Orzeczenie · 2024-02-01

IV PA 7/24

Sąd

Sąd Okręgowy w Sieradzu

Miejsce

Sieradz

Data

2024-02-01

SAOSPracywynagrodzenie za pracęWysokaokręgowy

wynagrodzenie sędziówKonstytucja RPustawy okołobudżetowePrawo o ustroju sądów powszechnychsędzia w stanie spoczynkusprawiedliwość społecznagodność urzędu

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła roszczenia sędziego w stanie spoczynku o wyrównanie uposażenia za lata 2021 i 2022. Powód argumentował, że jego wynagrodzenie zostało ustalone na podstawie przepisów ustaw okołobudżetowych, które zamiast odwoływać się do przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, bazowały na wcześniejszych danych lub stałych kwotach. Powództwo obejmowało kwotę 20 152,88 zł. Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli uznał powództwo za zasadne, stwierdzając, że przepisy ustaw okołobudżetowych (z lat 2021 i 2022) są sprzeczne z art. 178 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji RP, gwarantującymi sędziom wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu i zasadom sprawiedliwości społecznej. Sąd uznał, że zmiany w wynagrodzeniach sędziów powinny być dokonywane w drodze nowelizacji ustawy ustrojowej, a nie epizodycznych ustaw okołobudżetowych. Pozwany Sąd Okręgowy w Ł. wniósł apelację, kwestionując uznanie przepisów okołobudżetowych za niekonstytucyjne i błędną wykładnię prawa materialnego. Sąd Okręgowy w Sieradzu oddalił apelację, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd Okręgowy podkreślił, że choć ustawy okołobudżetowe są późniejsze i szczególne w stosunku do ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, to sąd ma prawo ocenić ich zgodność z Konstytucją. Sąd odwoławczy zaakceptował argumentację, że trzykrotne odstąpienie od konstytucyjnego modelu wynagradzania sędziów, zwłaszcza przy jednoczesnym podwyższaniu wynagrodzeń innych grup zawodowych, narusza zasady konstytucyjne. Sąd Okręgowy nie obciążył pozwanego kosztami zastępstwa procesowego za drugą instancję, stosując art. 102 k.p.c. ze względu na specyfikę pozwanego jako dysponenta środków budżetowych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja konstytucyjnych gwarancji wynagrodzenia sędziów w kontekście ustaw okołobudżetowych oraz uprawnień sądów do kontroli konstytucyjności przepisów.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wynagrodzeń sędziów w latach 2021-2022 i interpretacji przepisów okołobudżetowych. Wyrok TK K 1/23 z 2023 r. może mieć wpływ na przyszłe podobne sprawy.

Zagadnienia prawne (3)

Czy przepisy ustaw okołobudżetowych, które modyfikują zasady ustalania wynagrodzenia sędziów, są zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 178 ust. 2 i art. 2?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te są sprzeczne z Konstytucją RP, ponieważ naruszają gwarancję wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego oraz zasadę demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że trzykrotne odstąpienie od konstytucyjnego modelu wynagradzania sędziów, polegające na ustalaniu ich pensji na podstawie epizodycznych ustaw okołobudżetowych zamiast na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, jest arbitralne i narusza zasady konstytucyjne. Zmiany te, wprowadzane bez nowelizacji ustawy ustrojowej, podważają niezależność sędziowską i godność ich urzędu, zwłaszcza gdy inne grupy zawodowe otrzymują podwyżki.

Czy sąd powszechny ma prawo odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za sprzeczny z Konstytucją RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd powszechny ma prawo ocenić zgodność przepisów ustawowych z Konstytucją na użytek rozpoznawanej sprawy i odmówić zastosowania przepisu, który uzna za sprzeczny z prawem hierarchicznie wyższym.

Uzasadnienie

Sąd powszechny, stosując bezpośrednio przepisy Konstytucji i będąc niezawisłym, może odmówić zastosowania przepisu ustawy, jeśli stwierdzi jego sprzeczność z prawem wyższego rzędu. Nie narusza to kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, który ma inny przedmiot orzekania. Jest to niezbędne do wymierzania sprawiedliwości i stosowania ustaw w kontekście konstytucyjnym.

Czy przepisy ustaw okołobudżetowych stanowią lex specialis w stosunku do ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych?

Odpowiedź sądu

Tak, przepisy ustaw okołobudżetowych, wprowadzające odmienne zasady obliczania wynagrodzeń sędziów, stanowią uregulowanie szczególne wobec ogólnych zasad zawartych w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Uzasadnienie

Choć ustawy okołobudżetowe nie uchylają ani nie zawieszają przepisów ustawy ustrojowej, to w kwestii ustalania podstawy wynagrodzenia sędziów w danym roku stanowią przepisy szczególne (lex specialis) i późniejsze (lex posteriori), które powinny być stosowane. Jednakże, nawet jako przepisy szczególne, nie mogą być sprzeczne z Konstytucją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

S. O.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
S. O.	osoba_fizyczna	powód
Sąd Okręgowy w Ł.	instytucja	pozwany

Przepisy (9)

Główne

p.u.s.p. art. 91 § 1c

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego.

p.u.s.p. art. 100 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Sędziemu przechodzącemu w stan spoczynku przysługuje uposażenie w wysokości 75% wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wysługę lat.

Konstytucja RP art. 178 § 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sędziowie w sprawowaniu urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom; wynagrodzenie sędziów powinno odpowiadać godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Pomocnicze

u.s.o.b. 2021 art. 12 § 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021

u.s.o.b. 2022 art. 8 § 1 i 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022

k.c. art. 481

Kodeks cywilny

Podstawa do zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.

k.p.c. art. 477 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Możliwość odstąpienia od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania w wypadkach szczególnie uzasadnionych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy ustaw okołobudżetowych naruszają Konstytucję RP (art. 178 ust. 2 i art. 2), ponieważ podważają gwarancję wynagrodzenia sędziów odpowiadającego godności urzędu i zasadom sprawiedliwości społecznej. • Sądy powszechne mają prawo ocenić zgodność przepisów ustawowych z Konstytucją i odmówić ich stosowania w indywidualnej sprawie. • Zmiany w wynagrodzeniach sędziów powinny być dokonywane w drodze nowelizacji ustawy ustrojowej, a nie epizodycznych ustaw okołobudżetowych.

Odrzucone argumenty

Przepisy ustaw okołobudżetowych, jako lex specialis i lex posteriori, powinny być stosowane mimo braku uchylenia ustawy ustrojowej. • Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni prawa materialnego, uznając przepisy okołobudżetowe za sprzeczne z Konstytucją.

Godne uwagi sformułowania

Sędziowie są jedyną grupą zawodową w Polsce, której Konstytucja gwarantuje prawo do wynagrodzenia „odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków”. • Przy takim założeniu, zmiana zasad wynagradzania w epizodycznych ustawach okołobudżetowych, jawi się jako oczywiście sprzeczna z art. 178 ust. 2 Konstytucji. • Dowolność i uznaniowość działania prawodawcy stanowi jednoznaczne odstępstwo od zasady wynikającej z art. 2 Konstytucji.

Skład orzekający

Sławomir Górny

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych gwarancji wynagrodzenia sędziów w kontekście ustaw okołobudżetowych oraz uprawnień sądów do kontroli konstytucyjności przepisów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wynagrodzeń sędziów w latach 2021-2022 i interpretacji przepisów okołobudżetowych. Wyrok TK K 1/23 z 2023 r. może mieć wpływ na przyszłe podobne sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy wynagrodzeń sędziów i ich zgodności z Konstytucją, co jest tematem o dużym znaczeniu dla społeczeństwa i środowiska prawniczego. Pokazuje konflikt między ustawami budżetowymi a gwarancjami konstytucyjnymi.

“Czy sędziowie zarabiają za mało? Konstytucja kontra ustawy budżetowe w sądzie!”

Dane finansowe

WPS: 20 152,88 PLN

wyrównanie uposażenia: 20 152,88 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników