień zbiorowych przez pracodawcę oraz dopuszczalności takiego wypowiedzenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki porozumień zbiorowych w kontekście przepisów Kodeksu pracy i Konstytucji RP.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego praw pracowniczych i związkowych w kontekście wypowiadania porozumień zbiorowych, co ma istotne znaczenie praktyczne dla pracodawców i organizacji związkowych.

Czy pracodawca może wypowiedzieć porozumienie zbiorowe? Sąd Okręgowy rozstrzyga kluczową kwestię dla praw pracowniczych.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst