IX P 697/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód I. P. dochodził od pozwanej I. K. zasądzenia kwoty 17.961,15 zł tytułem ryczałtów za noclegi podczas podróży służbowych poza granicami kraju w okresie od kwietnia do września 2014 r. Powód był zatrudniony jako kierowca-mechanik w transporcie międzynarodowym i nocował w kabinie samochodu ciężarowego. Twierdził, że takie noclegi nie mogą być uznane za "bezpłatny nocleg" w rozumieniu przepisów, a uzgodniona dieta 42 euro za dobę podróży pokrywała jedynie koszty wyżywienia. Pozwana argumentowała, że umowa o pracę i wewnętrzne ustalenia firmy przewidywały 42 euro jako całkowity zwrot kosztów podróży, w tym noclegu, a kierowca zrzekł się noclegów hotelowych. Sąd ustalił, że powód faktycznie otrzymywał 42 euro za dobę, co miało rekompensować różne koszty podróży, w tym nocleg. Sąd odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 r. (II PZP 1/2014), która stwierdziła, że nocleg w kabinie samochodu ciężarowego nie jest "bezpłatnym noclegiem" w rozumieniu przepisów, co otwierało drogę do dochodzenia zwrotu kosztów noclegu. Jednakże, Sąd wziął pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 listopada 2016 r. (K 11/15), który uznał przepisy dotyczące czasu pracy kierowców i należności z tytułu podróży służbowych za niezgodne z Konstytucją RP z powodu wadliwej konstrukcji odesłań i braku uwzględnienia specyfiki pracy kierowców. W konsekwencji, Sąd uznał, że jedyną podstawą prawną dla świadczeń związanych z noclegiem jest wewnętrzna regulacja pracodawcy, która w tym przypadku nie przyznawała odrębnego ryczałtu za nocleg. Oddalono powództwo, ale Sąd, stosując art. 102 k.p.c., zasądził od pozwanej na rzecz powoda tylko połowę kosztów zastępstwa procesowego, biorąc pod uwagę, że powód nie mógł przewidzieć niekonstytucyjności przepisów, na których opierał swoje żądanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ryczałtu za nocleg dla kierowców w transporcie międzynarodowym w kontekście orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed wyroku Trybunału Konstytucyjnego i jego skutków dla spraw toczących się w tym okresie. Obecnie obowiązują inne regulacje.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nocleg w kabinie samochodu ciężarowego podczas podróży służbowej w transporcie międzynarodowym może być uznany za "bezpłatny nocleg" w rozumieniu przepisów prawa pracy, wyłączający prawo kierowcy do ryczałtu za nocleg?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nocleg w kabinie samochodu ciężarowego, nawet wyposażonej w odpowiednie miejsce do spania, nie stanowi "bezpłatnego noclegu" w rozumieniu przepisów, które odnosiły się do usług hotelarskich.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w uchwale II PZP 1/2014 wskazał, że pojęcia "odpowiednie miejsce do spania" i "bezpłatny nocleg" nie są tożsame. Polski prawodawca odnosi pojęcie "noclegu" do usługi hotelarskiej, a nocowanie w kabinie nie spełnia tych warunków, nawet jeśli pojazd jest wyposażony w udogodnienia.
Czy przepisy dotyczące należności z tytułu podróży służbowych kierowców w transporcie międzynarodowym, w tym ryczałtu za nocleg, które zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny, mogą być podstawą do dochodzenia roszczeń przez kierowcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy uznane za niezgodne z Konstytucją RP nie mogą być stosowane przez sądy, a w przypadku braku odrębnych, konstytucyjnych regulacji wewnętrznych, roszczenie o ryczałt za nocleg nie może być uwzględnione.
Uzasadnienie
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego (K 11/15) stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów dotyczących czasu pracy kierowców i należności z tytułu podróży służbowych z powodu wadliwej konstrukcji odesłań i braku uwzględnienia specyfiki pracy kierowców. W efekcie, jedyną podstawą prawną dla świadczeń związanych z noclegiem pozostaje wewnętrzna regulacja pracodawcy, która w tym przypadku nie przewidywała odrębnego ryczałtu za nocleg.
Czy umowa o pracę, która przewiduje ogólną kwotę diety za dobę podróży służbowej, może być interpretowana jako obejmująca również ryczałt za nocleg, nawet jeśli nie jest to wyraźnie wskazane?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli z ustaleń stron i kontekstu wynika, że ogólna kwota diety miała pokrywać wszystkie koszty podróży, w tym nocleg.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na zeznaniach świadka P. K. i powoda I. P., którzy potwierdzili, że kwota 42 euro była ustalona jako zwrot kosztów podróży, a nie tylko wyżywienia. Pozwana wskazywała, że zapis w umowie o pracę o diecie 42 euro za każdy dzień pobytu za granicą, wraz z rezygnacją z noclegów hotelowych, oznaczał, że ta kwota miała pokryć wszystkie koszty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. P. | osoba_fizyczna | powód |
| I. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (13)
Główne
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa o czasie pracy kierowców
Przepis ten, uznany za niezgodny z Konstytucją RP, odsyłał do zasad ogólnych kodeksu pracy dotyczących podróży służbowych, nie uwzględniając specyfiki pracy kierowców w transporcie międzynarodowym.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Pozwala sądowi na odstąpienie od obciążania strony przegrywającej kosztami procesu lub zasądzenie tylko części tych kosztów w wypadkach szczególnie uzasadnionych, kierując się zasadą słuszności.
Pomocnicze
k.p. art. 77⁵ § § 2
Kodeks pracy
Przepis ten reguluje warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej pracownikowi zatrudnionemu u pracodawcy innego niż państwowa lub samorządowa jednostka sfery budżetowej, określając, że warunki te określa się w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania lub umowie o pracę.
k.p. art. 77⁵ § § 3
Kodeks pracy
Określa, że warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej pracownikowi zatrudnionemu u innego pracodawcy niż państwowa lub samorządowa jednostka sfery budżetowej określa się w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę.
k.p. art. 77⁵ § § 4
Kodeks pracy
Stanowi, że postanowienia układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika sfery budżetowej.
k.p. art. 77⁵ § § 5
Kodeks pracy
Wskazuje, że gdy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawierają postanowień dotyczących należności z tytułu podróży służbowej, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów dotyczących pracowników sfery budżetowej.
Dz.U. z 2013 r. poz.167 § § 2
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej
Reguluje należności przysługujące pracownikom sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej, w tym diety, zwrot kosztów przejazdów, dojazdów, noclegów i innych wydatków.
Dz.U. z 2013 r. poz.167 § § 8 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej
Wskazuje na zasady zwrotu kosztów noclegu, w tym ryczałt w wysokości 25% limitu w przypadku nieprzedłożenia rachunku hotelowego.
Dz.U. z 2013 r. poz.167 § § 16 ust. 1, 2 i 4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej
Określa zasady dotyczące zwrotu kosztów noclegu i wyłącza obowiązek pracodawcy, gdy zapewniono bezpłatny nocleg.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju § § 9 ust. 4
Wyłącza obowiązek pracodawcy zwrotu kosztów noclegu, gdy zapewniono pracownikowi bezpłatny nocleg.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada ogólna, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu § § 6 ust. 1 pkt 5
Określa stawkę opłat za czynności adwokackie w zależności od wartości przedmiotu sporu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu § § 11 ust. 1 pkt 2
Dotyczy ustalania stawki opłat za czynności adwokackie w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu przekracza 10.000 zł.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nocleg w kabinie samochodu ciężarowego nie jest "bezpłatnym noclegiem" w rozumieniu przepisów, co otwierało drogę do dochodzenia ryczałtu. • Przepisy dotyczące ryczałtu za nocleg dla kierowców zostały uznane za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny, co uniemożliwia ich stosowanie. • Umowa o pracę przewidywała 42 euro diety za dobę, która miała pokrywać wszystkie koszty podróży, w tym nocleg.
Odrzucone argumenty
Powód domagał się ryczałtu za noclegi w kabinie, twierdząc, że nie jest to "bezpłatny nocleg". • Powód twierdził, że dieta 42 euro pokrywała jedynie wyżywienie.
Godne uwagi sformułowania
noclegu w kabinie samochodowej nie można uznać za bezpłatny nocleg • przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją nie mogą być stosowane przez sądy • jedyną podstawę prawną dla świadczeń dotyczących rekompensaty za nocleg w podróży służbowej stanowi wewnętrzna regulacja pracodawcy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ryczałtu za nocleg dla kierowców w transporcie międzynarodowym w kontekście orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed wyroku Trybunału Konstytucyjnego i jego skutków dla spraw toczących się w tym okresie. Obecnie obowiązują inne regulacje.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kierowców w transporcie międzynarodowym i interpretacji przepisów przez Sąd Najwyższy oraz Trybunał Konstytucyjny, co czyni ją bardzo interesującą dla prawników i branży transportowej.
“Kierowco, czy nocleg w kabinie ciężarówki to nadal "bezpłatny nocleg"? Sąd Najwyższy i TK wyjaśniają!”
Dane finansowe
WPS: 17 961,15 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.