OSK 1339/04Uwłaszczenie nieruchomości brak decyzji administracyjnej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki "N." od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody O. z 2000 r. Decyzją Wojewody stwierdzono, że spółka "O." (poprzednik prawny "N.") nabyła użytkowanie wieczyste części nieruchomości i własność lokali jako następca prawny Zakładów Koncentratów Spożywczych (ZKS) w O., którym przysługiwało prawo współzarządu. Prezes Urzędu stwierdził nieważność tej decyzji w części, uznając, że spółka nie była państwową osobą prawną w rozumieniu przepisów o uwłaszczeniu z 1990 r. i nie wykazała następstwa prawnego. Spółka argumentowała, że nabyła prawa do nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży przedsiębiorstwa ZKS w trybie prywatyzacji likwidacyjnej, powołując się na art. 2 ustawy z 1990 r. oraz art. 55[1] i 55[2] KC. WSA oddalił skargę, a NSA w wyroku z 27 kwietnia 2005 r. również oddalił skargę kasacyjną. NSA podkreślił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z 1990 r., przekształcenie prawa zarządu w użytkowanie wieczyste z mocy prawa wymagało wydania deklaratoryjnej decyzji administracyjnej, która miała również konstytutywny charakter – dopiero od jej wydania można było skutecznie powoływać się na nabyte prawo. Ponieważ taka decyzja dla ZKS w O. nie została wydana, spółka nie mogła skutecznie dochodzić swoich praw jako następca prawny. NSA uznał, że WSA prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące uwłaszczenia i nie naruszył przepisów Kodeksu cywilnego o przedsiębiorstwie. Sąd odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 141 par. 4 PPSA, uznając, że brak rozważań dotyczących rażącego naruszenia prawa w decyzji Wojewody nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż WSA uznał zaskarżone decyzje za zgodne z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie znaczenia deklaratoryjnych i konstytutywnych decyzji administracyjnych w procesie uwłaszczenia oraz zakresu następstwa prawnego w przypadku prywatyzacji likwidacyjnej przedsiębiorstw państwowych.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z uwłaszczeniem gruntów państwowych w okresie transformacji ustrojowej i prywatyzacji przedsiębiorstw.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak wydania deklaratoryjnej decyzji administracyjnej potwierdzającej przekształcenie prawa zarządu w użytkowanie wieczyste z mocy prawa (tzw. uwłaszczenie) uniemożliwia skuteczne powoływanie się na to prawo przez następcę prawnego przedsiębiorstwa państwowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak wydania takiej decyzji uniemożliwia skuteczne powoływanie się na nabyte prawo, ponieważ decyzja ta, oprócz charakteru deklaratoryjnego, ma również aspekt konstytutywny, a prawo może być skutecznie dochodzone dopiero od chwili jej wydania.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z 1990 r. wymagał wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej uwłaszczenie. Decyzja ta miała charakter deklaratoryjny (stwierdzała skutki prawne ex tunc), ale także konstytutywny (prawo mogło być skutecznie dochodzone dopiero od jej wydania). Brak takiej decyzji oznaczał, że skutki prawne w postaci uwłaszczenia nie zaistniały.
Czy umowa sprzedaży przedsiębiorstwa w trybie prywatyzacji likwidacyjnej, obejmująca "wszystkie składniki materialne i niematerialne", automatycznie przenosi prawa rzeczowe do nieruchomości, które były w zarządzie przedsiębiorstwa, nawet jeśli nie zostały one wyraźnie wymienione w umowie lub nie wydano dla nich decyzji uwłaszczeniowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku prywatyzacji likwidacyjnej, następstwo prawne jest określane przez treść zawartej umowy. Jeśli umowa nie obejmowała wyraźnie praw do danej nieruchomości, a brak było decyzji uwłaszczeniowej, prawa te nie przeszły na nabywcę.
Uzasadnienie
NSA rozróżnił prywatyzację przez przekształcenie (sukcesja generalna) od prywatyzacji przez likwidację. W tym drugim przypadku, kluczowe jest to, co zostało objęte umową sprzedaży. Ponieważ umowa sprzedaży przedsiębiorstwa ZKS w O. nie wymieniała wprost praw do działki nr 130/7, a brak było decyzji uwłaszczeniowej, prawa te nie przeszły na spółkę "N.".
Czy spółka powstała w wyniku prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego w drodze likwidacji, na podstawie umowy sprzedaży obejmującej "przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym", jest automatycznie następcą prawnym we wszystkich prawach i obowiązkach zlikwidowanego przedsiębiorstwa, w tym w prawach rzeczowych do nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku prywatyzacji likwidacyjnej, następstwo prawne jest ograniczone do tego, co zostało objęte umową sprzedaży. Tylko prywatyzacja przez przekształcenie w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa skutkuje sukcesją generalną.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że prywatyzacja w drodze likwidacji, w przeciwieństwie do przekształcenia, opiera się na umowie regulującej wzajemne prawa i obowiązki. Umowa sprzedaży przedsiębiorstwa ZKS w O. nie obejmowała praw do spornej nieruchomości, co wykluczało sukcesję generalną w tym zakresie.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Główne
Dz.U. 1990 nr 79 poz 464 art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Grunty w zarządzie państwowych osób prawnych z dnia 5 grudnia 1990 r. stawały się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego tych osób prawnych. Stwierdzenie tego prawa następowało w drodze decyzji wojewody, która miała charakter deklaratoryjny i konstytutywny.
Dz.U. 1990 nr 79 poz 464 art. 2 § ust. 3
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Decyzja wojewody stwierdzała, czy państwowa osoba prawna uzyskała z mocy prawa użytkowanie wieczyste gruntu. Decyzja ta miała charakter deklaratoryjny i konstytutywny.
Dz.U. nr 115 poz. 741 art. 200 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Podobna regulacja do art. 2 ustawy z 1990 r. dotycząca stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.
Kc art. 55[1]
Kodeks cywilny
Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów ogólnych.
Kc art. 55[2]
Kodeks cywilny
Podobnie jak art. 55[1] Kc, dotyczy składników przedsiębiorstwa.
Dz.U. nr 51 poz. 298 art. 37 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Formy prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego, w tym likwidacja w celu oddania do odpłatnego korzystania.
Dz.U. nr 51 poz. 298 art. 8 § ust. 2
Ustawa z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Przejście zarządu gruntami i budynkami na jednoosobową spółkę Skarbu Państwa powstałą w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa.
Dz.U. nr 51 poz. 298 art. 8 § ust. 3
Ustawa z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Mienie przedsiębiorstwa staje się majątkiem spółki powstałej w wyniku przekształcenia.
Pomocnicze
Dz.U. nr 153 poz. 1270 art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Dz.U. nr 153 poz. 1270 art. 141 § par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia przepisu postępowania dotyczący uzasadnienia wyroku.
Kpa art. 156 § par. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji (rażące naruszenie prawa).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wydania deklaratoryjnej decyzji administracyjnej potwierdzającej uwłaszczenie uniemożliwia skuteczne dochodzenie praw rzeczowych. • W przypadku prywatyzacji likwidacyjnej, następstwo prawne jest ograniczone do treści umowy sprzedaży, a nie obejmuje automatycznie wszystkich praw zlikwidowanego przedsiębiorstwa.
Odrzucone argumenty
Nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego i własności lokali przez spółkę jako następcę prawnego ZKS w O., mimo braku decyzji uwłaszczeniowej. • Umowa sprzedaży przedsiębiorstwa w trybie likwidacyjnym, obejmująca "wszystkie składniki materialne i niematerialne", automatycznie przeniosła prawa do spornej nieruchomości. • Naruszenie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa przez WSA, który nie odniósł się do kwestii rażącego naruszenia prawa w decyzji Wojewody.
Godne uwagi sformułowania
decyzja taka ma charakter deklaratoryjny, tzn. jej celem nie jest przyznanie lub odmowa przyznania (...) prawa użytkowania wieczystego, ale jedynie stwierdzenie, czy w konkretnym wypadku spełnione zostały wymagane prawem warunki • decyzja taka może wywoływać skutki prawne dopiero od chwili jej wydania. Na podstawie art. 241 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...) powyższa ustawa zmieniająca utraciła moc, ale podobną regulację do tej z art. 2 przewiduje art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zastosowaną zresztą przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w zaskarżonych decyzjach. • Czynienie rozważań na temat sposobu prywatyzacji OSKS w O. staje się kwestią nie mającą pierwszorzędnego znaczenia.
Skład orzekający
Joanna Runge - Lissowska
przewodniczący
Janina Antosiewicz
członek
Henryk Ożóg
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie znaczenia deklaratoryjnych i konstytutywnych decyzji administracyjnych w procesie uwłaszczenia oraz zakresu następstwa prawnego w przypadku prywatyzacji likwidacyjnej przedsiębiorstw państwowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z uwłaszczeniem gruntów państwowych w okresie transformacji ustrojowej i prywatyzacji przedsiębiorstw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z prywatyzacją przedsiębiorstw państwowych i nabywaniem praw do nieruchomości w okresie transformacji ustrojowej, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Uwłaszczenie nieruchomości: czy brak decyzji administracyjnej przekreśla prawa nabywcy?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.