SA/Kr 1137/83Prawo pierwokupu dzierżawcy nieruchomości rolnej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła odmowy sprzedaży państwowej nieruchomości rolnej Janinie K., która dzierżawiła działkę od użytkowniczki dożywotniej, Antoniny K. Organy administracji, w tym Wojewoda Tarnowski, uznały, że działka powinna zostać sprzedana Marianowi E., który nabył wcześniej sąsiednie grunty i prowadził wysoko towarowe gospodarstwo rolne. Janina K. wniosła skargę, podnosząc, że jako dzierżawca działki przez okres dłuższy niż trzy lata, zgodnie z art. 695 par. 2 Kc, przysługuje jej prawo pierwokupu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w szczególności na pominięcie przez organy administracji dowodu w postaci umowy dzierżawy z dnia 10 maja 1980 r. Sąd podkreślił, że dzierżawcy nieruchomości rolnej, na podstawie art. 695 par. 2 Kc, przysługuje prawo pierwokupu również w przypadku sprzedaży nieruchomości państwowej, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego III CZP 21/73. Sąd odrzucił również argumentację Wojewody, że dożywotni użytkownik działki Państwowego Funduszu Ziemi nie ma prawa wydzierżawiać jej osobom trzecim bez zgody Skarbu Państwa, wskazując, że użytkowanie jest niezbywalne, ale może być wykonywane przez osoby trzecie, np. w drodze dzierżawy, chyba że ustawa stanowi inaczej. W konsekwencji, sąd uchylił decyzję Wojewody i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie prawa pierwokupu dzierżawcy nieruchomości rolnej, w tym państwowej, oraz możliwości dzierżawy przez użytkownika dożywotniego.
Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych i prawa pierwokupu dzierżawcy na podstawie przepisów Kc i zarządzeń wykonawczych z tamtego okresu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dożywotni użytkownik działki Państwowego Funduszu Ziemi ma prawo wydzierżawić ją osobie trzeciej bez zgody organu reprezentującego Skarb Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dożywotni użytkownik może oddać działkę w dzierżawę osobie trzeciej, a umowa taka jest ważna i może stanowić podstawę do uznania prawa pierwokupu przez dzierżawcę.
Uzasadnienie
Użytkowanie jest niezbywalne, ale nie oznacza to zakazu wykonywania prawa przez osoby trzecie, np. w drodze dzierżawy. Ograniczenia takie musiałyby wynikać wprost z ustawy.
Czy dzierżawcy nieruchomości rolnej, na podstawie art. 695 par. 2 Kc, przysługuje prawo pierwokupu w przypadku sprzedaży państwowej nieruchomości rolnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dzierżawcy przysługuje prawo pierwokupu z mocy ustawy, nawet w przypadku nieruchomości państwowej, ponieważ sprzedaż następuje w drodze cywilnoprawnej.
Uzasadnienie
Przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące prawa pierwokupu dzierżawcy nieruchomości rolnej mają zastosowanie również do nieruchomości państwowych, jeśli brak jest odmiennych regulacji szczególnych. Sprzedaż bez uwzględnienia tego prawa jest nieważna.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (12)
Główne
Kpa art. 207 § par. 2 pkt 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Kpa art. 208
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej art. 7 § ust. 2 pkt 1
Pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości dla dzierżawców z prawem pierwokupu.
Kc art. 695 § par. 2
Kodeks cywilny
Prawo pierwokupu dzierżawcy nieruchomości rolnej zawartej na okres dłuższy niż trzy lata lub trwającej faktycznie 10 lat.
Kc art. 254
Kodeks cywilny
Niezbywalność użytkowania, ale możliwość wykonywania przez osoby trzecie.
Pomocnicze
Kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Kpa art. 77 § par. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Kpa art. 107 § par. 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek uzasadnienia decyzji.
Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej art. 12 § ust. 1 pkt 3
Warunki sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych.
Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej art. 7 § ust. 1
Warunki sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych.
Kc art. 599 § par. 2
Kodeks cywilny
Nieważność sprzedaży nieruchomości, gdy dzierżawcy przysługuje prawo pierwokupu.
Kc art. 300
Kodeks cywilny
Przykład ograniczenia wykonywania prawa przez osoby trzecie (służebność osobista).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Janina K. dzierżawiła działkę od 1980 r. na okres pięciu lat, co zgodnie z art. 695 par. 2 Kc daje jej prawo pierwokupu. • Umowa dzierżawy zawarta przez dożywotniego użytkownika z osobą trzecią jest ważna i może stanowić podstawę do uznania prawa pierwokupu.
Odrzucone argumenty
Argument Wojewody, że dożywotni użytkownik nie ma prawa wydzierżawiać działki bez zgody Skarbu Państwa. • Argumenty organów administracji dotyczące wyższości gospodarstwa Mariana E. i jego zdolności do produkcji towarowej.
Godne uwagi sformułowania
dożywotni użytkownik działki Państwowego Funduszu Ziemi może ją wydzierżawić osobom trzecim bez zgody organu reprezentującego Skarb Państwa. • dzierżawcy nieruchomości rolnej przysługuje z mocy ustawy prawo pierwokupu również względem dzierżawionej nieruchomości państwowej. • w razie bezwarunkowej sprzedaży nieruchomości, co do której dzierżawcy przysługiwało prawo pierwokupu - sprzedaż taka jest nieważna.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie prawa pierwokupu dzierżawcy nieruchomości rolnej, w tym państwowej, oraz możliwości dzierżawy przez użytkownika dożywotniego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych i prawa pierwokupu dzierżawcy na podstawie przepisów Kc i zarządzeń wykonawczych z tamtego okresu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące prawa pierwokupu mogą być stosowane do nieruchomości państwowych, a także jak interpretowane są uprawnienia użytkowników dożywotnich. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Czy dzierżawca państwowej ziemi rolnej ma pierwszeństwo zakupu przed innymi? NSA wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.