V CSK 155/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J. F. dochodził zapłaty za dostarczone pozwanej F. (...) Sp. z o.o. zboże. Pozwana potrąciła z należności kary umowne naliczone z tytułu częściowego niewykonania przez powoda umów dostawy, powołując się na zapisy w Ogólnych Warunkach Umów (OWU). Sądy obu instancji uznały powództwo za zasadne, interpretując suszę jako siłę wyższą, która zwalniała powoda z odpowiedzialności za niedostarczenie części towaru. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanej, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy zarzucił Sądowi Apelacyjnemu wadliwą wykładnię § 8 OWU, wskazując, że nie uwzględniono całego kontekstu językowego postanowień umownych i błędnie zakwalifikowano suszę jako siłę wyższą, która nie nosiła znamion stanu klęski żywiołowej i była zjawiskiem możliwym do przewidzenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że powód miał możliwość nabycia towaru na rynku, co podważało argument o niemożności wykonania umowy z powodu suszy. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że pozwanej nie przysługiwało roszczenie o zapłatę kar umownych i nie mogła ona skutecznie dokonać potrącenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia klauzul siły wyższej w umowach handlowych, zwłaszcza w kontekście zjawisk atmosferycznych i ryzyka gospodarczego.
Orzeczenie dotyczy specyficznych postanowień umowy i OWU oraz konkretnego stanu faktycznego (susza w 2015 r.).
Zagadnienia prawne (3)
Czy susza, jako zjawisko atmosferyczne, może być uznana za siłę wyższą w rozumieniu postanowień umowy i OWU, zwalniając stronę z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tym konkretnym stanie faktycznym susza nie mogła być uznana za siłę wyższą w rozumieniu umowy, ponieważ nie nosiła znamion stanu klęski żywiołowej, była zjawiskiem możliwym do przewidzenia, a powód miał możliwość nabycia towaru na rynku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował klauzulę siły wyższej, nie uwzględniając całego kontekstu umowy i dyrektyw wykładni. Susza, jako zjawisko okresowe i możliwe do przewidzenia, nie spełniała kryteriów siły wyższej w rozumieniu umowy, zwłaszcza gdy powód miał możliwość nabycia towaru na rynku, co podważało argument o niemożności wykonania zobowiązania.
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące wykładni oświadczeń woli (art. 65 § 2 k.c.) przy analizie postanowień umowy i OWU?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Apelacyjny dokonał wadliwej wykładni, nie uwzględniając całego kontekstu językowego analizowanych postanowień umownych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zarzucił Sądowi Apelacyjnemu, że przy wykładni § 8 OWU nie uwzględnił całości postanowień, w tym ogólniejszego określenia siły wyższej jako zdarzenia zewnętrznego, nieuchronnego, nadzwyczajnego i niemożliwego do przewidzenia, co doprowadziło do błędnego zakwalifikowania suszy jako siły wyższej.
Czy zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. jest uzasadniony, gdy uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zawiera wszystkie konieczne elementy i umożliwia kontrolę kasacyjną?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut ten nie jest uzasadniony, ponieważ uzasadnienie Sądu Apelacyjnego było wystarczające do przeprowadzenia kontroli kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że uzasadnienie Sądu Apelacyjnego nie zawierało braków uniemożliwiających kontrolę kasacyjną, a argumentacja sądu była jasna co do okoliczności faktycznych i sposobu wykładni przepisów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. F. | osoba_fizyczna | powód |
| F. (...) Sp. z o.o. w Ż. | spółka | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 484 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy kary umownej. Sąd Najwyższy analizował, czy powód mógł skutecznie powołać się na siłę wyższą, aby uwolnić się od odpowiedzialności za niewykonanie umowy, co wpływało na zasadność naliczenia kar umownych.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Określa podstawy skargi kasacyjnej. Pozwana wniosła skargę kasacyjną opartą na naruszeniu prawa materialnego i przepisów postępowania.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Kluczowy dla oceny, czy powód ponosi odpowiedzialność za niedostarczenie towaru.
k.c. art. 472
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności za szkody wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Związany z oceną zasadności naliczenia kar umownych.
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli. Sąd Najwyższy zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie tego przepisu poprzez nieprawidłową wykładnię postanowień umowy i OWU.
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli z uwzględnieniem kontekstu. Sąd Najwyższy wskazał na naruszenie tego przepisu przez Sąd Apelacyjny.
k.c. art. 473 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy modyfikacji odpowiedzialności umownej. Związany z analizą postanowień OWU dotyczących siły wyższej i kar umownych.
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
Dotyczy potrącenia wierzytelności. Kluczowy dla oceny, czy pozwana mogła skutecznie potrącić kary umowne z wierzytelnością powoda.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzasadnienia orzeczenia. Pozwana zarzuciła naruszenie tego przepisu przez Sąd Apelacyjny.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania apelacyjnego. Związany z zarzutem naruszenia art. 328 § 2 k.p.c.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia klauzuli siły wyższej przez Sąd Apelacyjny. • Niewłaściwe zastosowanie art. 65 § 2 k.c. poprzez nieuwzględnienie całego kontekstu umowy. • Susza w 2015 r. nie stanowiła siły wyższej w rozumieniu umowy, zwłaszcza w kontekście możliwości nabycia towaru na rynku.
Odrzucone argumenty
Uzasadnienie Sądu Apelacyjnego było wystarczające do kontroli kasacyjnej (zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c.).
Godne uwagi sformułowania
Występujące w przyrodzie zjawiska nadzwyczajne nie mogą być kwalifikowane jako siła wyższa z tej tylko przyczyny, że powiększają koszty wykonania zobowiązania. • Tym samym – wbrew dyrektywom wykładni oświadczeń woli płynących z art. 65 § 2 k.c. – nie uwzględnił całego kontekstu językowego analizowanych postanowień umownych.
Skład orzekający
Teresa Bielska-Sobkowicz
przewodniczący
Grzegorz Misiurek
sprawozdawca
Józef Frąckowiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia klauzul siły wyższej w umowach handlowych, zwłaszcza w kontekście zjawisk atmosferycznych i ryzyka gospodarczego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych postanowień umowy i OWU oraz konkretnego stanu faktycznego (susza w 2015 r.).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna wykładnia umów i klauzul siły wyższej, szczególnie w kontekście ryzyka gospodarczego i zjawisk naturalnych, co ma znaczenie dla wielu przedsiębiorców.
“Susza to nie zawsze siła wyższa! Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy rolnik może uniknąć kar umownych.”
Dane finansowe
zapłata: 251 639 PLN
zapłata: 640 912,28 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.