IX P 495/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, sędzia Z.C., dochodził od Sądu Apelacyjnego wyrównania wynagrodzenia za rok 2022 w kwocie 22.345,85 zł, argumentując, że przepisy ustawy okołobudżetowej naruszyły jego konstytucyjne prawo do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu. Sąd pierwszej instancji wydał nakaz zapłaty, który pozwany Sąd Apelacyjny zaskarżył, podnosząc, że jako jednostka budżetowa jest związany przepisami prawa i nie może samodzielnie oceniać ich konstytucyjności. Sąd Okręgowy w (...) analizując stan faktyczny, który był w dużej mierze bezsporny, skupił się na kwestii prawnej. Rozważył konstytucyjną gwarancję wynagrodzenia sędziów (art. 178 ust. 2 Konstytucji RP) oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące zasad ustalania wynagrodzeń sędziowskich, w tym wyrok w sprawie K 1/12. Stwierdził, że przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021-2023, które modyfikowały podstawę obliczania wynagrodzenia sędziów, naruszały zasady konstytucyjne, w tym zasadę państwa prawnego, ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa, oraz zasadę proporcjonalności. Sąd uznał, że ustawodawca nie wykazał wystarczających podstaw do odstąpienia od systemowych zasad wynagradzania sędziów, a wprowadzane zmiany były wybiórcze i dyskryminujące w stosunku do innych władz. Dodatkowo, sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazując na sprzeczność przepisów z prawem UE dotyczącym skutecznej ochrony sądowej i niezawisłości sędziowskiej. W konsekwencji, sąd odmówił zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych i zasądził na rzecz powoda pełną dochodzoną kwotę wraz z odsetkami, uznając wyliczenia powoda za prawidłowe. Wyrok został opatrzony rygorem natychmiastowej wykonalności w zakresie miesięcznego uposażenia powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych ze względu na ich niezgodność z Konstytucją RP i prawem UE, a także zasady dotyczące wynagradzania sędziów i niezawisłości sędziowskiej.
Orzeczenie dotyczy konkretnego okresu (lata 2021-2023) i specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawami okołobudżetowymi. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w innych kontekstach, ale stanowi ważny argument w sporach o wynagrodzenia sędziów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustawy okołobudżetowej ograniczające podstawę ustalenia wynagrodzenia sędziego są zgodne z Konstytucją RP i prawem Unii Europejskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP (art. 178 ust. 2, art. 2, art. 32 ust. 2) oraz prawem Unii Europejskiej (art. 19 ust. 1 TUE, art. 47 KPP), ponieważ naruszają konstytucyjną gwarancję wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego, zasadę państwa prawnego, zasadę równego traktowania i zakaz dyskryminacji, a także wymóg zapewnienia skutecznej ochrony sądowej i niezawisłości sędziowskiej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawodawca nie wykazał wystarczających podstaw do odstąpienia od systemowych zasad wynagradzania sędziów, a wprowadzane zmiany były wybiórcze, dyskryminujące i naruszały zasadę proporcjonalności. Brak było uzasadnionego interesu publicznego, który usprawiedliwiałby ingerencję w wynagrodzenia sędziów, zwłaszcza w kontekście podwyżek dla innych grup zawodowych i braku powszechnego programu oszczędnościowego. Dodatkowo, przepisy te naruszały prawo UE dotyczące niezawisłości sędziowskiej i skutecznej ochrony sądowej.
Czy sąd może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP, nawet jeśli nie orzekł o tym Trybunał Konstytucyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odmówić zastosowania przepisu ustawy w indywidualnej sprawie, jeśli stwierdzi jego oczywistą niezgodność z Konstytucją RP, szczególnie w sytuacjach, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekał już o normie analogicznej lub gdy przepis powtarza niekonstytucyjną normę.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które dopuszczają tzw. rozproszoną kontrolę konstytucyjności przez sądy w sytuacjach oczywistych lub powtórzenia niekonstytucyjnej normy. Sąd nie jest związany brakiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w konkretnej sprawie, jeśli sam stwierdzi rażącą niezgodność przepisu z Konstytucją, stosując ją bezpośrednio na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP.
Czy ustawa okołobudżetowa może uchylać lub modyfikować postanowienia ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych?
Odpowiedź sądu
Tak, ustawy okołobudżetowe, jako ustawy o tej samej mocy prawnej co ustawy zwykłe, mogą ingerować w treść wcześniejszych ustaw, w tym modyfikować, uchylać lub zawieszać ich postanowienia, zgodnie z zasadą lex posterior derogat legi priori.
Uzasadnienie
Sąd analizuje zasady kolizji norm prawnych o tej samej mocy, wskazując, że ustawa późniejsza ma pierwszeństwo przed ustawą wcześniejszą. Podkreśla, że ustawy okołobudżetowe nie są objęte zakazem zawartym w art. 109 ust. 5 ustawy o finansach publicznych, który dotyczy wyłącznie ustawy budżetowej. Technika legislacyjna polegająca na modyfikacji przepisów innych ustaw przez ustawy okołobudżetowe jest dopuszczalna, o ile nie narusza norm konstytucyjnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. C. | osoba_fizyczna | powód |
| Sąd Apelacyjny w (...) | instytucja | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
PrUSP art. 91 § § 1c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane przez Prezesa GUS. Przepis ten nie ma jedynie charakteru technicznego, lecz stanowi realizację zasady godnego wynagrodzenia sędziów.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje sędziom prawo do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków, stanowiąc szczególną ochronę wynagrodzeń sędziowskich na poziomie konstytucyjnym.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 art. 8 § ust. 1
Przepis ten, określający podstawę wynagrodzenia sędziego na rok 2022, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP i prawem UE.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
TUE art. 19 § ust. 1 akapit drugi
Traktat o Unii Europejskiej
Obowiązek ustanowienia przez państwa członkowskie środków niezbędnych do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej.
KPP art. 47 § akapit drugi
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do dostępu do niezawisłego sądu.
Pomocnicze
Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej art. 1 § ust. 1 i 2
Prawo powoda do dodatkowego wynagrodzenia rocznego wynika z tych przepisów.
Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej art. 4
Wysokość dodatkowego wynagrodzenia rocznego ustala się w wysokości 8,5% sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego.
k.c. art. 482
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia prawa do wynagrodzenia sędziów muszą być proporcjonalne i uzasadnione.
Ustawa o finansach publicznych art. 109 § ust. 5
Dotyczy zakazu obładowania ustawy budżetowej przepisami zmieniającymi inne ustawy; nie ma zastosowania do ustaw okołobudżetowych.
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje możliwość przedstawienia przez sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa do bezpośredniego stosowania Konstytucji w sytuacji konfliktu z przepisem ustawy.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakaz dyskryminacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych ograniczające wynagrodzenie sędziów są niezgodne z Konstytucją RP i prawem UE. • Sąd ma prawo odmówić zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją, nawet bez orzeczenia TK. • Ustawodawca nie wykazał wystarczających podstaw do zamrożenia wynagrodzeń sędziów w latach 2021-2023. • Zamrożenie wynagrodzeń sędziów było wybiórcze i dyskryminujące w stosunku do innych władz. • Prawo UE wymaga zapewnienia niezawisłości sędziowskiej, co obejmuje odpowiednie wynagrodzenie.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny jako jednostka budżetowa jest związany przepisami prawa i nie może oceniać ich konstytucyjności. • Ustawa okołobudżetowa może modyfikować przepisy innych ustaw.
Godne uwagi sformułowania
wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu • zasada państwa prawnego • ochrona zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa • zasada proporcjonalności • rozproszona kontrola konstytucyjności • wybiórcze i nierówne traktowanie przez ustawodawcę
Skład orzekający
Joanna Szyjewska – Bagińska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych ze względu na ich niezgodność z Konstytucją RP i prawem UE, a także zasady dotyczące wynagradzania sędziów i niezawisłości sędziowskiej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego okresu (lata 2021-2023) i specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawami okołobudżetowymi. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w innych kontekstach, ale stanowi ważny argument w sporach o wynagrodzenia sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii konstytucyjnych i praworządności, a także bezpośrednio wpływa na status i wynagrodzenia sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Sędzia wygrał z sądem o pensję: przepisy budżetowe niezgodne z Konstytucją!”
Dane finansowe
WPS: 22 345,85 PLN
wyrównanie uposażenia: 19 752,5 PLN
skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie: 2593,35 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.