VII P 32/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowe organizacje związkowe wniosły o ustalenie, że obowiązują dwa porozumienia zbiorowe: etatyzacyjne z 4 sierpnia 2017 r. i kończące spór zbiorowy z 8 czerwca 2018 r., które pracodawca wypowiedział oświadczeniem z 28 kwietnia 2021 r. Powodowie argumentowali, że porozumienia te zostały zawarte na czas określony i nie przewidują możliwości ich wypowiedzenia, a zatem wypowiedzenie jest nieskuteczne. Podnosili również, że kwestia ta stanowi lukę w prawie pracy, która powinna być wypełniana przez analogię do przepisów Kodeksu cywilnego. Sąd Okręgowy oddalił powództwo. Sąd uznał, że powodowe organizacje związkowe mają interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie, ponieważ nie przysługuje im inne powództwo cywilne, a istnieje stan niepewności prawnej co do obowiązywania porozumień. Analizując zasadność powództwa, sąd odwołał się do przepisów Kodeksu pracy dotyczących rozwiązywania układów zbiorowych pracy (art. 241^7 k.p.) i orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego. Sąd uznał, że zapisy w obu porozumieniach, które ograniczały lub wykluczały możliwość wypowiedzenia przez pracodawcę, są nieważne jako sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa pracy i Konstytucji RP (zasada swobody działalności gospodarczej i równe prawa partnerów społecznych). W szczególności, zapis w porozumieniu z 8 czerwca 2018 r. uzależniający wypowiedzenie od zgodnego oświadczenia stron, a także zapis w porozumieniu z 4 sierpnia 2017 r. wyłączający możliwość wypowiedzenia przez stronę pracodawców, zostały uznane za nieważne. Sąd stwierdził, że pracodawca, działając na podstawie art. 241^7 § 1 pkt 3 k.p., skutecznie wypowiedział oba porozumienia, a okres wypowiedzenia wyniósł trzy miesiące, zgodnie z art. 241^7 § 3 k.p. Sąd podkreślił, że wypowiedzenie układu zbiorowego pracy lub porozumienia zbiorowego nie wymaga uzasadnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności zapisów ograniczających możliwość wypowiedzenia porozumień zbiorowych przez pracodawcę oraz dopuszczalności takiego wypowiedzenia.
Dotyczy specyfiki porozumień zbiorowych w kontekście przepisów Kodeksu pracy i Konstytucji RP.
Zagadnienia prawne (3)
Czy terminowe porozumienia zbiorowe, w tym porozumienie etatyzacyjne i porozumienie kończące spór zbiorowy, mogą być wypowiedziane przez jedną ze stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, terminowe porozumienia zbiorowe mogą być wypowiedziane przez jedną ze stron, a zapisy ograniczające lub wykluczające taką możliwość są nieważne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 241^7 § 1 pkt 3 k.p. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i dopuszcza wypowiedzenie układu zbiorowego pracy (a przez analogię także innych porozumień zbiorowych) przez jedną ze stron, niezależnie od tego, czy układ/porozumienie jest terminowe czy bezterminowe. Zapisy ograniczające to prawo, np. uzależniające wypowiedzenie od zgody drugiej strony lub wyłączające je dla jednej ze stron, są sprzeczne z przepisami prawa pracy i Konstytucji RP i jako takie są nieważne.
Czy organizacje związkowe mają interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie, że obowiązują porozumienia zbiorowe, które pracodawca wypowiedział?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organizacje związkowe mają interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie, że obowiązują porozumienia zbiorowe, gdy istnieje stan niepewności prawnej co do ich obowiązywania, a nie przysługuje im inne powództwo cywilne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powodowe organizacje związkowe nie mają możliwości dochodzenia konkretnego świadczenia od pracodawcy w związku z wypowiedzeniem porozumień. Wobec tego, powództwo o ustalenie jest jedynym dostępnym środkiem ochrony ich praw i usunięcia stanu niepewności prawnej, co uzasadnia istnienie interesu prawnego.
Czy zapisy w porozumieniach zbiorowych ograniczające możliwość wypowiedzenia przez pracodawcę są ważne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zapisy ograniczające lub wykluczające możliwość wypowiedzenia przez pracodawcę są nieważne jako sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa pracy i Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, które uznają za nieważne postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych ograniczające możliwość jednostronnego wypowiedzenia, gdyż narusza to zasadę swobody działalności gospodarczej i równe prawa partnerów społecznych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Organizacji (...) Region (...) w (...) S.A. Oddział | spółka | powód |
| (...) Związek Zawodowy (...) | inne | powód |
| (...) S.A. Oddział | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.p. art. 241^7 § § 1 pkt 3
Kodeks pracy
Dopuszcza rozwiązanie układu zbiorowego pracy przez wypowiedzenie dokonane przez jedną ze stron.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, wymagająca wykazania interesu prawnego.
u.s.z. art. 9
Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych
Reguluje zawieranie porozumień zbiorowych kończących spory zbiorowe.
Konstytucja RP art. 59 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do zawierania układów zbiorowych pracy i innych porozumień zbiorowych, co obejmuje również prawo do ich rozwiązywania.
Pomocnicze
k.p. art. 241^7 § § 3
Kodeks pracy
Określa trzymiesięczny okres wypowiedzenia układu zbiorowego pracy, chyba że strony postanowią inaczej.
k.c. art. 365 § § 1
Kodeks cywilny
Przywołany przez stronę powodową w kontekście zobowiązań ciągłych, ale sąd uznał, że nie ma zastosowania do terminowych porozumień zbiorowych.
Konstytucja RP art. 20
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa ustroju gospodarczego RP, obejmująca dialog i współpracę partnerów społecznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zapisy w porozumieniach zbiorowych ograniczające możliwość wypowiedzenia przez pracodawcę są nieważne jako sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa pracy i Konstytucji RP. • Pracodawca skutecznie wypowiedział porozumienia zbiorowe na podstawie art. 241^7 § 1 pkt 3 k.p. • Wypowiedzenie porozumienia zbiorowego nie wymaga uzasadnienia. • Organizacje związkowe mają interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie, gdy istnieje niepewność prawna i brak innych środków ochrony.
Odrzucone argumenty
Porozumienia zbiorowe zawarte na czas określony nie podlegają wypowiedzeniu przez jedną ze stron. • Wypowiedzenie porozumienia zbiorowego wymaga wskazania przyczyny. • W przypadku luki w prawie pracy, należy stosować przepisy Kodeksu cywilnego per analogiam.
Godne uwagi sformułowania
Zapisy, które zostały przywołane należy nadać walor nieważnych. • Przepis art. 241^7 k.p. ma charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens). • Wypowiedzenie układu zbiorowego pracy jest czynnością abstrakcyjną, a nie kauzalną. • Organizacje związkowe, poza zgłoszonym w przedmiotowej sprawie powództwem o ustalenie, nie mają innej prawnej możliwości usunięcia zaistniałego stanu niepewności.
Skład orzekający
Agnieszka Stachurska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności zapisów ograniczających możliwość wypowiedzenia porozumień zbiorowych przez pracodawcę oraz dopuszczalności takiego wypowiedzenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki porozumień zbiorowych w kontekście przepisów Kodeksu pracy i Konstytucji RP.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego praw pracowniczych i związkowych w kontekście wypowiadania porozumień zbiorowych, co ma istotne znaczenie praktyczne dla pracodawców i organizacji związkowych.
“Czy pracodawca może wypowiedzieć porozumienie zbiorowe? Sąd Okręgowy rozstrzyga kluczową kwestię dla praw pracowniczych.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.