IX GC 138/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód (...) Sp. z o.o. wniósł o zasądzenie od Banku Spółdzielczego w B. kwoty 310.662,70 zł z gwarancji bankowej, zabezpieczającej należyte wykonanie umowy o roboty budowlane przez podwykonawcę. Powód twierdził, że podwykonawca nie wywiązał się z obowiązków kontraktowych i rękojmi, co uzasadniało uruchomienie gwarancji. Bank odmówił wypłaty, wskazując, że żądanie dotyczyło kar umownych za nieterminowe wykonanie umowy, a gwarancja po określonej dacie zabezpieczała jedynie roszczenia z tytułu rękojmi i gwarancji. Sąd Okręgowy w Poznaniu uchylił nakaz zapłaty wydany przez Sąd Rejonowy i oddalił powództwo, zasądzając od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu. Sąd uznał, że żądanie zapłaty z gwarancji stanowiło nadużycie prawa (art. 5 k.c.), ponieważ powód nie wykazał, by podwykonawca nie usunął wad w terminie. Wady zostały usunięte zgodnie z ustaleniami, a ostatnia usterka została naprawiona przed terminem. Powód nie miał podstaw do naliczania kar umownych podwykonawcy, a jego działanie miało na celu uzyskanie środków na pokrycie własnych zobowiązań wobec inwestora, co było sprzeczne z celem gwarancji bankowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 5 k.c. w kontekście gwarancji bankowych, dopuszczalność podniesienia zarzutu nadużycia prawa przez bank mimo abstrakcyjności gwarancji, oraz ocena, czy żądanie zapłaty z gwarancji służy celom innym niż określone w umowie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie powód próbował wykorzystać gwarancję do pokrycia własnych zobowiązań. Kluczowe jest wykazanie sprzeczności działania beneficjenta z celem gwarancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy bank może odmówić wypłaty z gwarancji bankowej, powołując się na zarzut nadużycia prawa przez beneficjenta, mimo spełnienia formalnych przesłanek uruchomienia gwarancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bank może odmówić wypłaty z gwarancji bankowej, jeśli żądanie beneficjenta stanowi nadużycie prawa (art. 5 k.c.), nawet jeśli formalne przesłanki uruchomienia gwarancji zostały spełnione.
Uzasadnienie
Gwarancja bankowa, choć abstrakcyjna i samodzielna, nie jest nieograniczona. Bank może odmówić zapłaty, gdy beneficjent wykorzystuje zabezpieczenie dla celów innych niż określone w gwarancji lub gdy jego działanie jest sprzeczne z celem gwarancji, co stanowi nadużycie prawa podmiotowego.
Czy powód wykazał, że podwykonawca nie usunął wad w terminie, co uzasadniałoby naliczenie kar umownych i uruchomienie gwarancji bankowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie wykazał, że podwykonawca nie usunął wad w terminie. Wszystkie usterki zostały usunięte zgodnie z ustaleniami lub przed terminem.
Uzasadnienie
Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że podwykonawca usunął wszystkie usterki w ustalonych terminach, w tym ostatnią usterkę przecieku zbiornika przed terminem. Powód nie wykazał przeciwnie, a ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na nim po podniesieniu zarzutu nadużycia prawa.
Czy powód, domagając się zapłaty z gwarancji bankowej w celu pokrycia własnych zobowiązań wobec inwestora za nieterminowe usunięcie wad, działał zgodnie z celem gwarancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, działanie powoda było sprzeczne z celem gwarancji bankowej.
Uzasadnienie
Celem gwarancji było zabezpieczenie roszczeń z tytułu rękojmi i gwarancji. Powód dążył do uzyskania środków, które miały pokryć jego własne zobowiązania wobec inwestora za nieterminowe usunięcie wad, co stanowiło wykorzystanie zabezpieczenia dla innych celów niż określone w gwarancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Sp. z o.o. | spółka | powód |
| Bank Spółdzielczy w B. | spółka | pozwany |
| (...) sp.z o.o. | spółka | wnioskodawca (interwenient uboczny po stronie pozwanej) |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Żądanie zapłaty z gwarancji bankowej może zostać uznane za nadużycie prawa podmiotowego, jeśli jest sprzeczne z celem gwarancji lub służy innym celom niż określone.
prawo bankowe art. 81 § § 1
Prawo bankowe
Definicja gwarancji bankowej jako jednostronnego zobowiązania banku-gwaranta.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada obciążenia kosztami postępowania strony przegrywającej.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Nakazanie ściągnięcia od strony na rzecz Skarbu Państwa wydatków poniesionych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa.
Pomocnicze
prawo bankowe art. 81 § § 2
Prawo bankowe
Wymóg formy pisemnej dla udzielenia i potwierdzenia gwarancji bankowej.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, na której opiera się umowa gwarancji bankowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Żądanie zapłaty z gwarancji bankowej stanowi nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.), gdy jest sprzeczne z celem gwarancji. • Powód nie wykazał, że podwykonawca nie usunął wad w terminie. • Wszystkie usterki zostały usunięte przez podwykonawcę zgodnie z ustaleniami lub przed terminem. • Działanie powoda miało na celu uzyskanie środków na pokrycie własnych zobowiązań, a nie realizację celu gwarancji.
Odrzucone argumenty
Gwarancja bankowa jest abstrakcyjna i bank nie może podnosić zarzutów ze stosunku podstawowego. • Powód spełnił formalne przesłanki uruchomienia gwarancji (żądanie zapłaty w terminie, za pośrednictwem banku, z powołaniem się na wskazaną podstawę).
Godne uwagi sformułowania
żądanie zapłaty z gwarancji stanowi nadużycie prawa podmiotowego ( art. 5 k.c. ) • Bank, który udzielił drugiemu bankowi (kredytodawcy) gwarancji "bezwarunkowej i na pierwsze żądanie", może uchylić się od spełnienia świadczenia, jeżeli żądanie beneficjenta stanowi nadużycie prawa ( art. 5 KC ) • Odmawiając zapłaty odszkodowania przez gwaranta mogłaby nastąpić wówczas, gdy beneficjent gwarancji wykorzystuje to zabezpieczenie do innych celów niż określone w gwarancji • żądanie zapłaty sumy gwarancyjnej przez beneficjenta gwarancji, które jest sprzeczne z celem gwarancji, choć stanowi wykonanie uprawnień zgodnie z treścią gwarancji, należy uznać za nadużycie prawa podmiotowego.
Skład orzekający
Jarosław Marczewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 5 k.c. w kontekście gwarancji bankowych, dopuszczalność podniesienia zarzutu nadużycia prawa przez bank mimo abstrakcyjności gwarancji, oraz ocena, czy żądanie zapłaty z gwarancji służy celom innym niż określone w umowie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie powód próbował wykorzystać gwarancję do pokrycia własnych zobowiązań. Kluczowe jest wykazanie sprzeczności działania beneficjenta z celem gwarancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, że nawet 'bezwarunkowa' gwarancja bankowa nie jest absolutna i może być podważona na gruncie nadużycia prawa. Jest to ważna lekcja dla przedsiębiorców korzystających z takich instrumentów finansowych.
“Gwarancja bankowa nie zawsze oznacza pewną zapłatę – sąd pokazał, kiedy można odmówić wypłaty.”
Dane finansowe
WPS: 310 662,7 PLN
zwrot kosztów procesu: 22 983,62 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.