IV P 140/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, sędzia M. M., wniosła pozew przeciwko Sądowi Rejonowemu o zapłatę wyrównania wynagrodzenia za rok 2022 oraz dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Argumentowała, że ustawa okołobudżetowa na rok 2022, która zmieniła sposób ustalania podstawy wynagrodzenia sędziów, jest niezgodna z Konstytucją RP, w szczególności z zasadami demokratycznego państwa prawnego, ochrony zaufania do państwa, równości wobec prawa oraz godności urzędu sędziego. Podkreślała również, że przepis ten narusza prawo Unii Europejskiej, w tym zasadę skutecznej ochrony sądowej i niezawisłości sędziowskiej. Sąd Rejonowy w Toruniu, po analizie argumentów obu stron, przychylił się do stanowiska powódki. Sąd uznał, że przepis art. 8 ust. 1 ustawy okołobudżetowej na rok 2022 jest niezgodny z Konstytucją RP, ponieważ nie zapewniał równości traktowania sędziów w porównaniu do innych grup zawodowych, których wynagrodzenia nie zostały zamrożone, a nawet wzrosły. Sąd stwierdził również, że ustawa ta narusza prawo UE, gdyż nie zapewnia odpowiedniego poziomu wynagrodzenia jako gwarancji niezawisłości sędziowskiej, zwłaszcza w sytuacji, gdy inne grupy zawodowe nie były objęte podobnymi ograniczeniami. W związku z tym, sąd odmówił zastosowania spornego przepisu ustawy okołobudżetowej i zasądził na rzecz powódki wyrównanie wynagrodzenia oraz dodatkowe wynagrodzenie roczne, zgodnie z przepisami ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Wyrokowi w części dotyczącej wynagrodzenia nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dla odmowy zastosowania przepisów ustawowych sprzecznych z Konstytucją RP i prawem UE, szczególnie w kontekście wynagrodzeń sędziów i innych funkcjonariuszy publicznych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą okołobudżetową na rok 2022 i jej wpływem na wynagrodzenia sędziów. Interpretacja przepisów konstytucyjnych i unijnych może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepis ustawy okołobudżetowej ustalający podstawę wynagrodzenia sędziego na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z drugiego kwartału roku poprzedniego, zamiast z roku poprzedzającego ustalenie wynagrodzenia, jest zgodny z Konstytucją RP i prawem UE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest niezgodny z Konstytucją RP (art. 2, 32, 178 ust. 2) oraz prawem UE, ponieważ narusza zasadę równości, godności urzędu sędziego i niezawisłości sędziowskiej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawa okołobudżetowa z 2022 r. narusza zasadę równości, gdyż zamrożenie wynagrodzeń sędziów nastąpiło w sytuacji, gdy inne grupy zawodowe nie były objęte podobnymi ograniczeniami, a nawet ich wynagrodzenia wzrosły. Ponadto, narusza to zasadę godności urzędu sędziego i niezawisłości, ponieważ odpowiedni poziom wynagrodzenia jest gwarancją niezależności sędziego. Brak uzasadnienia dla takiego odstępstwa od zasady ogólnej, w szczególności w kontekście poprawiającej się sytuacji gospodarczej państwa, potwierdza niekonstytucyjność przepisu.
Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niekonstytucyjny lub sprzeczny z prawem UE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny jest uprawniony do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznanego za niekonstytucyjny lub sprzeczny z prawem UE, stosując bezpośrednio przepisy Konstytucji lub prawa UE.
Uzasadnienie
Sąd powszechny, sprawując wymiar sprawiedliwości, ma obowiązek stosowania się do Konstytucji i prawa UE. W przypadku stwierdzenia oczywistej niekonstytucyjności lub sprzeczności z prawem UE, sąd może odmówić zastosowania krajowego przepisu ustawowego, opierając swoje rozstrzygnięcie bezpośrednio na normach konstytucyjnych lub unijnych. Jest to tzw. rozproszona kontrola konstytucyjności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Sąd Rejonowy w (...) | instytucja | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
p.u.s.p. art. 91 § § 1c
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Określa podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu powszechnego jako przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, w tym zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasada ochrony praw słusznie nabytych.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zapewnienie sędziom warunków pracy i wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.
Pomocnicze
ustawa okołobudżetowa 2022 art. 8 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
Ustalono, że w 2022 r. podstawę wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiło przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r., co zostało uznane za niezgodne z Konstytucją RP i prawem UE.
k.p. art. 13 § zd. 1
Kodeks pracy
Prawo pracownika do godziwego wynagrodzenia za wykonaną pracę.
k.p.c. art. 477 § 2 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności.
ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym art. 1 § ust.1 pkt.2
Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej
Sędziowie mają prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego.
ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym art. 4 § ust. 1
Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej
Sposób ustalania wysokości dodatkowego wynagrodzenia rocznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawa okołobudżetowa z 2022 r. narusza Konstytucję RP (zasady równości, ochrony zaufania, godności urzędu sędziego). • Ustawa okołobudżetowa z 2022 r. narusza prawo UE (zasada skutecznej ochrony sądowej, niezawisłość sędziowska). • Sąd powszechny ma prawo odmówić zastosowania niekonstytucyjnego przepisu. • Brak uzasadnienia ekonomicznego dla zamrożenia wynagrodzeń sędziów w 2022 r., podczas gdy inne grupy zawodowe odnotowały wzrost wynagrodzeń. • Ograniczone możliwości dodatkowego zarobkowania sędziów.
Odrzucone argumenty
Ustawa okołobudżetowa jako późniejsza uchyla wcześniejsze przepisy (lex posterior derogat legi priori). • Wypłata dochodzonego roszczenia naruszałaby ustawę o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. • Zamrożenie wynagrodzeń sędziów było dopuszczalne ze względu na trudności budżetowe państwa (na podstawie orzeczeń TK i TSUE).
Godne uwagi sformułowania
podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego • ustawa okołobudżetowa uchwalona w 2022 roku wywołuje skutki prawne, w myśl zasady, że ustawa później sza uchyla ustawę wcześniejszą - lex posterior derogat legi priori • sądy powszechne są uprawnione do badania zgodności stosowanych przepisów ustawowych z Konstytucją oraz posiadają kompetencję do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznawanego przez nie za niekonstytucyjny • nie ma podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie na mocy art. 177 §1 pkt. 3 1 kpc • nie wykazał w żaden sposób aby taka potrzeba zmiany zasad wynagrodzenia sędziów była potrzebna • nie można rzeczonych przepisów postrzegać w ten sposób, że zostały one ustanowione konkretnie wobec członków Tribunal de Contas • nie spełnia warunków o których mowa w art. 47 KPP i art. 19 ust. 1 akapit drugi TSUE
Skład orzekający
Alina Kordus-Krajewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla odmowy zastosowania przepisów ustawowych sprzecznych z Konstytucją RP i prawem UE, szczególnie w kontekście wynagrodzeń sędziów i innych funkcjonariuszy publicznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą okołobudżetową na rok 2022 i jej wpływem na wynagrodzenia sędziów. Interpretacja przepisów konstytucyjnych i unijnych może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy wynagrodzeń sędziów i ich konstytucyjnych gwarancji, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym. Pokazuje siłę sądów w kontroli konstytucyjności prawa.
“Sędzia wygrała z sądem o swoje wynagrodzenie. Kluczowa decyzja o konstytucyjności prawa.”
Dane finansowe
WPS: 15 361,43 PLN
wynagrodzenie: 15 361,43 PLN
dodatkowe_wynagrodzenie_roczne: 1305,72 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.