VI P 390/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, sędzia M. A., dochodziła od pozwanego Sądu Okręgowego wyrównania wynagrodzenia za lata 2021 i 2022, argumentując, że sposób ustalenia jej wynagrodzenia na podstawie ustaw okołobudżetowych narusza art. 178 ust. 2 Konstytucji RP. Powódka wskazała, że przepisy te odstępowały od zasad określonych w Prawie o ustroju sądów powszechnych, które opierały się na obiektywnych wskaźnikach ekonomicznych i miały chronić sędziów przed uznaniowością ustawodawcy. Pozwany Sąd Okręgowy wnosił o oddalenie powództwa, twierdząc, że był zobowiązany do stosowania obowiązujących ustaw. Sąd Rejonowy ustalił, że w latach 2021-2022 wynagrodzenie powódki zostało pomniejszone o łączną kwotę 23 152,78 zł w stosunku do wynagrodzenia wyliczonego według zasad Prawa o ustroju sądów powszechnych. Analizując orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, sąd uznał, że przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022 naruszają konstytucyjne gwarancje wynagrodzenia sędziów, w szczególności poprzez brak obiektywnych kryteriów, uznaniowość oraz brak zapewnienia tendencji wzrostowej wynagrodzeń. Sąd odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych jako niezgodnych z Konstytucją RP i zasądził na rzecz powódki wyrównanie wynagrodzenia wraz z odsetkami. Oddalono jedynie żądanie dotyczące odsetek za określony okres od dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Wyrokowi w punkcie pierwszym nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie konstytucyjności przepisów dotyczących wynagrodzeń sędziów i roli sądów w kontroli konstytucyjności ustaw.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów i interpretacji przepisów okołobudżetowych w kontekście Konstytucji RP.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy ustaw okołobudżetowych dotyczące wynagrodzeń sędziów, które odbiegają od zasad określonych w Prawie o ustroju sądów powszechnych, są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 178 ust. 2?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022, które w sposób uznaniowy i tymczasowy modyfikowały zasady ustalania wynagrodzeń sędziów, naruszają konstytucyjne gwarancje wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu i zakresowi obowiązków sędziego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawy okołobudżetowe naruszyły konstytucyjne zasady dotyczące wynagrodzeń sędziów, takie jak zakaz uznaniowości, konieczność zapewnienia stabilnego wzrostu płac oraz obiektywne kryteria ustalania wynagrodzenia. Działania ustawodawcy były uznaniowe i nie znajdowały uzasadnienia w trudnej sytuacji budżetowej państwa, a jednocześnie inne grupy zawodowe otrzymywały podwyżki. Sąd odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych jako niezgodnych z Konstytucją RP.
Czy sąd powszechny jest uprawniony do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny jest uprawniony do odmowy zastosowania przepisu ustawy, który uznaje za sprzeczny z Konstytucją RP, nie naruszając tym kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które potwierdza, że sądy powszechne mają prawo oceniać zgodność stosowanych przepisów z Konstytucją RP i odmawiać ich zastosowania, jeśli uznają je za niezgodne, co wynika z zasady nadrzędności Konstytucji i obowiązku jej bezpośredniego stosowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. A. | osoba_fizyczna | powódka |
| Sąd Okręgowy w Warszawie | instytucja | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
u.s.p. art. 91 § § 1c
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane przez Prezesa GUS. Przepis ten powinien być podstawą ustalania wynagrodzeń sędziów, a jego stosowanie powinno być obiektywne i pozbawione uznaniowości.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. Jest to kluczowa zasada gwarantująca niezawisłość sędziowską i stabilność wynagrodzeń.
Pomocnicze
u.s.p. art. 91 § § 1d
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Jeżeli przeciętne wynagrodzenie jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w dotychczasowej wysokości.
ustawa okołobudżetowa na rok 2021 art. 12 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
Przepis ten był podstawą ustalenia wynagrodzenia sędziów w 2021 r. w sposób uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
ustawa okołobudżetowa na rok 2022 art. 8 § ust. 1 i 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
Przepisy te były podstawą ustalenia wynagrodzenia sędziów w 2022 r. w sposób uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
k.p.c. art. 148 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
k.p.c. art. 477 § 2 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Reguluje zasady naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.p. art. 3
Kodeks pracy
Określa pracodawcę jako podmiot odpowiedzialny za prawidłowe naliczenie i wypłacenie wynagrodzenia pracownika.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych naruszają Konstytucję RP poprzez uznaniowość i brak obiektywnych kryteriów ustalania wynagrodzeń sędziów. • Sądy powszechne mają prawo do rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisów prawa. • Naruszenie zasady stabilnego wzrostu wynagrodzeń sędziów i zakazu obniżania ich nominalnej wysokości. • Niespójność działań ustawodawcy w zakresie wynagrodzeń sędziów w porównaniu do innych grup zawodowych.
Odrzucone argumenty
Pozwany argumentował, że był zobowiązany do stosowania obowiązujących ustaw okołobudżetowych. • Pozwany kwestionował możliwość odmowy zastosowania przepisu ustawy przez sąd powszechny.
Godne uwagi sformułowania
ustawodawca w sposób nieuzasadniony odstąpił od wyżej wskazanego sposobu wyliczania wynagrodzenia sędziów • nie został spełniony warunek brzegowy wymieniony w pkt 1 czyli wykluczenie jego uznaniowego kształtowania przez ustawodawcę • nie może w żadnym wypadku stać się ono systematyczną praktyką • przepisy tzw. ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022 [...] jako przepisy aktów prawnych niższego rzędu niż przepis z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP naruszają uprawnienia przyznane sędziemu w Konstytucji w realiach tej sprawy • powrót do arbitralnego ustalania wynagrodzeń sędziowskich [...] świadczy o niezachowaniu w danej sytuacji warunku brzegowego w postaci zakazu uznaniowości
Skład orzekający
Małgorzata Kryńska-Mozolewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konstytucyjności przepisów dotyczących wynagrodzeń sędziów i roli sądów w kontroli konstytucyjności ustaw."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów i interpretacji przepisów okołobudżetowych w kontekście Konstytucji RP.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy wynagrodzeń sędziów i ich konstytucyjnych gwarancji, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym. Interpretacja przepisów przez sąd ma znaczenie dla niezawisłości sędziowskiej.
“Sędziowie walczą o konstytucyjne wynagrodzenie: Sąd Rejonowy staje po ich stronie przeciw ustawom okołobudżetowym.”
Dane finansowe
wyrównanie wynagrodzenia za styczeń 2021 r.: 541,24 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za luty 2021 r.: 541,24 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za marzec 2021 r.: 541,24 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za kwiecień 2021 r.: 541,24 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za maj 2021 r.: 541,24 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za czerwiec 2021 r.: 541,24 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za lipiec 2021 r.: 541,24 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za sierpień 2021 r.: 541,24 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za wrzesień 2021 r.: 541,24 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za październik 2021 r.: 541,24 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za listopad 2021 r.: 545,87 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za grudzień 2021 r.: 545,87 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za styczeń 2022 r.: 1339,41 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za luty 2022 r.: 1339,41 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za marzec 2022 r.: 1339,41 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za kwiecień 2022 r.: 1339,41 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za maj 2022 r.: 1339,41 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za czerwiec 2022 r.: 1339,41 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za lipiec 2022 r.: 1339,41 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za sierpień 2022 r.: 1339,41 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za wrzesień 2022 r.: 1339,41 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za październik 2022 r.: 1339,41 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za listopad 2022 r.: 1350,77 PLN
wyrównanie wynagrodzenia za grudzień 2022 r.: 1350,77 PLN
wyrównanie dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2021 r.: 553 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.