IV SA/WA 472/06

IV SA/Wa 472/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Marian Wolanin
Tomasz Wykowski
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędziowie asesor WSA Tomasz Wykowski, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2006 r. sprawy ze skargi A. i S. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kandydata na nabywcę państwowej nieruchomości rolnej - oddala skargę -
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta ".i Gminy S. z dnia [...] października 1989 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Naczelnik Miasta i Gminy S. decyzją z dnia [...] września 1975 r. - na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne ( Dz.U. nr 21 poz. 118) przejął na własność Państwa w zamian za emeryturę gospodarstwo rolne o powierzchni 5,51 ha bez zabudowań stanowiące własność J. S. położone we wsi W. oraz wydzielił do bezpłatnego dożywotniego użytkowania H. i J. małżeństwu S. grunty o powierzchni 0,50 ha składające się z działek nr [...],[...].
Decyzją z [...] października 1989 r. Naczelnik Miasta i Gminy S. w oparciu o art. 1, 2 i 5 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego ( Dz.U. nr 17, poz. 71 z późn. zm.) ustalił B. C. na nabywcę nieruchomości rolnej oznaczonej działką nr [...] o pow. 0,49 ha pochodzącą z gruntów przekazanych H. i J. małżeństwu S. przez Państwo w zamian za emeryturę. Na wniosek H. S. wszczęto postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej kandydata na nabywcę działki nr [...]. W związku ze śmiercią H. S., z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1989 r. wystąpili jej zstępni A. i S. małż. T. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu podstawowego z [...] października 1989 r. W wyniku rozpoznania odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2001 r. uchylił decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewoda [...] stwierdził, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [...] 10.1989 r. została wydana z naruszeniem prawa ale z powodu nieodwracalnych skutków prawnych jakie wywołała nie można stwierdzić jej nieważności.
W wyniku rozpoznania odwołania decyzją z dnia [...] 08.2004 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 200lr. oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] 10.1989 r.
Od powyższej decyzji została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 26 stycznia 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję
i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2001 r. oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] 03.2001 r. i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2000 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że swoje uprawnienia do kwestionowania decyzji ustalającej kandydata na nabywcę nieruchomości skarżący wywodzą od prawa H. S. jako osoby, której przysługiwało dożywotnie bezpłatnie prawo użytkowania tej działki. Zatem z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wystąpili małżonkowie T., którzy nie mają przymiotu strony. W konsekwencji powyższego przedmiotem postępowania jest ustalenie czy A. i S. T. mają prawo wystąpić do organu administracji o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z [...] 10.1989 r.
Stroną postępowania - stosownie do art. 28 kpa jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Decyzją Naczelnika Miasta i Gminy S. ustalono nabywcę działki nr [...] o powierzchni 0,49 ha położonej w W. Przedmiotowa nieruchomość pochodziła z gospodarstwa rolnego J. i H. S. przekazanego Państwu decyzją Naczelnika Gminy S. z dnia [...] września 1975 r. w zamian za świadczenia emerytalne i była im przekazana na podstawie w\w decyzji jedynie o dożywotniego użytkowania.
Stosownie do art. 266 kc użytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej wygasa najpóźniej z chwilą śmierci uprawnionego. Prawo to jest niezbywalne, nie wchodzi w skład masy spadkowej nie może być przedmiotem dziedziczenia. W świetle powyższych przepisów stwierdzić należy, że spadkobiercy H. S. nie mogą ubiegać się o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] 10.1989 r. gdyż nie mają oni przymiotu strony do występowania z roszczeniem w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Powyższe stanowisko zostało jednoznacznie wyrażone w wyroku z dnia 26 stycznia 2005 r. w sprawie IVSA\Wa 781\04. Natomiast zgodnie z przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym
Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
A. i S. T. wnieśli skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2006 r.
W uzasadnieniu podnieśli, że na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości mają pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości, której dotyczyła decyzja z dnia [...] 10.1989 r. i z tego wywodzą swoje prawo żądania stwierdzenia nieważności w\w decyzji. W konkluzji wnieśli o:
1 uznanie, że zostali pozbawieni prawa do kandydowania na nabywcę działki nr [...] położonej w W.;
2. uznania, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [...] 10.1989 r. została wydana z naruszeniem prawa;
3. uznania ich za stronę pokrzywdzoną w sprawie wobec poniesienia szkód materialnych.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z treścią art.l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Na wstępie wskazać należy, że Sąd nie jest uprawniony do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] 10.1989 r. oraz do "uznania, że skarżący zostali pozbawieni prawa do kandydowania na nabywcę działki nr [...] położonej w W. gmina S. a jedynie do badania zgodności z prawem decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2006r.
Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona albowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa.
W pierwszym rzędzie wymaga podkreślenia, że niniejsza sprawa była przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 26 stycznia 2005 w sprawie IVSA\Wa 781\04 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji — to jest decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r., nadto decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2001 r. oraz poprzedzającąją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2000 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd ocenił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności z wniosku A. i S. T. było prowadzone na żądanie podmiotu nie będącego stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Sąd wywiódł przy tym, że skarżący swoje uprawnienia do kwestionowania decyzji ustalającej kandydata na nabywcę nieruchomości wywodzą od prawa H. S. jako osoby, której przysługiwało dożywotne bezpłatne użytkowanie tej działki gruntu.
Użytkowanie natomiast ustanowione na rzecz osoby fizycznej - jak wynika z treści art. 266 kc - wygasa najpóźniej w chwili śmierci uprawnionego. A zatem prawo to jest niezbywalne i nie wchodzi w skład masy spadkowej po H. S. Sąd jednoznacznie wskazał, że w tej sytuacji w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka niedopuszczalności wszczęcia takiego postępowania z przyczyn podmiotowych co winno skutkować wydaniem przez organ decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności na podstawie art. 157§3 kpa. Art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Innymi słowy -w\w art. 153 ustanawia zasadę związania organu administracji oceną prawną to jest wykładnią przepisów prawa materialnego i procesowego przedstawioną przez sąd w uzasadnieniu orzeczenia. Zgodnie natomiast z przyjętym w tym zakresie orzecznictwem sądowo administracyjnym niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym wydaniu decyzji do oceny prawnej wydanej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe ( tak m.in. postanowienie NSA z 16.02.1998 r. IVSA 975\97, lex 43847, wyrok NSA z 22 marca 1999 r. IVSA 527\97 lex 47275, postanowienie NSA z dnia 25 maja 2001r, VSA 35\1 lex 57181).
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że Wojewoda [...] a następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi — w wyniku rozpoznania odwołania małżonków T. związany był oceną prawną przedstawioną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2005 r. co do zaistnienia przesłanek uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania "nieważnościowego" a zatem prawidłowo - na podstawie art. 157§3 kpa - odmówił wszczęcia tegoż postępowania. Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 28 kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Małżonkowie T. wywodzą swój interes prawny od praw H. S., jako jej spadkobiercy. Tymczasem z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po H. S. z dnia 2 lipca 1999 r. wynika, że spadek po w\w nabyły córki: A. T., E. S. i S. K. (k. 156 akt administracyjnych).
W tej sytuacji S. T. nie może wywodzić swoich praw do kwestionowania decyzji dnia [...]10.1989 r. od H. S. Nie istnieje również inny przepis prawa materialnego ani procesowego, na podstawie którego można by przyznać mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. W szczególności przymiotu takiego nie dają przepisy ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami w wywłaszczeniu nieruchomości ( Dz.U. z 1991 nr 30, poz. 127 że zm. tekst jednolity) i jej art. 23 ust. 4, zgodnie z którym byli właściciele nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa lub ich spadkobiercy mają pierwszeństwo w ich nabyciu, jeżeli zaoferują cenę równą wartości tej nieruchomości ustalonej w sposób określony w art. 38. A zatem Jeśliby nawet skarżący zostali pominięci w tym postępowaniu jako osoby posiadające prawo pierwokupu to okoliczności takie mogłyby stanowić co najwyżej samodzielną podstawę do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] 10.1989 r.
Z tych względów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna i mimo, że - w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270) sąd nie jest związany granicami ani wnioskami skargi ani też powołaną podstawą prawną - nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. W konsekwencji skargę należało oddalić.
Z tych względów - na podstawie art. 151 w\w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.