Orzeczenie · 2026-02-04

Ts 158/24Trybunał konstytucyjny przywraca termin skardze rolników

Sąd

Trybunał Konstytucyjny

Data

2026-02-04

tkinnekontrola konstytucyjnościWysokakonstytucyjny

ubezpieczenie społeczne rolnikówemeryturawskaźnik wymiaru świadczeniaTrybunał Konstytucyjnyprawa nabytezasada zaufaniasprawiedliwość społecznawartość przedmiotu sporuprawo własnościbezpieczeństwo socjalne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Skarga konstytucyjna została wniesiona przez J.S. i J.S. przeciwko art. 103 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zarzucając naruszenie szeregu przepisów Konstytucji RP, w tym zasady demokratycznego państwa prawa, ochrony praw nabytych, zaufania do państwa, sprawiedliwości społecznej, proporcjonalności, prawa własności oraz bezpieczeństwa socjalnego. Skarżący domagali się ponownego ustalenia wysokości swoich emerytur rolniczych, argumentując, że wskaźnik wymiaru świadczenia został obliczony błędnie. Po wydaniu przez sądy niższych instancji (Sąd Okręgowy w B. i Sąd Apelacyjny w K.) wyroków oddalających ich odwołania, skarżący złożyli skargę konstytucyjną. Trybunał Konstytucyjny, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, uznał, że skarga konstytucyjna spełnia wymogi formalne do przekazania jej do merytorycznej oceny. W szczególności, została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, skarżący wyczerpali drogę prawną, dochowali terminu, a przedmiot skargi i zarzuty zostały prawidłowo określone. Trybunał postanowił przywrócić skarżącym termin do usunięcia braków formalnych, uznając, że mimo błędnego oznaczenia wniosku przez pełnomocnika, istota sprawy i zasada interpretacji prawa na korzyść człowieka przemawiają za przywróceniem terminu. W konsekwencji, Trybunał nadał skardze konstytucyjnej dalszy bieg.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów proceduralnych TK, zasada przywracania terminów w postępowaniu konstytucyjnym, stosowanie łacińskich paremii prawniczych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyfiki postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Zagadnienia prawne (6)

Czy art. 103 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest zgodny z zasadą demokratycznego państwa prawa, zasadą ochrony praw nabytych, zaufania obywateli do państwa oraz stanowionego przez nie prawa, a także z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP)?

Odpowiedź sądu

Skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do merytorycznej oceny, co oznacza, że zarzuty nie są oczywiście bezzasadne i wymagają dalszego rozpoznania.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi ani nie jest oczywiście bezzasadna, co uzasadnia nadanie jej dalszego biegu. Ocena merytoryczna zarzutów wykracza poza zakres wstępnej kontroli.

Czy art. 103 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników narusza zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) poprzez ustalanie wysokości świadczeń emerytalnych w sposób nieadekwatny do wysiłku włożonego w pracę?

Odpowiedź sądu

Skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do merytorycznej oceny.

Uzasadnienie

Czy art. 103 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest zgodny z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP poprzez odebranie praw emerytalno-rentowych?

Odpowiedź sądu

Skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do merytorycznej oceny.

Uzasadnienie

Czy art. 103 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników narusza art. 64 ust. 1 Konstytucji RP (zasada nieingerencji państwa we własność i prawa majątkowe)?

Odpowiedź sądu

Skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do merytorycznej oceny.

Uzasadnienie

Czy art. 103 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników narusza bezpieczeństwo socjalne gwarantowane w art. 67 ust. 1 Konstytucji RP?

Odpowiedź sądu

Skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do merytorycznej oceny.

Uzasadnienie

Czy wniosek skarżących o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej powinien zostać uwzględniony, mimo że formalnie był to wniosek o przedłużenie terminu, a termin ten jest ustawowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, Trybunał postanowił przywrócić termin usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej.

Uzasadnienie

Trybunał, odwołując się do zasady falsa demonstratio non nocet oraz prawa jako narzędzia służącego człowiekowi (hominum causa omne ius constitutum sit), uznał, że istotne jest znaczenie sprawy, a nie dosłowne rozumienie sformułowania użytego przez skarżących, co uzasadnia przywrócenie terminu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Postanowienie

Strona wygrywająca

skarżący

Strony

Nazwa	Typ	Rola
J.S.	osoba_fizyczna	skarżący
J.S.	osoba_fizyczna	skarżący
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego	organ_państwowy	organ rentowy
Sąd Okręgowy w B.	instytucja	sąd niższej instancji
Sąd Apelacyjny w K.	instytucja	sąd niższej instancji

Przepisy (13)

Główne

u.u.s.r. art. 103 § 1 pkt 1 i 2

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Skarżący kwestionują zgodność tego przepisu z Konstytucją RP.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawa, zasada ochrony praw nabytych, zasada zaufania obywateli do państwa oraz stanowionego przez nie prawa, zasada sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada proporcjonalności.

Konstytucja RP art. 21 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona własności.

Konstytucja RP art. 64 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do własności i innych praw majątkowych.

Konstytucja RP art. 67 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Bezpieczeństwo socjalne.

Pomocnicze

u.o.t.p.TK art. 61 § 1