Orzeczenie · 2023-11-09

V Pa 71/23Oddalenie apelacji nauczycielki godziny ponadwymiarowe

Sąd

Sąd Okręgowy w Opolu

Miejsce

Opole

Data

2023-11-09

SAOSPrawo pracyprawo pracyWysokaokręgowy

godziny ponadwymiaroweczas pracy nauczycielawynagrodzeniekarta nauczycielauchwały rady gminyinterpretacja przepisówapelacjasąd pracy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Okręgowy w Opolu rozpoznał apelację pozwanego Gminnego Zespołu Szkół w S. oraz interwenienta ubocznego Gminy S. od wyroku Sądu Rejonowego w Opolu, który zasądził na rzecz nauczycielek A. P. i J. M. wynagrodzenie za pracę w godzinach ponadwymiarowych. Apelujący zarzucali m.in. naruszenie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, Karty Nauczyciela oraz Konstytucji, kwestionując sposób naliczania godzin ponadwymiarowych i kompetencje sądu do oceny uchwał Rady Gminy. Sąd Okręgowy oddalił apelacje, uznając je za bezzasadne. Sąd podkreślił, że uchwały Rady Gminy dotyczące zasad rozliczania czasu pracy nauczycieli muszą mieścić się w granicach delegacji ustawowych. W ocenie Sądu, pozwany pracodawca błędnie interpretował przepisy Karty Nauczyciela, w szczególności art. 42 ust. 5b, stosując nieprawidłowe zasady uśredniania pensum i nie uwzględniając dni ustawowo wolnych od pracy. Sąd uznał, że uchwały Rady Gminy S. zostały wydane z przekroczeniem delegacji ustawowych w odniesieniu do nauczycieli ze stałym planem zajęć, a sposób ich stosowania przez pozwanego był nieprawidłowy. W konsekwencji, Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego, zasądzając od pozwanego na rzecz powódek zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów Karty Nauczyciela dotyczących czasu pracy, godzin ponadwymiarowych, kompetencji organów samorządu terytorialnego do stanowienia aktów prawa miejscowego oraz możliwości oceny tych aktów przez Sąd Pracy w indywidualnych sporach.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji nauczycieli szkół samorządowych ze stałym planem zajęć i interpretacji przepisów w kontekście uchwał rady gminy.

Zagadnienia prawne (3)

Czy uchwały Rady Gminy dotyczące zasad rozliczania czasu pracy nauczycieli i naliczania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, wydane na podstawie delegacji ustawowych, mogą być stosowane przez pracodawcę w sposób sprzeczny z przepisami ustawy lub wykraczający poza zakres delegacji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, uchwały Rady Gminy muszą mieścić się w granicach delegacji ustawowych i nie mogą modyfikować przepisów ustawowych. W przypadku nauczycieli ze stałym planem zajęć, zasady rozliczania czasu pracy i wynagradzania za godziny ponadwymiarowe określone w uchwałach, które wykraczają poza delegację ustawową, nie mogą być stosowane.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że uchwały Rady Gminy S. dotyczące zasad rozliczania czasu pracy nauczycieli i naliczania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe zostały wydane z przekroczeniem delegacji ustawowych (art. 30 ust. 6 i art. 42 ust. 7 Karty Nauczyciela), szczególnie w odniesieniu do nauczycieli ze stałym planem zajęć. Sąd podkreślił, że akty prawa miejscowego nie mogą modyfikować przepisów ustawowych ani wykraczać poza zakres delegacji. W związku z tym, sposób stosowania tych uchwał przez pozwanego pracodawcę był nieprawidłowy.

Jak należy interpretować przepis art. 42 ust. 5b Karty Nauczyciela w kontekście nauczycieli, których plan zajęć jest różny w poszczególnych okresach roku szkolnego, a także w kontekście dni ustawowo wolnych od pracy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przepis art. 42 ust. 5b Karty Nauczyciela dotyczy sytuacji, gdy plan zajęć nauczyciela faktycznie różni się w poszczególnych okresach roku szkolnego, co uzasadnia uśrednienie pensum w skali roku. Dni ustawowo wolne od pracy nie powodują obniżenia tygodniowej normy czasu pracy nauczyciela ani obowiązku ich 'odpracowania' w późniejszym okresie, a przepisy Kodeksu pracy dotyczące obniżenia normy czasu pracy z powodu świąt nie mają zastosowania do nauczycieli.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy odrzucił argumentację pozwanego opartą na literalnej wykładni art. 42 ust. 5b KN i uchwale Sądu Najwyższego z 1994 r., wskazując, że przepis ten dotyczy sytuacji faktycznie zróżnicowanego planu zajęć w ciągu roku, a nie sytuacji, gdy nauczyciel ma stały plan. Sąd podkreślił, że dni ustawowo wolne od pracy nie wpływają na wymiar pensum nauczyciela i nie wymagają jego 'odpracowania', a przepisy Kodeksu pracy w tym zakresie nie mają zastosowania do nauczycieli.

Czy Sąd Pracy ma kompetencje do oceny uchwał Rady Gminy pod kątem ich zgodności z prawem w indywidualnych sporach pracowniczych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, Sąd Pracy ma kompetencje do oceny uchwał Rady Gminy pod kątem ich prawidłowości stosowania przez pracodawcę w ramach konkretnych stosunków pracy, nawet jeśli nie stwierdza ich nieważności w trybie kontroli administracyjnoprawnej.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyjaśnił, że ocena uchwał Rady Gminy przez Sąd Pracy w indywidualnych sporach pracowniczych nie stanowi wkroczenia w kompetencje Sądu Administracyjnego, który ocenia uchwały ze skutkiem erga omnes. Sąd Pracy bada, czy zasady przyjęte w uchwałach mogły być zastosowane w konkretnym stosunku pracy, co jest konieczne dla merytorycznego rozpoznania roszczeń pracowniczych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powódki A. P. i J. M.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
A. P.	osoba_fizyczna	powódka
J. M.	osoba_fizyczna	powódka
Gminny Zespół Szkół w S.	instytucja	pozwany
Gmina S.	organ_państwowy	interwenient uboczny

Przepisy (13)

Główne

k.n. art. 30 § ust. 6 pkt 2

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Organ prowadzący szkołę określa dla nauczycieli, w drodze regulaminu, szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw. Zakres ten nie obejmuje decydowania o zachowaniu lub utracie prawa do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe.

k.n. art. 42 § ust. 7 pkt 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Organ prowadzący szkołę określa zasady rozliczania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli, dla których ustalony plan zajęć jest różny w poszczególnych okresach roku szkolnego.

k.n. art. 42 § ust. 5b

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Nauczyciel, dla którego ustalony plan zajęć w pewnych okresach roku szkolnego nie wyczerpuje obowiązującego go tygodniowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, powinien nauczać odpowiednio większą liczbę godzin w innych okresach danego roku szkolnego. Praca wykonywana zgodnie z tak ustalonym planem zajęć nie jest pracą w godzinach ponadwymiarowych.

Pomocnicze

u.s.g. art. 40 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy na podstawie upoważnień ustawowych.

Konstytucja RP art. 87 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Akty prawa miejscowego są źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły.

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.

k.p.c. art. 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przepisu poprzez orzekanie w sprawach zastrzeżonych do kompetencji innych sądów.

k.p.c. art. 233 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut błędnego przyjęcia obowiązku przedstawiania dowodów (regulaminu wynagradzania).

k.p.c. art. 385 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut niezbadania istoty sprawy.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Oddalenie apelacji.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Zasądzenie kosztów postępowania.

Dz.U z 2018 r., poz. 265

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Podstawa do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie MEN art. 6 § ust. 5

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 kwietnia 2009 r. w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego, oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej

Zasady obliczania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe w tygodniach z dniami wolnymi od pracy lub rozpoczynających/kończących się w środku tygodnia (stosowane analogicznie).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwały Rady Gminy S. dotyczące zasad rozliczania czasu pracy nauczycieli i naliczania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe zostały wydane z przekroczeniem delegacji ustawowych. • Sposób stosowania uchwał przez pozwanego pracodawcę był nieprawidłowy, szczególnie w odniesieniu do nauczycieli ze stałym planem zajęć. • Dni ustawowo wolne od pracy nie wpływają na wymiar pensum nauczyciela i nie wymagają jego 'odpracowania'.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 1 k.p.c. poprzez orzekanie w sprawach administracyjnych. • Zarzuty naruszenia art. 233 § 2 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie obowiązku przedstawiania dowodów. • Zarzuty naruszenia zasad wykładni prawa i zastosowanie analogii legis. • Zarzuty błędnego zastosowania § 6 ust. 5 Rozporządzenia MEN. • Zarzuty naruszenia art. 42 ust. 3 i 35 ust. 2 Karty Nauczyciela. • Zarzuty naruszenia art. 42 ust. 5b Karty Nauczyciela. • Zarzuty niezastosowania art. 42 ust. 5b Karty Nauczyciela. • Zarzuty naruszenia art. 227 i 228 k.p.c. • Zarzuty niezastosowania art. 1 ustawy o dniach wolnych od pracy. • Zarzuty naruszenia art. 35 ust. 1 Karty Nauczyciela. • Zarzuty naruszenia Konstytucji RP. • Zarzuty niezastosowania uchwał Rady Gminy S. • Zarzuty błędnego ustalenia faktycznego liczby przepracowanych godzin.

Godne uwagi sformułowania

uchwały Rady Gminy wydane w ramach ww. delegacji ustawowych należą do aktów, które Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zalicza do źródeł prawa powszechnie obowiązującego • akt prawa miejscowego nie może być sprzeczny z aktem ustawodawczym, z którego wynika delegacja i na podstawie którego został wydany • Sąd Pracy miał bowiem kompetencję do oceny, czy w ramach konkretnych stosunków pracy możliwe było zastosowanie przez organ prowadzący zasad określonych przez radę gminy • święto przypadające w pięciodniowych tygodniu pracy w dniach od poniedziałku do piątku (np. 6 stycznia) nie obniża tygodniowej normy czasu pracy, ponieważ przepisy Karty Nauczyciela zawierają wyczerpującą regulację czasu pracy nauczycieli i nie odsyłają w tym zakresie do odpowiedniego stosowania art. 130 § 2 k.p. • Karta Nauczyciela zawiera własną regulację dotyczącą długości tygodnia pracy oraz dni wolnych od pracy. • nie ma mowy o naruszeniu w tym wypadku o naruszenie art. 35 ust. 1 Karty Nauczyciela i wyliczeniu wynagrodzenia za „niezrealizowane” godziny ponadwymiarowe.

Skład orzekający

Wojciech Sabat

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Karty Nauczyciela dotyczących czasu pracy, godzin ponadwymiarowych, kompetencji organów samorządu terytorialnego do stanowienia aktów prawa miejscowego oraz możliwości oceny tych aktów przez Sąd Pracy w indywidualnych sporach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nauczycieli szkół samorządowych ze stałym planem zajęć i interpretacji przepisów w kontekście uchwał rady gminy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu nauczycieli związanych z naliczaniem godzin ponadwymiarowych i interpretacją przepisów prawa pracy. Wyjaśnia złożone kwestie prawne dotyczące uchwał samorządowych i ich zgodności z ustawą, co jest istotne dla praktyków prawa pracy.

“Nauczyciele wygrywają spór o godziny ponadwymiarowe: Sąd Okręgowy kwestionuje uchwały Rady Gminy.”

Dane finansowe

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 1350 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 675 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników