IV U 1046/24Przeliczenie emerytury niekonstytucyjny przepis
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania A. M. (1) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Częstochowie z dnia 17 października 2024 roku, która odmówiła wznowienia postępowania w sprawie emerytury. Organ rentowy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku (SK 140/20), uznający przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS za niezgodny z Konstytucją, ale odmówił wznowienia, ponieważ wyrok nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw. Ubezpieczony, który przeszedł na wcześniejszą emeryturę nauczycielską w 2008 roku, a następnie w 2020 roku uzyskał prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym, domagał się ponownego przeliczenia świadczenia i wypłaty wyrównania. Sąd Okręgowy w Częstochowie, rozpoznając sprawę, uznał odwołanie za zasadne. Sąd stwierdził, że wniosek ubezpieczonego należy oceniać nie jako wniosek o wznowienie postępowania, lecz jako wniosek o ustalenie wyższej emerytury na przyszłość i wyrównanie świadczenia w oparciu o argumentację Trybunału Konstytucyjnego. Pomimo braku publikacji wyroku TK, Sąd Okręgowy zastosował bezpośrednio przepisy Konstytucji RP (art. 8 ust. 2), uznając art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej za niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 roku. Sąd podkreślił, że osoby te nie mogły przewidzieć negatywnych skutków pomniejszenia ich przyszłej emerytury powszechnej o kwoty wcześniej pobranych świadczeń. Sąd przyznał ubezpieczonemu wyrównanie emerytury za okres od 1 października 2021 roku do 30 września 2024 roku, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Oddalono natomiast żądanie dotyczące waloryzacji, gdyż waloryzacja świadczeń następuje automatycznie z mocy ustawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne w sprawach ubezpieczeń społecznych, nawet w przypadku nieopublikowanych wyroków TK; interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście konstytucyjności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonego, który złożył wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku. Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy jest nadal przedmiotem dyskusji i może być kwestionowane.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, pomniejszający podstawę obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej świadczeń, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności w przypadku osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed datą wejścia w życie nowelizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 roku, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, powołując się na argumentację Trybunału Konstytucyjnego oraz zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji, uznał, że przepis ten narusza konstytucyjne zasady zaufania do państwa i prawa, ponieważ osoby składające wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 2012 rokiem nie mogły przewidzieć negatywnych skutków tej decyzji dla ich przyszłej emerytury powszechnej. Sąd podkreślił również naruszenie zasady równego traktowania.
Czy sąd powszechny może bezpośrednio zastosować przepisy Konstytucji RP i pominąć przepis ustawy uznany za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny, nawet jeśli orzeczenie TK nie zostało jeszcze opublikowane w Dzienniku Ustaw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny ma prawo i obowiązek stosować bezpośrednio przepisy Konstytucji RP, w tym w sytuacji, gdy przepis ustawy budzi wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją, nawet jeśli orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie nie zostało jeszcze opublikowane.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy obszernie analizuje doktrynę i orzecznictwo dotyczące bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, wskazując, że sędziowie podlegają jedynie Konstytucji i ustawom, a odmowa zastosowania przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Sąd podkreśla, że celem jest wymierzanie sprawiedliwości zgodnie z najwyższym prawem.
Jaki jest okres, za który przysługuje wyrównanie emerytury w przypadku ponownego ustalenia jej wysokości na skutek błędu organu rentowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrównanie emerytury przysługuje za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli odmowa lub przyznanie niższych świadczeń były następstwem błędu organu rentowego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 133 ust. 1 ustawy emerytalnej, uznając, że przyznanie ZUS decyzji w oparciu o niekonstytucyjny przepis stanowi błąd organu, co uzasadnia przyznanie wyrównania za okres 3 lat wstecz od daty złożenia wniosku.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. (1) | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
u.e.r. art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 roku.
u.e.r. art. 133 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa okres, za który przysługuje wyrównanie świadczenia w przypadku ponownego ustalenia jego wysokości z powodu błędu organu.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zmiany zaskarżonej decyzji organu rentowego.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości.
u.s.u.s. art. 2a § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zasada równego traktowania ubezpieczonych.
Pomocnicze
u.e.r. art. 24
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa obliczenia emerytury.
u.e.r. art. 173-175
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Kapitał początkowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niezgodny z Konstytucją RP w odniesieniu do osób składających wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku. • Sąd ma prawo i obowiązek bezpośredniego stosowania Konstytucji RP, nawet jeśli wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został opublikowany. • Błąd organu rentowego polegający na zastosowaniu niekonstytucyjnego przepisu uzasadnia przyznanie wyrównania za okres 3 lat wstecz.
Odrzucone argumenty
Brak podstaw do wznowienia postępowania z powodu nieopublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Godne uwagi sformułowania
nie może być dla nich skuteczne • nie wywiera skutków przewidzianych w art. 190 ust. 1 Konstytucji • nie spełnia wymogu „sądu ustanowionego ustawą” • nie ma możliwości, aby osoby, które zostały „zaskoczone” wprowadzanymi zmianami w trakcie pobierania świadczenia, podjęły skuteczną interwencję • nie budzi przy tym wątpliwości, że mechanizm pozwalający na korzystanie z wcześniejszej emerytury został wprowadzony przez ustawodawcę dla złagodzenia zmiany pomiędzy dwoma systemami emerytalnymi • nie można realizować zawartej w nim dyrektywy i jednocześnie opierać swe orzeczenia na ustawach sprzecznych z Konstytucją • nie ma przepisów Konstytucji, które wyłączałyby jej bezpośrednie stosowanie przez sądy • nie narusza to kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, który ma inny przedmiot orzekania • nie można pomijać • nie było podstaw do orzekania w tym przedmiocie
Skład orzekający
Marek Przysucha
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne w sprawach ubezpieczeń społecznych, nawet w przypadku nieopublikowanych wyroków TK; interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście konstytucyjności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonego, który złożył wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku. Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy jest nadal przedmiotem dyskusji i może być kwestionowane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisów emerytalnych i bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, co ma znaczenie dla wielu obywateli.
“Sąd Okręgowy zastosował Konstytucję zamiast ustawy ZUS! Emerytura przeliczona po latach.”
Dane finansowe
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.