IV SA/WA 472/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A. i S. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2005 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [...] października 1989 r. Decyzją z 1975 r. przejęto gospodarstwo rolne J. i H. S. w zamian za emeryturę, a H. i J. S. wydzielono do bezpłatnego dożywotniego użytkowania działkę o pow. 0,50 ha. Decyzją z 1989 r. ustalono B. C. na nabywcę działki o pow. 0,49 ha. Postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji zainicjowano na wniosek H. S., a po jej śmierci kontynuowali je jej zstępni A. i S. T. Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności, a następnie Minister utrzymał tę decyzję w mocy. Sąd administracyjny w wyroku z 26 stycznia 2005 r. uchylił poprzednie decyzje, wskazując, że skarżący nie mają przymiotu strony, gdyż prawo użytkowania wygasa z chwilą śmierci uprawnionego (art. 266 kc) i nie wchodzi w skład masy spadkowej. W niniejszej sprawie, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, związany oceną prawną sądu, ponownie odmówił wszczęcia postępowania. Sąd uznał, że skarżący, jako spadkobiercy, nie mogli wywodzić praw do kwestionowania decyzji z 1989 r. od H. S., a przepisy dotyczące pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości nie przyznawały im przymiotu strony w tym kontekście. Skarga została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących nieruchomości i dziedziczenia praw związanych z użytkowaniem.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wygaśnięciem prawa użytkowania i brakiem przymiotu strony u spadkobierców.
Zagadnienia prawne (3)
Czy spadkobiercy osoby, której przysługiwało jedynie dożywotnie bezpłatne użytkowanie nieruchomości rolnej, posiadają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej kandydata na nabywcę tej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spadkobiercy osoby, której przysługiwało jedynie dożywotnie bezpłatne użytkowanie nieruchomości, nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej kandydata na nabywcę tej nieruchomości.
Uzasadnienie
Prawo użytkowania ustanowione na rzecz osoby fizycznej wygasa najpóźniej z chwilą śmierci uprawnionego, jest niezbywalne i nie wchodzi w skład masy spadkowej. W związku z tym spadkobiercy nie mogą wywodzić swoich praw do kwestionowania decyzji od zmarłego użytkownika.
Czy sąd administracyjny jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu sądu w tej samej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia, są związani oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna sądu wiąże sąd oraz organ. Niezastosowanie się przez organ do tej oceny przy ponownym wydaniu decyzji narusza zasadę związania organu oceną prawną.
Czy przepisy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przyznają byłym właścicielom lub ich spadkobiercom przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej nabywcę nieruchomości, która pochodzi z gospodarstwa przejętego na rzecz Skarbu Państwa?
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te mogą stanowić co najwyżej podstawę do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji, ale nie przyznają przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej nabywcę nieruchomości w sytuacji, gdy prawo użytkowania wygasło.
Uzasadnienie
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przyznaje byłym właścicielom lub ich spadkobiercom pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości, ale nie daje im przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej nabywcę, jeśli ich pierwotne prawa (jak prawo użytkowania) już wygasły.
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 266
Kodeks cywilny
Użytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej wygasa najpóźniej z chwilą śmierci uprawnionego. Prawo to jest niezbywalne, nie wchodzi w skład masy spadkowej i nie może być przedmiotem dziedziczenia.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
PPSA art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.
Pomocnicze
Dz.U. nr 21 poz. 118
Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne
Dz.U. nr 17, poz. 71 art. 1, 2, 5
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego
k.p.a. art. 157 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku stwierdzenia nieodwracalnych skutków prawnych decyzji wydanej z naruszeniem prawa, organ odmawia stwierdzenia jej nieważności.
PPSA art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PUSA art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Dz.U. z 1991 nr 30, poz. 127 art. 23 § ust. 4
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Byli właściciele nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa lub ich spadkobiercy mają pierwszeństwo w ich nabyciu, jeżeli zaoferują cenę równą wartości tej nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spadkobiercy osoby, której przysługiwało jedynie dożywotnie bezpłatne użytkowanie nieruchomości, nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej kandydata na nabywcę tej nieruchomości, ponieważ prawo użytkowania wygasło z chwilą śmierci. • Organ administracji był związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Skarżący wywodzili swoje prawo do kwestionowania decyzji z 1989 r. od prawa H. S. jako jej spadkobiercy. • Skarżący powoływali się na przepisy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, które miały dawać im pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
spadkobiercy H. S. nie mogą ubiegać się o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] 10.1989 r. gdyż nie mają oni przymiotu strony do występowania z roszczeniem w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. • ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. • nie istnieje również inny przepis prawa materialnego ani procesowego, na podstawie którego można by przyznać mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa.
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Wykowski
członek
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących nieruchomości i dziedziczenia praw związanych z użytkowaniem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wygaśnięciem prawa użytkowania i brakiem przymiotu strony u spadkobierców.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe zagadnienie przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla praktyków. Choć fakty nie są niezwykłe, interpretacja przepisów dotyczących prawa użytkowania i dziedziczenia jest wartościowa.
“Kto jest stroną w sporze o ziemię? Spadkobiercy a wygasłe prawo użytkowania.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.