V UA 60/22Utrata zasiłku chorobowego przez wykonywanie pracy zarobkowej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Opolu rozpoznał sprawę z odwołania H. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o zasiłek chorobowy i opiekuńczy. Sąd Rejonowy w Opolu pierwotnie przyznał wnioskodawczyni prawo do zasiłków, jednak Sąd Okręgowy w Opolu wyrokiem z dnia 22 czerwca 2020 r. zmienił ten wyrok, oddalając odwołania. Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Sąd Okręgowy, po uzupełnieniu materiału dowodowego, stwierdził, że wnioskodawczyni w okresach niezdolności do pracy wykonywała czynności zarobkowe, polegające na przesyłaniu elektronicznie dokumentów do ZUS za pomocą swojego certyfikatu. Sąd uznał, że jej mąż, T. K., który formalnie prowadził obsługę wspólnoty mieszkaniowej, w rzeczywistości wykonywał większość czynności, a rola wnioskodawczyni sprowadzała się do użyczania mu swojego podpisu kwalifikowanego. Sąd podkreślił, że działalność gospodarcza wnioskodawczyni była kontynuowana w niezmienionym zakresie, a ona sama otrzymywała pełne wynagrodzenie, co stanowiło niedopuszczalną sytuację pobierania zasiłków przy jednoczesnym uzyskiwaniu dochodów. W związku z tym Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, oddalając odwołania i zasądzając od wnioskodawczyni zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wykonywania pracy zarobkowej w okresie pobierania zasiłków chorobowych i opiekuńczych, w tym w kontekście podpisu elektronicznego i kontynuacji działalności gospodarczej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale zawiera ogólne wytyczne dotyczące interpretacji art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wykonywanie czynności zarobkowych polegających na przesyłaniu elektronicznie dokumentów do ZUS za pomocą podpisu elektronicznego w okresie orzeczonej niezdolności do pracy lub sprawowania opieki nad dzieckiem skutkuje utratą prawa do zasiłku chorobowego lub opiekuńczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wykonywanie czynności zarobkowych w okresie niezdolności do pracy lub sprawowania opieki nad dzieckiem, nawet w formie elektronicznej, skutkuje utratą prawa do zasiłku chorobowego lub opiekuńczego, chyba że czynności te mają charakter marginalny i nie są sprzeczne z celem zwolnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wnioskodawczyni kontynuowała działalność gospodarczą w okresie pobierania zasiłków, co potwierdzały liczne podpisy elektroniczne na dokumentach wysyłanych do ZUS. Nawet jeśli czynności te były wykonywane przez męża, a ona jedynie użyczała swojego podpisu, stanowiło to naruszenie przepisów i prowadziło do uzyskiwania dochodów z działalności gospodarczej przy jednoczesnym pobieraniu świadczeń z ubezpieczenia społecznego, co jest niedopuszczalne.
Czy udostępnienie klucza do podpisu elektronicznego osobie trzeciej (mężowi) w celu wykonywania czynności zarobkowych w okresie niezdolności do pracy jest dopuszczalne i czy zwalnia ubezpieczonego z odpowiedzialności za utratę prawa do zasiłku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, udostępnienie klucza do podpisu elektronicznego osobie trzeciej w celu wykonywania czynności zarobkowych w okresie niezdolności do pracy jest niedopuszczalne i nie zwalnia ubezpieczonego z odpowiedzialności za utratę prawa do zasiłku. Stanowi to naruszenie przepisów o usługach zaufania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że certyfikat przypisany jest wyłącznie do osoby ubezpieczonej, a udostępnianie danych do podpisu elektronicznego osobie trzeciej jest niezgodne z prawem i może prowadzić do odpowiedzialności karnej. Wnioskodawczyni nie ustanowiła formalnego pełnomocnika, a przedłożone upoważnienie dla męża zostało uznane za wytworzone na potrzeby postępowania.
Czy obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego jest uzależniony od wcześniejszego pouczenia świadczeniobiorcy o okolicznościach powodujących obowiązek zwrotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nie jest bezwzględnie uzależniony od wcześniejszego pouczenia, zwłaszcza w przypadku świadczeń krótkoterminowych, gdzie decyzje przyznające nie zawsze są wydawane.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do stanowiska Sądu Najwyższego, zgodnie z którym w przypadku świadczeń krótkoterminowych, gdzie nie zawsze wydawane są decyzje administracyjne z pouczeniem, obowiązek zwrotu może wynikać z samego faktu pobrania świadczenia nienależnie. Wnioskodawczyni nie otrzymała takiego pouczenia, ale nie zwalnia jej to z obowiązku zwrotu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. | instytucja | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
ustawa zasiłkowa art. 17 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Wykonywanie pracy zarobkowej w okresie niezdolności do pracy lub sprawowania opieki nad dzieckiem skutkuje utratą prawa do zasiłku chorobowego lub opiekuńczego. Sąd interpretuje pojęcie 'wykonywanie pracy zarobkowej' szeroko, obejmując również czynności elektroniczne.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 9 § ust. 2
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 1 pkt 1
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.
Ustawa o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej art. 40
Przepis dotyczący odpowiedzialności za nieuprawnione użycie kwalifikowanego podpisu elektronicznego.
ustawa systemowa art. 84
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepis dotyczący zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykonywanie czynności zarobkowych w okresie niezdolności do pracy, nawet w formie elektronicznej, skutkuje utratą prawa do zasiłku. • Udostępnianie klucza do podpisu elektronicznego osobie trzeciej jest niedopuszczalne i nie zwalnia z odpowiedzialności. • Kontynuacja działalności gospodarczej w niezmienionym zakresie przy jednoczesnym pobieraniu zasiłków jest niedopuszczalna. • Formalna zmiana strony umowy z klientem była jedynie pozorna, a faktyczną obsługę prowadził mąż wnioskodawczyni.
Odrzucone argumenty
Czynności wykonywane w okresie niezdolności do pracy miały charakter incydentalny i nie wpływały na prawo do zasiłku. • Brak pouczenia o obowiązku zwrotu świadczeń wyklucza możliwość żądania ich zwrotu. • Mąż wnioskodawczyni był prawidłowo umocowany do korzystania z jej podpisu elektronicznego.
Godne uwagi sformułowania
wykonywanie czynności zarobkowych w każdej postaci (praca fizyczna, umysłowa, w tym także praca zdalna, czy praca polegająca na elektronicznym wypełnianiu i wysyłaniu dokumentów) • sama ilość przesłanej dokumentacji nie ma aż takiego znaczenia • zmiana strony umowy z wspólnotą była zmianą jedynie formalną • rozwój współczesnych form wykonywania pracy • niedopuszczalne jest pobieranie takich świadczeń (połączone z brakiem obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne za okresy choroby) w razie uzyskiwania przez ubezpieczonego dochodów z kontynuowanej działalności
Skład orzekający
Jarosław Szejner
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wykonywania pracy zarobkowej w okresie pobierania zasiłków chorobowych i opiekuńczych, w tym w kontekście podpisu elektronicznego i kontynuacji działalności gospodarczej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale zawiera ogólne wytyczne dotyczące interpretacji art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak współczesne formy pracy (podpis elektroniczny, praca zdalna) są analizowane przez pryzmat przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych i jak ważne jest dokładne rozgraniczenie między faktycznym wykonywaniem pracy a formalnymi czynnościami.
“Czy podpis elektroniczny w chorobie to praca zarobkowa? Sąd Okręgowy rozstrzyga.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.