V CK 24/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia B. Domu Maklerskiego S.A. o zwrot nienależnego wzbogacenia w kwocie 19 550 zł od Franciszka K. Pozwany miał rachunek inwestycyjny u powoda, a w celu spłaty kredytu zaciągniętego w Kredyt Banku, za pośrednictwem powoda uzyskał kredyt w GBG S.A. w wysokości 20 000 zł. Kwota 19 550 zł została zaksięgowana na rachunku pozwanego, a następnie przelana do Kredyt Banku. Jednak wskutek błędu księgowego, kwota ta ponownie pojawiła się na koncie pozwanego. Powód wezwał pozwanego do zwrotu środków. Sąd Rejonowy i Okręgowy uwzględniły powództwo. Pozwany w kasacji zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 118 k.c. w zakresie terminu przedawnienia. Sąd Najwyższy uznał, że roszczenie przedsiębiorcy o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia, pozostające w związku z działalnością gospodarczą, podlega trzyletniemu terminowi przedawnienia. Sąd ustalił, że wzbogacenie nastąpiło 16 października 1997 r., a pozew wniesiono 18 października 2000 r. Mimo dwudniowego przekroczenia terminu, Sąd Najwyższy oddalił kasację, powołując się na zasady współżycia społecznego (art. 5 k.c.), uznając zarzut przedawnienia za sprzeczny z tymi zasadami w kontekście minimalnego przekroczenia terminu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie trzyletniego terminu przedawnienia dla roszczeń o bezpodstawne wzbogacenie przedsiębiorcy związanych z działalnością gospodarczą oraz zastosowanie art. 5 k.c. przy minimalnym przekroczeniu terminu przedawnienia.
Zastosowanie art. 5 k.c. jest oceną sądu i zależy od konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Jaki termin przedawnienia ma zastosowanie do roszczenia przedsiębiorcy o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia, gdy pozostaje ono w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie przedsiębiorcy o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia, pozostające w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, podlega trzyletniemu terminowi przedawnienia przewidzianemu w art. 118 k.c.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sformułowanie 'roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej' w art. 118 k.c. nie ogranicza zastosowania trzyletniego terminu przedawnienia wyłącznie do stosunków między przedsiębiorcami. Jeśli przedsiębiorca występuje z roszczeniem związanym z działalnością gospodarczą, podlega ono trzyletniemu przedawnieniu, niezależnie od charakteru drugiej strony.
Kiedy staje się wymagalne roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia powstałego w wyniku błędu księgowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia, które powstało w wyniku błędu księgowego i jest nienależne od chwili jego powstania, staje się wymagalne od tej chwili.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skoro kwota 19 550 zł pojawiła się na koncie pozwanego wskutek błędu księgowego i była nienależna, to od momentu jej pojawienia się (16 października 1997 r.) roszczenie o jej zwrot było wymagalne.
Czy minimalne przekroczenie terminu przedawnienia może być podstawą do oddalenia powództwa na podstawie zasad współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powoływanie się na zarzut przedawnienia w sytuacji minimalnego przekroczenia terminu (np. dwa dni) może pozostawać w kolizji z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dwudniowe przekroczenie terminu przedawnienia w kontekście całego postępowania i charakteru sprawy uzasadnia zastosowanie art. 5 k.c. i oddalenie zarzutu przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. Domu Maklerskiego S.A. w B.-B. | spółka | powód |
| Franciszka K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Określa ogólne terminy przedawnienia, w tym dziesięcioletni oraz trzyletni dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Definicja bezpodstawnego wzbogacenia.
Pomocnicze
k.c. art. 731
Kodeks cywilny
Dotyczy przedawnienia roszczeń ze stosunku rachunku bankowego, ale nie miał zastosowania w tej sprawie.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasady współżycia społecznego, zastosowane do oddalenia zarzutu przedawnienia.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 3
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.
k.p.c. art. 393 § 12
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia kasacji.
u.p.o.p.w. art. 34 § ust. 5 i 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi
Wspomniana w kontekście potencjalnych terminów przedawnienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie przedsiębiorcy o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia, pozostające w związku z działalnością gospodarczą, podlega trzyletniemu terminowi przedawnienia. • Minimalne przekroczenie terminu przedawnienia może być podstawą do zastosowania art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego) i oddalenia zarzutu przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie dwuletniego terminu przedawnienia z art. 731 k.c. do roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia. • Zastosowanie dziesięcioletniego terminu przedawnienia z art. 118 k.c. zamiast trzyletniego. • Naruszenie przepisów postępowania przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. • Brak wzbogacenia po stronie pozwanego z uwagi na zużycie środków.
Godne uwagi sformułowania
Roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia, z którym występuje przedsiębiorca, podlega trzyletniemu przedawnieniu przewidzianemu w art. 118 k.c., jeżeli powstaje ono w związku z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością gospodarczą. • Powoływanie się na zarzut przedawnienia pozostaje w kolizji z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.) w sytuacji tak minimalnego przekroczenia okresu przedawnienia.
Skład orzekający
Lech Walentynowicz
przewodniczący
Gerard Bieniek
sprawozdawca
Elżbieta Skowrońska-Bocian
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie trzyletniego terminu przedawnienia dla roszczeń o bezpodstawne wzbogacenie przedsiębiorcy związanych z działalnością gospodarczą oraz zastosowanie art. 5 k.c. przy minimalnym przekroczeniu terminu przedawnienia."
Ograniczenia: Zastosowanie art. 5 k.c. jest oceną sądu i zależy od konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia roszczeń przedsiębiorców, a także pokazuje, jak sądy mogą stosować zasady współżycia społecznego do łagodzenia skutków formalizmu prawnego.
“Przedsiębiorco, uważaj na przedawnienie! Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy masz 3 lata na odzyskanie pieniędzy.”
Dane finansowe
WPS: 19 550 PLN
zwrot nienależnego wzbogacenia: 19 550 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.