IV SA/Po 834/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę P. W. i M. W. na uchwałę Rady Miejskiej w Czempiniu z dnia 30 sierpnia 2017 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obwodnicy Miasta Czempinia. Skarżący, właściciele działek objętych planem, zarzucili naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. w zw. z art. 140 k.c. i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, wskazując na przekroczenie granic władztwa planistycznego, naruszenie zasady proporcjonalności oraz ograniczenie wolności działalności gospodarczej. Podkreślili, że plan został uchwalony przedwcześnie, a zamiar przeprowadzenia obwodnicy na ich nieruchomościach został porzucony, co czyni dalsze obowiązywanie planu arbitralnym i nieuzasadnionym. Sąd, analizując sprawę, stwierdził, że uchwała narusza prawo własności skarżących, ponieważ inwestycja drogowa, która stanowiła podstawę planu, nie zostanie zrealizowana w pierwotnym kształcie, a Gmina Czempiń również nie planuje budowy drogi w tym miejscu. Wobec braku realnej perspektywy realizacji inwestycji, dalsze utrzymywanie planu w mocy stanowi nadmierne i nieuzasadnione ograniczenie prawa własności, naruszające konstytucyjne gwarancje ochrony własności oraz zasadę proporcjonalności. Sąd podkreślił, że rada gminy nie ma kompetencji do samodzielnego uchylenia planu bez wprowadzenia nowych regulacji. W związku z tym, stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości, zasądzając jednocześnie od Gminy Czempiń na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie prawa własności przez uchwały planistyczne, gdy inwestycja nie jest realizowana; kompetencje rady gminy w zakresie uchylania planów miejscowych; zasada proporcjonalności w planowaniu przestrzennym.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku realizacji inwestycji drogowej, która była podstawą uchwalenia planu miejscowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która w sposób istotny ogranicza prawo własności, może być uznana za nieważną, jeśli inwestycja, która stanowiła podstawę jej uchwalenia, nie zostanie zrealizowana?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała taka może być uznana za nieważną, jeśli jej dalsze obowiązywanie stanowi nadmierne i nieuzasadnione ograniczenie prawa własności, naruszając konstytucyjne gwarancje ochrony własności oraz zasadę proporcjonalności.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że uchwała planistyczna, która narzuca nierealizowane przeznaczenie drogowe na nieruchomościach, prowadzi do trwałego ograniczenia prawa własności w sposób nieuzasadniony i nieproporcjonalny, naruszając tym samym konstytucyjnie chronione prawa właściciela. Brak realnej perspektywy realizacji inwestycji sprawia, że dalsze obowiązywanie uchwały jest zbyteczne i stanowi naruszenie zasady proporcjonalności.
Czy rada gminy jest uprawniona do samodzielnego uchylenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części lub całości, bez przeprowadzenia procedury planistycznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie jest uprawniona do samodzielnego uchylenia obowiązującego planu miejscowego bez konieczności przyjęcia regulacji w zakresie, w jakim plan traci moc, lub bez uchwalenia nowych ustaleń planistycznych.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie przewidują kompetencji rady gminy do samodzielnego uchylenia planu bez wprowadzenia nowych regulacji. Eliminacja aktu planistycznego z obrotu prawnego możliwa jest wyłącznie poprzez uchwalenie nowego planu, jego zmianę w trybie ustawowym lub stwierdzenie nieważności przez organ nadzoru lub sąd administracyjny.
Przepisy (8)
Główne
P.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności orzeka organ nadzoru w terminie 30 dni.
u.p.z.p. art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne
Istotne naruszenie zasad lub trybu sporządzania planu miejscowego, lub naruszenie właściwości organów, powoduje nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności korzysta z równej ochrony prawnej. Ograniczenia mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy nie naruszają istoty prawa własności.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 1 § ust. 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne
Organ waży interes publiczny i prywatny, uwzględniając analizy ekonomiczne, środowiskowe i społeczne.
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne
W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się prawo własności.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie prawnym dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Właściciel może korzystać z rzeczy i rozporządzać nią zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w granicach ustaw i zasad współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Plan miejscowy został uchwalony przedwcześnie, ponieważ w dacie jego uchwalenia miejsce inwestycji (obwodnicy) nie było jeszcze ostatecznie ustalone. • Odstąpiono od realizacji inwestycji na spornych nieruchomościach, co doprowadziło do całkowitej dezaktualizacji teoretycznych podstaw wydania skarżonej uchwały. • Plan miejscowy wprowadził ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości (brak możliwości lokalizowania budynków, prowadzenia działalności gospodarczej), co przekłada się na spadek wartości nieruchomości i brak możliwości jej sprzedaży. • Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia dotyczy innego przebiegu obwodnicy, co potwierdza, że nie będzie ona realizowana na działkach skarżących. • Uchwała Rady Miejskiej z 2024 r. uchyliła część miejscowego planu, co świadczy o zdezaktualizowaniu się pierwotnej koncepcji przebiegu obwodnicy. • Dalsze obowiązywanie uchwały stanowi nadmierne i nieuzasadnione ograniczenie prawa własności bez jakiegokolwiek uzasadnienia, co stanowi nadużycie władztwa planistycznego. • Brak możliwości realizacji inwestycji liniowej w jakimkolwiek fragmencie powoduje, że cała inwestycja jest bezprzedmiotowa, co uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały w całości.
Godne uwagi sformułowania
wywłaszczenie planistyczne • nadmierne ograniczenie prawa własności do nieruchomości bez jakiegokolwiek uzasadnienia • nadużycie władztwa planistycznego • stan prawny niemożliwy do realizacji • konieczne jest zatem wyeliminowanie w całości zaskarżonego aktu z obrotu prawnego • trwałego ograniczenia prawa własności w sposób nieuzasadniony i nieproporcjonalny • naruszenie konstytucyjnie chronionych praw właściciela
Skład orzekający
Donata Starosta
przewodniczący sprawozdawca
Maciej Busz
członek
Monika Świerczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie prawa własności przez uchwały planistyczne, gdy inwestycja nie jest realizowana; kompetencje rady gminy w zakresie uchylania planów miejscowych; zasada proporcjonalności w planowaniu przestrzennym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku realizacji inwestycji drogowej, która była podstawą uchwalenia planu miejscowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak uchwały planistyczne mogą nadmiernie ograniczać prawo własności, nawet jeśli planowana inwestycja nie dochodzi do skutku. Podkreśla znaczenie zasady proporcjonalności i ochrony własności w kontekście władztwa planistycznego gmin.
“Plan na obwodnicę zablokował sprzedaż działek, choć budowy nie będzie. Sąd uchylił uchwałę.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.