Orzeczenie · 2026-05-21

SK 36/22

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2026-05-21
tkinnepostępowanie cywilneWysokakonstytucyjny
skarga konstytucyjnakoszty postępowaniakoszty zastępstwa procesowegozażaleniekodeks postępowania cywilnegoprawo do sądudwuinstancyjnośćTrybunał Konstytucyjny

Skarga konstytucyjna została złożona przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w G. przeciwko art. 394(2) § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (k.p.c.), w zakresie, w jakim przepis ten nie daje stronie prawa do zaskarżenia kosztów zastępstwa procesowego przyznanych w toku postępowania zażaleniowego na etapie postępowania apelacyjnego. Skarżąca podniosła zarzut niezgodności z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której Sąd Apelacyjny w K. oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie o wyłączeniu sędziego, a następnie oddalił zażalenie na koszty postępowania zażaleniowego, odrzucając kolejne zażalenie skarżącej na rozstrzygnięcie o kosztach z powodu braku podstawy prawnej. Trybunał Konstytucyjny, po analizie stanowiska Prokuratora Generalnego, umorzył postępowanie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, uznając, że skarżąca nie uprawdopodobniła, by przyczyna naruszenia jej praw tkwiła w treści zaskarżonego przepisu prawnego, a jedynie w akcie jego stosowania. Trybunał wskazał, że nie jest upoważniony do polemiki z interpretacją Sądu Najwyższego, a w sytuacji skarżącej nie wypracowano jeszcze jednolitego stanowiska judykatury. W zdaniach odrębnych sędziowie Bentkowska i Zielonacki nie zgodzili się z umorzeniem postępowania, argumentując, że należało merytorycznie rozpoznać skargę i wydać wyrok, wskazując na potrzebę zapewnienia kontroli instancyjnej rozstrzygnięć o kosztach postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przesłanek umorzenia postępowania przez Trybunał Konstytucyjny w sprawach dotyczących skarg konstytucyjnych, zwłaszcza w kontekście rozróżnienia między treścią przepisu a jego zastosowaniem.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości zaskarżenia kosztów postępowania zażaleniowego i nie stanowi bezpośredniego rozstrzygnięcia merytorycznego w kwestii tych kosztów.

Zagadnienia prawne (1)

Czy art. 394(2) § 1 pkt 3 k.p.c., w zakresie, w jakim nie daje stronie prawa do zaskarżenia kosztów zastępstwa procesowego przyznanych w toku postępowania zażaleniowego na etapie postępowania apelacyjnego, jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji?

Odpowiedź sądu

Trybunał umorzył postępowanie, uznając, że skarżąca nie uprawdopodobniła, by przyczyna naruszenia jej praw tkwiła w treści zaskarżonego przepisu prawnego, a jedynie w akcie jego stosowania.

Uzasadnienie

Skarżąca nie wykazała, że naruszenie jej praw wynika z treści przepisu, a nie z jego zastosowania w konkretnej sprawie. W sytuacji skarżącej nie wypracowano jednolitego stanowiska judykatury, a Trybunał nie jest upoważniony do polemiki z interpretacją Sądu Najwyższego.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Umorzenie postępowania

Strony

NazwaTypRola
spółka […] z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w G.spółkaskarżąca
powódinnepowód

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 394(2) § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis w zakresie, w jakim nie daje stronie prawa do zaskarżenia kosztów zastępstwa procesowego przyznanych w toku postępowania zażaleniowego na etapie postępowania apelacyjnego.

Konstytucja art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 78

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 176 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.o.t.p.TK art. 79 § ust. 1

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Warunki wniesienia skargi konstytucyjnej.

Pomocnicze

u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Podstawa do umorzenia postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.

u.o.t.p.TK art. 106 § ust. 3

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Podstawa do zgłoszenia zdania odrębnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie uprawdopodobniła, że naruszenie jej praw wynika z treści zaskarżonego przepisu, a jedynie z jego zastosowania. • W sytuacji skarżącej nie wypracowano jednolitego stanowiska judykatury. • Trybunał nie jest upoważniony do polemiki z interpretacją Sądu Najwyższego.

Odrzucone argumenty

Brak możliwości zaskarżenia kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym narusza prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz zasadę dwuinstancyjności i zaskarżalności orzeczeń (art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji).

Godne uwagi sformułowania

nie daje stronie prawa do zaskarżenia kosztów zastępstwa procesowego przyznanych w toku postępowania zażaleniowego na etapie postępowania apelacyjnego • nie uprawdopodobniła, by przyczyna naruszenia jej praw lub wolności tkwiła w treści zaskarżonego przepisu prawnego • pozbawienie skarżącej prawa do zaskarżenia postanowienia sądu drugiej instancji o kosztach postępowania zażaleniowego było konsekwencją dokonanego wobec niej aktu stosowania prawa, a nie treści normatywnej poprawnie wyinterpretowanej z art. 394(2) § 1(1) pkt 3 k.p.c.

Skład orzekający

Andrzej Zielonacki

przewodniczący

Magdalena Bentkowska

członek

Stanisław Piotrowicz

członek

Wojciech Sych

sprawozdawca

Bogdan Święczkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek umorzenia postępowania przez Trybunał Konstytucyjny w sprawach dotyczących skarg konstytucyjnych, zwłaszcza w kontekście rozróżnienia między treścią przepisu a jego zastosowaniem."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości zaskarżenia kosztów postępowania zażaleniowego i nie stanowi bezpośredniego rozstrzygnięcia merytorycznego w kwestii tych kosztów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa do sądu – możliwości zaskarżenia kosztów postępowania. Choć zakończyła się umorzeniem, zdania odrębne wskazują na kontrowersje i potencjalne luki w prawie, co jest interesujące dla prawników procesowych.

Czy brak możliwości zaskarżenia kosztów zażalenia narusza prawo do sądu? TK umarza postępowanie, ale zdania odrębne budzą wątpliwości.

Zdanie odrębne

Magdalena Bentkowska

Sędzia Bentkowska nie zgadza się z umorzeniem postępowania, argumentując, że należało merytorycznie rozpoznać skargę konstytucyjną i wydać wyrok. Podkreśla, że brak możliwości zaskarżenia kosztów postępowania zażaleniowego stanowi pominięcie legislacyjne i narusza prawo do sądu, a orzecznictwo TK w podobnych sprawach potwierdza potrzebę kontroli instancyjnej takich rozstrzygnięć.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst