IV SAB/Gl 77/12Odrzucenie skargi na bezczynność ZUS uchylenie hipoteki
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę A Sp. z o.o. w B. na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia hipotecznego. Skarżąca spółka, będąca dłużnikiem rzeczowym, domagała się uchylenia hipoteki przymusowej ustanowionej na jej nieruchomościach, argumentując, że organ egzekucyjny (ZUS) naruszył art. 159 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), nie wszczynając postępowania egzekucyjnego w terminie 30 dni od dnia zabezpieczenia. Pełnomocnik skarżącej podnosił, że spółka jest następcą prawnym dłużnika osobistego i ZUS jest zobowiązany do uchylenia zabezpieczenia. Sąd administracyjny, analizując przepisy u.p.e.a., stwierdził, że Dyrektor ZUS, zgodnie z art. 19 § 4 tej ustawy, jest organem egzekucyjnym jedynie w ograniczonym zakresie, dotyczącym konkretnych środków egzekucji, ale nie jest uprawniony do zabezpieczania należności w trybie działu IV u.p.e.a. W związku z tym, organ ten nie posiada uprawnień do uchylania zabezpieczenia w tym trybie. Sąd podkreślił, że hipoteka przymusowa ustanowiona przez ZUS na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 109 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych, ma charakter cywilnoprawny. Kwestia wykreślenia takiej hipoteki, w przypadku jej wygaśnięcia, powinna być rozpatrywana na drodze cywilnej, zgodnie z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a nie przez sąd administracyjny. Wobec braku podstaw prawnych do wydania przez Dyrektora ZUS postanowienia w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia, skarga na bezczynność została uznana za niedopuszczalną i odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 PPSA. Sąd orzekł również o zwrocie uiszczonego wpisu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie właściwości organów w zakresie zabezpieczeń i egzekucji administracyjnej, rozgraniczenie kompetencji sądów administracyjnych i powszechnych w sprawach dotyczących hipoteki ustanowionej przez ZUS.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku właściwości ZUS do uchylenia zabezpieczenia w trybie u.p.e.a. oraz charakteru cywilnoprawnego hipoteki ustanowionej na podstawie innych przepisów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem właściwym do zabezpieczania należności pieniężnych w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz do uchylania takiego zabezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Dyrektor ZUS nie jest organem właściwym do zabezpieczania należności w trybie działu IV ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a co za tym idzie, nie jest uprawniony do uchylania takiego zabezpieczenia.
Uzasadnienie
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 19 § 4) ogranicza uprawnienia Dyrektora ZUS do stosowania określonych środków egzekucji, nie obejmując tym samym postępowania zabezpieczającego w rozumieniu działu IV tej ustawy. Hipoteka przymusowa ustanowiona przez ZUS ma charakter cywilnoprawny.
Czy skarga na bezczynność organu w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia hipotecznego jest dopuszczalna, jeśli organ nie posiada właściwości do wydania postanowienia w tym zakresie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga na bezczynność jest niedopuszczalna, jeśli organ nie posiada podstaw prawnych do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie objętym skargą.
Uzasadnienie
Skoro Dyrektor ZUS nie jest uprawniony do uchylenia zabezpieczenia hipotecznego, brak wydania przez niego postanowienia w tym przedmiocie nie stanowi bezczynności organu w rozumieniu przepisów PPSA, a jedynie brak działania w sytuacji braku właściwości.
Jaki jest tryb postępowania w celu wykreślenia hipoteki przymusowej ustanowionej przez ZUS na nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wykreślenie hipoteki przymusowej ustanowionej przez ZUS ma charakter cywilnoprawny i powinno być dochodzone przed sądem powszechnym na podstawie przepisów o księgach wieczystych i hipotece.
Uzasadnienie
Hipoteka przymusowa ustanowiona na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych i o księgach wieczystych i hipotece, na podstawie tytułów wykonawczych ZUS, nie jest zabezpieczeniem w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przypadku wygaśnięcia hipoteki, właściciel nieruchomości może dochodzić jej wykreślenia na drodze cywilnej (art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).
Rozstrzygnięcie
Przepisy (16)
Główne
u.p.e.a. art. 159 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis przewiduje obowiązek organu egzekucyjnego uchylenia zabezpieczenia, na żądanie zobowiązanego, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony we wskazanym w nim terminie. Uchylenie zabezpieczenia następuje w formie zaskarżalnego postanowienia.
u.p.e.a. art. 19 § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, świadczeń z ubezpieczenia społecznego, wierzytelności pieniężnych oraz rachunków bankowych, w egzekucji należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i pochodnych.
u.s.u.s. art. 26 § 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dla zabezpieczenia należności z tytułu składek Zakładowi przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach dłużnika.
u.k.w.h. art. 109 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika (hipoteka przymusowa).
u.k.w.h. art. 10 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności poprzez powództwo o usunięcie niezgodności.
PPSA art. 58 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skargę odrzuca się m.in. w przypadku niedopuszczalności skargi z mocy prawa.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 1a § 7
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja organu egzekucyjnego jako organu uprawnionego do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków.
u.p.e.a. art. 19 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
u.k.w.h. art. 100
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
W razie wygaśnięcia hipoteki wierzyciel obowiązany jest dokonać wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej.
PPSA art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej.
PPSA art. 3 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.
PPSA art. 232 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot wpisu następuje m.in. w przypadku odrzucenia skargi.
k.p.a. art. 30 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje kwestie następstwa prawnego w administracyjnym postępowaniu zabezpieczającym i egzekucyjnym.
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy następstwa prawnego w kontekście postępowania egzekucyjnego.
u.s.u.s. art. 26 § 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa podstawę ustanowienia hipoteki przymusowej.
o.p. art. 35 § 2
Ustawa Ordynacja podatkowa
Wskazuje na tytuł wykonawczy lub zarządzenie zabezpieczenia jako podstawę ustanowienia hipoteki przymusowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dyrektor ZUS nie jest organem właściwym do zabezpieczania należności w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ani do uchylania takiego zabezpieczenia. • Hipoteka przymusowa ustanowiona przez ZUS na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych i o księgach wieczystych i hipotece ma charakter cywilnoprawny. • Kwestia wykreślenia hipoteki przymusowej powinna być rozpatrywana przez sąd powszechny.
Odrzucone argumenty
ZUS naruszył art. 159 § 1 u.p.e.a. poprzez niewszczęcie postępowania egzekucyjnego w terminie, co powinno skutkować uchyleniem zabezpieczenia. • Spółka jako następca prawny dłużnika rzeczowego ma prawo żądać uchylenia zabezpieczenia.
Godne uwagi sformułowania
brak podstaw prawnych do wydania przez dyrektora oddziału ZUS postanowienia w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia czyni niedopuszczalną skargę na bezczynność • załatwienie sprawy wykreślenia wpisu hipoteki z księgi wieczystej... ma charakter cywilnoprawny, do której rozpoznania właściwy jest sąd powszechny, a nie sąd administracyjny.
Skład orzekający
Małgorzata Walentek
Przewodniczący Sędzia WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organów w zakresie zabezpieczeń i egzekucji administracyjnej, rozgraniczenie kompetencji sądów administracyjnych i powszechnych w sprawach dotyczących hipoteki ustanowionej przez ZUS."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku właściwości ZUS do uchylenia zabezpieczenia w trybie u.p.e.a. oraz charakteru cywilnoprawnego hipoteki ustanowionej na podstawie innych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii rozgraniczenia kompetencji między sądem administracyjnym a sądem powszechnym oraz właściwości organów w zakresie zabezpieczeń i egzekucji administracyjnej, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Kiedy ZUS nie może uchylić hipoteki? Sąd administracyjny wyjaśnia granice kompetencji.”
Dane finansowe
WPS: 100 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.