SK 13/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpatrzył skargę konstytucyjną R.S. dotyczącą zgodności art. 81 § 1a Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) z Konstytucją RP. Skarżący, osadzony w zakładzie karnym, kwestionował przepis ten w zakresie, w jakim uniemożliwiał sądową weryfikację odmowy wyznaczenia mu obrońcy z urzędu w postępowaniu dyscyplinarnym. Argumentował, że narusza to jego prawo do sprawiedliwego procesu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), prawo do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji) oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 176 ust. 1 Konstytucji). Trybunał, po analizie formalnej i merytorycznej, uznał, że zaskarżony przepis, w części dotyczącej możliwości zaskarżenia zarządzenia prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, jest zgodny z Konstytucją. Podkreślono, że prawo do pomocy prawnej z urzędu jest czynnością akcesoryjną, a sądowa weryfikacja zarządzenia prezesa sądu przez sąd jest wystarczająca do zapewnienia konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu i prawa do obrony. Trybunał zaznaczył, że art. 78 Konstytucji dopuszcza możliwość ustawowego określenia wyjątków od zasady zaskarżalności orzeczeń. Postępowanie zostało umorzone w pozostałym zakresie, dotyczącym innej części przepisu, która nie była podstawą rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu i prawa do obrony w kontekście procedur związanych z przyznawaniem pomocy prawnej z urzędu, w szczególności w postępowaniach dyscyplinarnych wobec osadzonych.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu w postępowaniu dyscyplinarnym wobec osadzonego i interpretacji art. 81 § 1a k.p.k.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 81 § 1a Kodeksu postępowania karnego, w zakresie dotyczącym odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu w postępowaniu dyscyplinarnym wobec osadzonego, narusza prawo do sprawiedliwego procesu, prawo do obrony oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że sądowa weryfikacja zarządzenia prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu przez sąd jest wystarczająca do zapewnienia konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu i prawa do obrony, nawet jeśli nie jest to pełna kontrola instancyjna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R.S. | osoba_fizyczna | skarżący |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 81 § § 1a
Kodeks postępowania karnego
W części obejmującej słowa: „Na zarządzenie prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy”, w zakresie dotyczącym wyznaczenia obrońcy z urzędu w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym wobec osadzonego.
Pomocnicze
k.k.w. art. 1 § § 2
Kodeks karny wykonawczy
Stosowany odpowiednio.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa umorzenia postępowania w części.
u.o.t.p.TK art. 77 § ust. 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Wymóg wyczerpania drogi prawnej.
u.o.t.p.TK art. 79 § ust. 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Wymóg ostatecznego orzeczenia.
k.p.k. art. 78 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Tryb składania wniosku o obrońcę z urzędu.
k.p.k. art. 624 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa odmowy uwzględnienia zażalenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 81 § 1a k.p.k. w zaskarżonej części zapewnia sądową weryfikację odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu, co jest wystarczające dla ochrony konstytucyjnych praw. • Prawo do pomocy prawnej z urzędu jest czynnością akcesoryjną, a nie głównym przedmiotem postępowania.
Odrzucone argumenty
Brak możliwości kontroli instancyjnej odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu narusza prawo do sprawiedliwego procesu, prawo do obrony i zasadę dwuinstancyjności.
Godne uwagi sformułowania
„rozpoznając skargę, rozstrzyga (…) o zgodności aktu normatywnego z Konstytucją. • „publicznym” charakterem swoich rozstrzygnięć wydawanych w ramach kontroli inicjowanej skargą konstytucyjną • „w przedmiocie odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu przez stronę, która złożyła wniosek w trybie przepisu art. 78 § 1 k.p.k., w zakresie[,] w jakim ogranicza on możliwość sądowej weryfikacji wydanych rozstrzygnięć poprzez uniemożliwienie poddania go kontroli instancyjnej” • „nie można utożsamiać z przesłanką wyczerpania drogi prawnej • „nie narusza konstytucyjnej gwarancji prawa do sądu w zakresie dwuinstancyjności postępowania i prawa do obrony postępowanie wpadkowe (a nie jurysdykcyjne), którego przedmiotem jest jedynie wyznaczenie obrońcy z urzędu.
Skład orzekający
Bogdan Święczkowski
przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
członek
Rafał Wojciechowski
członek
Jarosław Wyrembak
członek
Andrzej Zielonacki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu i prawa do obrony w kontekście procedur związanych z przyznawaniem pomocy prawnej z urzędu, w szczególności w postępowaniach dyscyplinarnych wobec osadzonych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu w postępowaniu dyscyplinarnym wobec osadzonego i interpretacji art. 81 § 1a k.p.k.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw procesowych, takich jak prawo do obrony i sprawiedliwego procesu, w kontekście specyficznej sytuacji osadzonego. Wyjaśnia granice dwuinstancyjności i rolę sądu w weryfikacji decyzji administracyjnych.
“Czy odmowa obrońcy z urzędu w więzieniu narusza Twoje prawa? TK wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.