VI GC 150/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J. P. (1) domagał się od pozwanego (...) S.A. w S. zapłaty kwoty 151 630,72 zł tytułem odszkodowania, stanowiącego równowartość kosztów, jakimi został obciążony wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt I C 199/10) w związku z nienależytym wykonaniem umów o prace budowlane. Powód spłacił zasądzoną należność, a następnie dochodził jej zwrotu od ubezpieczyciela, powołując się na umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej oraz klauzulę 008 rozszerzającą zakres ochrony. Pozwany ubezpieczyciel odmówił wypłaty, podnosząc zarzuty przedawnienia oraz wyłączenia odpowiedzialności wynikające z Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU), w szczególności § 41 (roszczenia o wykonanie umowy) i § 42 ust. 2 pkt 16 i 17 (szkody w przedmiocie wykonanej pracy, szkody z gwarancji/rękojmi). Sąd Okręgowy w Rzeszowie, VI Wydział Gospodarczy, zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 121 790,72 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie (dotyczącym kosztów procesu zasądzonych w poprzednich postępowaniach). Sąd uznał, że klauzula 008 obejmuje szkody wynikłe z nienależytego wykonania zobowiązania, a wyłączenia wskazane przez pozwanego nie mają zastosowania, ponieważ powód dochodził odszkodowania na podstawie art. 471 k.c. (odpowiedzialność kontraktowa), a nie z tytułu rękojmi czy gwarancji. Sąd podkreślił, że funkcja ochronna umowy ubezpieczenia wymaga wykładni korzystnej dla ubezpieczonego, a zapisy wyłączające odpowiedzialność muszą być jasne i precyzyjne. Zarzut przedawnienia został oddalony, ponieważ bieg terminu przedawnienia roszczenia ubezpieczającego wobec ubezpieczyciela rozpoczyna się od ustalenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego prawomocnym orzeczeniem sądu. Sąd nie znalazł podstaw do pomniejszenia odszkodowania o franszyzę redukcyjną, gdyż nie została ona ustalona w umowie. Koszty procesu zasądzono na rzecz powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja klauzul rozszerzających ochronę w ubezpieczeniach OC, wykładnia wyłączeń odpowiedzialności ubezpieczyciela, ustalanie początku biegu terminu przedawnienia roszczeń ubezpieczeniowych, rozróżnienie odpowiedzialności kontraktowej od rękojmi/gwarancji w kontekście ubezpieczeń.
Orzeczenie dotyczy konkretnych zapisów OWU i klauzuli nr 008, a jego zastosowanie w innych sprawach zależy od analogii tych postanowień.
Zagadnienia prawne (3)
Czy szkoda wynikająca z nienależytego wykonania umowy o roboty budowlane, polegająca na konieczności naprawy wadliwego wykonania, jest objęta zakresem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, rozszerzonego o klauzulę nr 008, pomimo istnienia w OWU wyłączeń dotyczących szkód w przedmiocie wykonanej pracy oraz roszczeń z gwarancji/rękojmi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, szkoda jest objęta zakresem ubezpieczenia. Klauzula nr 008 rozszerza ochronę na szkody wynikłe z nienależytego wykonania zobowiązania, a wyłączenia w OWU nie mają zastosowania, gdyż powód dochodził odszkodowania na podstawie przepisów o odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 k.c.), a nie z tytułu rękojmi czy gwarancji. Ponadto, zapisy wyłączające odpowiedzialność nie były wystarczająco jasne i precyzyjne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzula 008 obejmuje szkody wynikłe z nienależytego wykonania zobowiązania, a definicja szkody w mieniu (§ 5 pkt 41 OWU) obejmuje uszkodzenie rzeczy. Wyłączenia z § 41 i § 42 ust. 1 pkt 16 i 17 OWU nie mają zastosowania, ponieważ powód dochodził odszkodowania za szkodę na podstawie art. 471 k.c., a nie z tytułu rękojmi czy gwarancji. Sąd podkreślił, że funkcja ochronna ubezpieczenia wymaga wykładni korzystnej dla ubezpieczonego, a wyłączenia muszą być jasne. Zapis § 42 ust. 1 pkt 16 OWU jest nie do pogodzenia z rozszerzonym zakresem ochrony.
Kiedy rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia roszczenia ubezpieczającego wobec ubezpieczyciela o zwrot wypłaconego poszkodowanemu odszkodowania, w sytuacji gdy odpowiedzialność ubezpieczonego została ustalona prawomocnym wyrokiem sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym ustalono odpowiedzialność cywilną ubezpieczonego prawomocnym orzeczeniem sądu.
Uzasadnienie
Sąd podzielił pogląd, że wymagalność roszczenia ubezpieczającego wobec ubezpieczyciela o zwrot wypłaconego odszkodowania następuje dopiero z chwilą ustalenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego prawomocnym orzeczeniem. W tej sprawie wyrok ustalający odpowiedzialność powoda zapadł w 2013 r., a apelacyjny w 2014 r., pozew w obecnej sprawie wniesiono w 2016 r., co oznacza, że 3-letni termin przedawnienia (art. 819 k.c.) nie upłynął.
Czy koszty procesu zasądzone w poprzednich postępowaniach sądowych (w sprawie o zapłatę odszkodowania za nienależyte wykonanie umowy) podlegają zwrotowi w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej?
Odpowiedź sądu
Nie, koszty procesu zasądzone w poprzednich postępowaniach nie podlegają zwrotowi w ramach tego ubezpieczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zapis § 46 ust. 1 pkt 2 OWU ogranicza odpowiedzialność ubezpieczyciela do niezbędnych kosztów obrony sądowej tylko w sporze prowadzonym na jego polecenie lub za jego zgodą, co nie miało miejsca w poprzednich postępowaniach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. P. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. w S. | spółka | pozwany |
| Starostwo Powiatowe w D. | instytucja | inwestor/poszkodowany |
| P. (...) | instytucja | poszkodowany |
| (...) SA (2) | spółka | ubezpieczyciel (w innej sprawie) |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Podstawa zasądzenia odszkodowania za nienależyte wykonanie zobowiązania.
k.c. art. 805
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności ubezpieczyciela.
Pomocnicze
k.c. art. 363
Kodeks cywilny
Dotyczy sposobu naprawienia szkody (restytucja lub forma pieniężna).
k.p.c. art. 85
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenia dotyczące podnoszenia zarzutów przez pozwanego ubezpieczyciela w przypadku braku zawiadomienia o procesie.
k.p.c. art. 82
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenia dotyczące podnoszenia zarzutów przez pozwanego ubezpieczyciela w przypadku braku zawiadomienia o procesie.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach procesu.
k.c. art. 819
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń z umowy ubezpieczenia.
Dz. U.2015.1800 art. 6 pkt 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Podstawa ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula 008 rozszerza ochronę ubezpieczeniową na szkody wynikłe z nienależytego wykonania zobowiązania. • Wyłączenia z OWU dotyczące szkód w przedmiocie wykonanej pracy oraz roszczeń z gwarancji/rękojmi nie mają zastosowania, gdyż powód dochodził odszkodowania na podstawie art. 471 k.c. • Zapisy wyłączające odpowiedzialność ubezpieczyciela nie były wystarczająco jasne i precyzyjne. • Bieg terminu przedawnienia roszczenia ubezpieczyciela rozpoczyna się od dnia ustalenia odpowiedzialności ubezpieczonego prawomocnym orzeczeniem sądu. • Koszty procesu zasądzone w poprzednich postępowaniach nie podlegają zwrotowi w ramach ubezpieczenia.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia. • Wyłączenie odpowiedzialności na podstawie § 41 OWU (roszczenia o wykonanie umowy). • Wyłączenie odpowiedzialności na podstawie § 42 ust. 1 pkt 16 OWU (szkody w przedmiocie wykonanej pracy). • Wyłączenie odpowiedzialności na podstawie § 42 ust. 1 pkt 17 OWU (szkody pokrywane na podstawie gwarancji lub rękojmi). • Brak podstaw do zwrotu kosztów procesu z poprzednich postępowań.
Godne uwagi sformułowania
funkcja ochronna umowy ubezpieczenia wymaga aby ubezpieczający już przy zawieraniu umowy wiedział dokładnie co jest przedmiotem umowy ubezpieczenia, jaki jest jego zakres oraz jakie wypadki nie są nim objęte. • Ogólne warunki ubezpieczenia nie mogą być tak wykładane aby skutkowały odmową wypłaty odszkodowania, jeżeli ubezpieczający dopiero po zajściu zdarzenia dowiedział się, że nie było ono objęte ubezpieczeniem. • Jeżeli z zakresu ubezpieczenia wyłączone zostają niemalże wszystkie szkody mogące powstać w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej w sytuacji, gdy ubezpieczonym od odpowiedzialności cywilnej jest właśnie przedsiębiorca prowadzący taką działalność, to w istocie funkcja ochronna umowy ubezpieczenia okazuje się iluzoryczna.
Skład orzekający
Beata Hass-Kloc
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja klauzul rozszerzających ochronę w ubezpieczeniach OC, wykładnia wyłączeń odpowiedzialności ubezpieczyciela, ustalanie początku biegu terminu przedawnienia roszczeń ubezpieczeniowych, rozróżnienie odpowiedzialności kontraktowej od rękojmi/gwarancji w kontekście ubezpieczeń."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnych zapisów OWU i klauzuli nr 008, a jego zastosowanie w innych sprawach zależy od analogii tych postanowień.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne czytanie i rozumienie klauzul rozszerzających i wyłączających odpowiedzialność w polisach ubezpieczeniowych, a także jak sądy interpretują te zapisy w kontekście funkcji ochronnej ubezpieczenia. Jest to praktyczny przykład dla przedsiębiorców i prawników zajmujących się ubezpieczeniami.
“Ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania za wadliwe roboty budowlane. Sąd stanął po stronie przedsiębiorcy, wskazując na kluczowe zapisy w polisie.”
Dane finansowe
WPS: 151 630,72 PLN
odszkodowanie: 121 790,72 PLN
koszty procesu: 14 798,55 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.