SK 6/18Zgodność przepisów kpc z konstytucją pomoc prawna z urzędu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone skargi konstytucyjne spółki MKS sp. z o.o. dotyczące zgodności przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (KPC) z Konstytucją RP, w szczególności w zakresie przyznawania pomocy prawnej z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej. Skarżąca kwestionowała przepisy pozwalające referendarzom sądowym na orzekanie w przedmiocie przyznawania pełnomocnika z urzędu, argumentując naruszenie praw konstytucyjnych, w tym prawa do sądu i prawa do wniesienia skargi konstytucyjnej. Trybunał, po analizie formalnej i merytorycznej, uznał, że art. 117 § 5 KPC (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2018 r.) w zakresie, w jakim stanowi podstawę oddalenia wniosku o ustanowienie kolejnego pełnomocnika z urzędu po sporządzeniu przez poprzedniego opinii o braku podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej, jest zgodny z art. 79 ust. 1 Konstytucji. Ponadto, art. 123 § 2 KPC, przyznający referendarzowi prawo do orzekania w sprawie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Trybunał uznał również, że art. 398^23 § 2 zdanie drugie KPC (w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2019 r.), wskazujące, że sąd rozpoznający skargę na postanowienie referendarza działa jako sąd drugiej instancji, jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji. Postępowanie w pozostałym zakresie zostało umorzone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów KPC dotyczących pomocy prawnej z urzędu w sprawach konstytucyjnych, rola referendarzy sądowych, prawo do sądu w kontekście postępowań akcesoryjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania pomocy prawnej do sporządzenia skargi konstytucyjnej; przepisy KPC mogły ulec zmianie od daty orzeczenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy Kodeksu postępowania cywilnego przyznające referendarzowi sądowemu prawo do orzekania w przedmiocie przyznawania prawa do pomocy prawnej z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej są zgodne z art. 45 ust. 1 i art. 79 ust. 1 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te są zgodne z Konstytucją.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że postępowanie w sprawie przyznania pełnomocnika z urzędu ma charakter akcesoryjny i nie stanowi 'sprawy' w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, a jego rozstrzyganie przez referendarza, z możliwością późniejszej kontroli sądowej, jest dopuszczalne. Prawo do sądu nie wymaga, aby każda instancja była sądem sprawującym wymiar sprawiedliwości.
Czy art. 117 § 5 KPC w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2018 r., stanowiący podstawę oddalenia wniosku o ustanowienie kolejnego pełnomocnika z urzędu po sporządzeniu przez poprzedniego opinii o braku podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej, jest zgodny z art. 79 ust. 1 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest zgodny z art. 79 ust. 1 Konstytucji.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że prawo do pomocy prawnej z urzędu nie oznacza prawa do otrzymywania pełnomocników 'aż do skutku'. Po sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej przez pierwszego pełnomocnika z urzędu, prawo do kolejnego pełnomocnika z urzędu wygasa, choć skarżący nadal może skorzystać z pełnomocnika z wyboru.
Czy art. 398^23 § 2 zdanie drugie KPC w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2019 r., wskazujące, że sąd rozpoznający skargę na postanowienie referendarza działa jako sąd drugiej instancji, jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że mechanizm zaskarżania postanowień referendarza sądowego do tego samego sądu rejonowego, działającego jako sąd drugiej instancji, nie narusza prawa do sądu ani zasady dwuinstancyjności, ponieważ zapewnia sądową kontrolę rozstrzygnięcia i nie wykracza poza konstytucyjne ramy swobody regulacyjnej ustawodawcy.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| MKS sp. z o.o. | spółka | skarżąca |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 117 § § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd uwzględni wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jeżeli jego udział w postępowaniu uzna za potrzebny. W przypadku skarg konstytucyjnych, po sporządzeniu przez pełnomocnika z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi, dalsze wnioski o ustanowienie kolejnego pełnomocnika z urzędu mogą być oddalane jako niepotrzebne.
k.p.c. art. 123 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienie o ustanowieniu albo odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego może wydać także referendarz sądowy. Trybunał uznał, że przyznanie tej kompetencji referendarzom w sprawach dotyczących pomocy prawnej do sporządzenia skargi konstytucyjnej jest zgodne z Konstytucją.
k.p.c. art. 398 § 23
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd, rozpoznając skargę na postanowienie referendarza sądowego o odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, działa jako sąd drugiej instancji. Trybunał uznał, że takie rozwiązanie, zapewniające sądową kontrolę, jest zgodne z Konstytucją.
ustawa o organizacji TK art. 79 § ust. 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Konstytucja art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa.
Pomocnicze
ustawa o organizacji TK art. 44 § ust. 2
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
W razie niemożności poniesienia kosztów pomocy prawnej skarżący może złożyć wniosek o ustanowienie dla niego adwokata lub radcy prawnego z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy KPC dotyczące przyznawania pomocy prawnej z urzędu przez referendarzy sądowych są zgodne z Konstytucją RP. • Postępowanie w sprawie przyznania pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej nie jest 'sprawą' w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, a jego rozstrzyganie przez referendarza jest dopuszczalne. • Mechanizm zaskarżania postanowień referendarza do tego samego sądu rejonowego jako sądu drugiej instancji nie narusza prawa do sądu ani zasady dwuinstancyjności.
Odrzucone argumenty
Przepisy KPC przyznające referendarzom sądowym prawo do orzekania w przedmiocie przyznawania pomocy prawnej z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej naruszają prawa konstytucyjne skarżącej. • Brak możliwości uzyskania kolejnego pełnomocnika z urzędu po sporządzeniu przez poprzedniego opinii o braku podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej zamyka drogę do realizacji prawa do skargi konstytucyjnej. • Mechanizm zaskarżania postanowień referendarza do tego samego sądu rejonowego jako sądu drugiej instancji narusza prawo do sądu i zasadę dwuinstancyjności.
Godne uwagi sformułowania
prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd • sprawowanie wymiaru sprawiedliwości • prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji • pomoc prawna z urzędu • potrzeba udziału pełnomocnika w sprawie • zasady należytej staranności
Skład orzekający
Wojciech Sych
przewodniczący
Leon Kieres
sprawozdawca
Julia Przyłębska
członek
Stanisław Rymar
członek
Jarosław Wyrembak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów KPC dotyczących pomocy prawnej z urzędu w sprawach konstytucyjnych, rola referendarzy sądowych, prawo do sądu w kontekście postępowań akcesoryjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania pomocy prawnej do sporządzenia skargi konstytucyjnej; przepisy KPC mogły ulec zmianie od daty orzeczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z dostępem do wymiaru sprawiedliwości i prawem do sądu, w szczególności w kontekście skarg konstytucyjnych. Wyjaśnia rolę referendarzy sądowych i zasady przyznawania pomocy prawnej z urzędu.
“Referendarz zamiast sędziego? Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga o pomocy prawnej przy skardze konstytucyjnej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.