V UA 9/23Utratą prawa do zasiłku chorobowego działalność gospodarczą
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Opolu rozpoznał sprawę z odwołania A. I. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o zasiłek chorobowy i opiekuńczy. Sprawa trafiła do ponownego rozpoznania po uchyleniu przez Sąd Najwyższy wyroku Sądu Okręgowego z dnia 12 grudnia 2019 r. przez Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt III USKP 126/21. Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę precyzyjnego ustalenia, czy wnioskodawczyni wykonywała pracę zarobkową w okresach orzeczonej niezdolności do pracy, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, zwracając uwagę na specyfikę jednoosobowej działalności gospodarczej. Sąd Okręgowy, po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonał analizy dokumentów księgowych (księgi przychodów i rozchodów, faktury, ewidencja przebiegu pojazdu) oraz zeznań świadków i wnioskodawczyni. Ustalono, że we wszystkich spornych okresach zasiłkowych wnioskodawczyni podejmowała czynności związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym prowadziła zajęcia pilates, odbierała opłaty, dokonywała zakupów sprzętu i materiałów, a także opłacała składki ZUS i ewidencjonowała koszty pojazdu. Sąd uznał, że te czynności wykraczały poza sporadyczne i wymuszone okolicznościami działania, a ich charakter był zbliżony do aktywności podejmowanej w okresach zdolności do pracy. W szczególności, odnotowane w księgach przychodów i rozchodów prowadzenie zajęć pilates i odbiór gotówki, a także zakupy, stanowiły dowód prowadzenia działalności zarobkowej. Sąd nie dał wiary zeznaniom wnioskodawczyni i jej męża co do incydentalnego charakteru tych działań i zastępstwa. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, oddalając odwołania wnioskodawczyni i zasądzając od niej zwrot kosztów zastępstwa procesowego na rzecz ZUS, uznając, że wnioskodawczyni utraciła prawo do zasiłków chorobowego i opiekuńczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej w kontekście prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej w okresie niezdolności do pracy, znaczenie dokumentacji księgowej jako dowodu, zasady oceny dowodów.
Orzeczenie dotyczy specyfiki prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej (np. zajęcia pilates) i może wymagać adaptacji do innych form działalności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wykonywanie przez osobę prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą czynności związanych z tą działalnością w okresie orzeczonej niezdolności do pracy skutkuje utratą prawa do zasiłku chorobowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli czynności te wykraczają poza sporadyczne, incydentalne i wymuszone okolicznościami, a mają charakter zbliżony do normalnej aktywności zawodowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prowadzenie zajęć pilates, odbieranie opłat, dokonywanie zakupów związanych z działalnością oraz inne czynności organizacyjne i zarządcze, udokumentowane w księgach rachunkowych i fakturach, stanowią wykonywanie pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, co skutkuje utratą prawa do zasiłku.
Jak należy ocenić charakter czynności podejmowanych przez przedsiębiorcę w okresie niezdolności do pracy, w szczególności w kontekście specyfiki jednoosobowej działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy brać pod uwagę "stopniowalność" zachowań, porównując aktywność w okresie niezdolności do pracy z normalnym zakresem czynności, a także uwzględniać, czy czynności są stricte formalne, czy też obejmują faktyczne prowadzenie działalności.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, które ewoluowało w kierunku bardziej elastycznej oceny, rozróżniając działalność jednoosobową od działalności z udziałem innych osób. Kluczowe jest ustalenie, czy aktywność w okresie niezdolności do pracy jest porównywalna z aktywnością w okresach zdolności do pracy, czy też ogranicza się do sporadycznych, wymuszonych czynności.
Czy dokumentacja księgowa (księgi przychodów i rozchodów, faktury) stanowi dowód prowadzenia działalności zarobkowej w okresach orzeczonej niezdolności do pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, księgi podatkowe i faktury, prowadzone rzetelnie, mają szczególną moc dowodową i stanowią dowód tego, co wynika z ich zapisów, tworząc domniemanie prowadzenia działalności zarobkowej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zgodnie z Ordynacją podatkową, księgi podatkowe mają moc dowodów publicznych, a ich zapisy tworzą domniemanie rzeczywistego stanu rzeczy. Ujęcie faktur w księdze przychodów i rozchodów stanowi domniemanie prowadzenia działalności zarobkowej.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. I. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. | instytucja | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
ustawa zasiłkowa art. 17 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 9 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 10 § ust. 1 pkt 1 i ust.4 pkt.2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.
ord. pod. art. 3 § pkt 4
Ordynacja podatkowa
Definicja ksiąg podatkowych.
ord. pod. art. 193 § § 1
Ordynacja podatkowa
Moc dowodowa ksiąg podatkowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
ZUS wykazał, że wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą w okresach orzeczonej niezdolności do pracy, co potwierdzają dokumenty księgowe i faktury. • Czynności podejmowane przez wnioskodawczynię wykraczały poza sporadyczne i wymuszone okolicznościami, a miały charakter zarobkowy i organizacyjny. • Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej oceny dowodów, nadając nadmierne znaczenie zeznaniom wnioskodawczyni i jej męża, a pomijając dowody z dokumentów.
Odrzucone argumenty
Wnioskodawczyni twierdziła, że nie wykonywała pracy zarobkowej w okresach niezdolności do pracy, a jej mąż jedynie sporadycznie zastępował ją w prostych czynnościach. • Czynności podejmowane przez wnioskodawczynię miały charakter formalny i były wymuszone okolicznościami, nie wpływając na jej zdolność do pracy.
Godne uwagi sformułowania
kwestionowana przez ZUS niezdolności do pracy nie była ciągła, ani oparta na jednym zaświadczeniu lekarskim. • nie jest natomiast dopuszczalne przyjęcia konstrukcji, zgodnie z która wnioskodawczyni traci prawo do zasiłku za okresy niezdolności do pracy, w trakcie których pracy zarobkowej nie wykonywała. • inaczej należy oceniać działalność gospodarczą wykonywaną jednoosobowo (...) a inaczej działalność realizowaną w ramach przedsiębiorstwa, w którym poza przedsiębiorcą występują (...) inne wymienione wcześniej osoby. • konieczna jest więc pewna "stopniowalność" zachowań osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, uwzględniająca specyfikę tej działalności. • już samo ujęcie faktur w księdze przychodów i rozchodów stanowi o (domniemanym) prowadzeniu działalności zarobkowej przez przedsiębiorcę. • istnieje pewien dysonans w ocenie charakteru działalności prowadzonej przez ubezpieczoną - z punktu widzenia ubezpieczeń społecznych i prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych- zdaniem wnioskodawczyni nie prowadził ona działalności gospodarczej, natomiast z punktu widzenia prawa podatkowego, gdy chodzi o zmniejszenie obciążeń fiskalnych (...) taka działalność była prowadzona.
Skład orzekający
Jolanta Madziała-Stysiak
przewodniczący
Joanna Górka Czerwiak
sędzia
Katarzyna Wiatrak -Derda
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej w kontekście prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej w okresie niezdolności do pracy, znaczenie dokumentacji księgowej jako dowodu, zasady oceny dowodów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej (np. zajęcia pilates) i może wymagać adaptacji do innych form działalności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak szczegółowa analiza dokumentacji księgowej i codzienne czynności mogą wpłynąć na prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, co jest istotne dla przedsiębiorców i prawników zajmujących się prawem pracy i ubezpieczeń społecznych.
“Czy prowadzenie zajęć pilates na zwolnieniu lekarskim to praca zarobkowa? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 360 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym i kasacyjnym: 360 PLN
Sektor
usługi
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.