VI U 737/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania ubezpieczonego P. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S., który odmówił wznowienia postępowania w sprawie jego emerytury. Ubezpieczony domagał się ponownego przeliczenia emerytury powszechnej bez pomniejszania jej podstawy o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur wcześniejszych, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), który uznał przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS za niezgodny z Konstytucją. Organ rentowy odmówił wznowienia postępowania, argumentując, że wyrok TK nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając ubezpieczonemu prawo do wypłaty emerytury powszechnej od 1 października 2016 r. w wysokości obliczonej bez odejmowania od podstawy wymiaru sumy kwot emerytur wcześniejszych. Sąd uznał, że wyrok TK z dnia 4 czerwca 2024 r. jest wadliwy z powodu udziału w składzie orzekającym sędziego-dublera, co narusza art. 6 ust. 1 EKPC i standardy sądu ustanowionego zgodnie z ustawą. Ponadto, sąd powołał się na wcześniejszy wyrok TK z 6 marca 2019 r. (sygn. akt P 20/16) w prawidłowym składzie, który również stwierdził niekonstytucyjność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w odniesieniu do kobiet urodzonych w latach 1949-1952, które nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 ustawy. Sąd uznał, że sytuacja ubezpieczonego, który nabył prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie art. 25 ust. 1b ustawy (przed 1 stycznia 2013 r.), a prawo do emerytury powszechnej po jego wejściu w życie, uzasadnia odmowę zastosowania tego przepisu jako niezgodnego z art. 2 Konstytucji RP (zasada zaufania do państwa i stanowionego prawa).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy zastosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny przez wadliwy skład TK, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo TK w prawidłowym składzie oraz zasadę zaufania do państwa i prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonych, którzy nabyli prawo do emerytury wcześniejszej przed 1 stycznia 2013 r., a prawo do emerytury powszechnej po tej dacie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w wadliwym składzie (z udziałem sędziego-dublera) może stanowić podstawę do wznowienia postępowania lub odmowy zastosowania przepisu ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok wydany w wadliwym składzie nie ma mocy wiążącej i nie jest ostateczny, co oznacza, że nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Jednakże, sąd może odmówić zastosowania przepisu ustawy, który został uznany za niezgodny z Konstytucją w innym, prawidłowym orzeczeniu TK, lub gdy sam stwierdzi jego niezgodność z Konstytucją w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TK z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) był wadliwy z powodu udziału sędziego-dublera, co narusza standardy ETPCz dotyczące prawa do sądu. Niemniej jednak, sąd powołał się na wcześniejszy wyrok TK z 6 marca 2019 r. (P 20/16) w prawidłowym składzie, który również stwierdził niekonstytucyjność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Sąd dopuścił możliwość odmowy zastosowania tego przepisu w indywidualnej sprawie, powołując się na zasadę zaufania do państwa i stanowionego prawa oraz na wcześniejsze orzecznictwo.
Czy ubezpieczony, który nabył prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, a prawo do emerytury powszechnej po jego wejściu w życie, może domagać się przeliczenia emerytury powszechnej bez pomniejszenia jej podstawy o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ubezpieczony ma prawo do przeliczenia emerytury powszechnej bez pomniejszenia jej podstawy o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych, jeśli nabył prawo do emerytury wcześniejszej przed 1 stycznia 2013 r., a prawo do emerytury powszechnej po tej dacie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w sytuacji ubezpieczonego, który podjął decyzję o przejściu na emeryturę wcześniejszą na podstawie obowiązującego wówczas prawa, nie mógł przewidzieć negatywnych skutków prawnych wynikających z późniejszego wprowadzenia art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Zastosowanie tego przepisu narusza zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, co zostało potwierdzone w wyroku TK z 6 marca 2019 r. (P 20/16).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. P. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Pomocnicze
u.e.r. FUS art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r. (wyrok TK SK 140/20) lub nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed 1 stycznia 2013 r. (wyrok TK P 20/16).
k.p.c. art. 148 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia o przyznaniu prawa do wypłaty emerytury.
u.e.r. FUS art. 114 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa do uchylenia lub zmiany decyzji organu rentowego w przypadku ujawnienia nowych dowodów lub okoliczności.
u.e.r. FUS art. 114 § ust. 1e
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Terminy, po których upływie nie można uchylić lub zmienić decyzji.
u.e.r. FUS art. 114 § ust. 1f pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wyjątek od stosowania ust. 1e, gdy uchylenie lub zmiana decyzji prowadzi do nabycia prawa do świadczenia lub świadczenia w wyższej wysokości.
Konstytucja RP art. 188 § pkt 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kompetencja Trybunału Konstytucyjnego do orzekania w sprawach zgodności ustaw z Konstytucją.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do bezpośredniego stosowania Konstytucji.
Konstytucja RP art. 10 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zaliczenie Trybunału Konstytucyjnego do władzy sądowniczej.
Konstytucja RP art. 175 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sądy sprawują wymiar sprawiedliwości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) jest wadliwy z powodu udziału sędziego-dublera, co narusza prawo do sądu. • Nawet jeśli wyrok TK jest wadliwy, sąd może odmówić zastosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny w innym, prawidłowym orzeczeniu TK (P 20/16). • Zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w przypadku ubezpieczonego narusza zasadę zaufania do państwa i stanowionego prawa, ponieważ nabył on prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie tego przepisu.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, co uniemożliwia jego zastosowanie. • Organ rentowy miał obowiązek stosować obowiązujące przepisy, w tym art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób jest uznać, aby Trybunał, w którego składzie zasiada J. P. był sądem należycie obsadzonym, którego orzeczenia należy uznawać za wiążące. • nie ma mocy wiążącej i to bez względu na to czy został, czy nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw. • nie można odmówić ubezpieczonemu prawa do ustalenia świadczenia z pominięciem przepisu, który narusza konstytucyjne standardy w stosunku do osób, które emeryturę wcześniejszą nabyły przed 31 grudnia 2012 roku.
Skład orzekający
Konrad Kujawa
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zastosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny przez wadliwy skład TK, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo TK w prawidłowym składzie oraz zasadę zaufania do państwa i prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonych, którzy nabyli prawo do emerytury wcześniejszej przed 1 stycznia 2013 r., a prawo do emerytury powszechnej po tej dacie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z wadliwością orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i jego wpływem na prawa obywateli, a także interpretacji przepisów emerytalnych w kontekście zasady zaufania do państwa.
“Sąd Okręgowy: Wyrok wadliwego TK nie blokuje prawa do emerytury! Kluczowa zasada zaufania do państwa.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.