IV KK 233/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o odszkodowanie za utracone utrzymanie na skutek niesłusznego skazania ojca wnioskodawcy, M. B., wyrokiem z 1951 roku, który został następnie uchylony przez Sąd Najwyższy w 2021 roku. Wnioskodawca, E. B., domagał się od Skarbu Państwa kwoty 15.500,80 zł. Sąd Okręgowy zasądził 4.400 zł, a Sąd Apelacyjny podwyższył tę kwotę do 13.200 zł (4.400 zł + 8.800 zł). Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł kasację, kwestionując sposób ustalenia wysokości odszkodowania i domagając się zasądzenia dalszej kwoty. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. W uzasadnieniu podkreślono, że postępowanie kasacyjne nie jest trzecią instancją i nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy. Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały art. 322 k.p.k. (zasądzenie odpowiedniej sumy, gdy ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub utrudnione) i oparły swoje wyliczenia na obiektywnych kryteriach, w przeciwieństwie do arbitralnych wyliczeń wnioskodawcy. Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego są chybione, a sądy obu instancji prawidłowo ustosunkowały się do zarzutów apelacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie wysokości odszkodowania za niesłuszne skazanie w sytuacjach, gdy ścisłe udowodnienie szkody jest utrudnione, a także w kontekście granic postępowania kasacyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji odszkodowania za utracone utrzymanie w wyniku niesłusznego skazania sprzed wielu lat. Interpretacja art. 322 k.p.k. w kontekście karnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym może ponownie oceniać wysokość zasądzonego odszkodowania za utracone utrzymanie, jeśli sądy niższych instancji zastosowały art. 322 k.p.k. i oparły się na obiektywnych kryteriach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie kasacyjne nie jest trzecią instancją i nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy ani kwestionowaniu ustaleń faktycznych i metod oceny dowodów, jeśli sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa i oparły się na obiektywnych kryteriach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że kasacja jest środkiem nadzwyczajnym, a jej celem jest eliminowanie orzeczeń dotkniętych rażącymi uchybieniami. Sąd Najwyższy nie dokonuje ponownej oceny dowodów ani ustaleń faktycznych. W tej sprawie sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały art. 322 k.p.k. i oparły wyliczenia odszkodowania na obiektywnych kryteriach, co jest zgodne z orzecznictwem.
Czy zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7 k.p.k., art. 433 k.p.k., art. 322 k.p.c.) i prawa materialnego (art. 556 § 1 pkt 1 k.p.k.) mogą być podstawą kasacji, jeśli w istocie sprowadzają się do kwestionowania wysokości zasądzonego odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zarzuty te nie wskazują na rażące naruszenia prawa o charakterze bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub innych naruszeń o podobnej randze, a jedynie na niezadowolenie z wysokości zasądzonej kwoty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzuty skarżącego sprowadzają się do kwestionowania wysokości odszkodowania, a nie do rażących naruszeń prawa procesowego czy materialnego. Postępowanie kasacyjne nie jest miejscem do ponownego ustalania wysokości szkody, zwłaszcza gdy sądy niższych instancji zastosowały właściwe metody.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
| M. B. | osoba_fizyczna | ojciec wnioskodawcy (niesłusznie skazany) |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do oddalenia kasacji jako oczywiście bezzasadnej.
k.p.k. art. 556 § 1
Kodeks postępowania karnego
Reguluje prawo do odszkodowania za niesłuszne skazanie, w tym za utracone utrzymanie.
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia sądowi zasądzenie odpowiedniej sumy według własnej oceny, gdy ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione.
Pomocnicze
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd, która pozostaje pod ochroną, jeśli spełnione są określone kryteria.
k.p.k. art. 433
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zakresu kontroli instancyjnej sądu odwoławczego.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kosztów postępowania w sprawach karnych.
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obciążenia stron kosztami postępowania.
k.p.k. art. 624 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zwolnienia od kosztów postępowania z uwagi na sytuację materialną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja jest środkiem nadzwyczajnym i nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy. • Sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały art. 322 k.p.k. i oparły wyliczenia odszkodowania na obiektywnych kryteriach. • Zarzuty skarżącego sprowadzają się do kwestionowania wysokości odszkodowania, a nie do rażących naruszeń prawa.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 7 k.p.k. i art. 433 k.p.k. poprzez nieprawidłową kontrolę instancyjną i niedostrzeżenie uchybień Sądu Okręgowego. • Naruszenie art. 322 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i brak zasądzenia pełnej kwoty odszkodowania. • Naruszenie art. 556 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie rzeczywistej szkody i błędne miarkowanie kwoty odszkodowania.
Godne uwagi sformułowania
kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń dotkniętych uchybieniami o charakterze bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub innych naruszeń prawa o podobnej randze • Postępowanie kasacyjne zarówno nie stanowi trzeciej instancji, jak i nie oznacza ponownego rozpoznania sprawy zakończonej już przecież prawomocnym wyrokiem • zasądzenie odpowiedniej sumy według swojej oceny - opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, niemniej powinny być to kryteria dające się zobiektywizować, poddające się kontroli w celu uniknięcia zarzutu niedopuszczalnej arbitralności • określenia - sąd może zasądzić odpowiednią sumę według własnej oceny - nie należy rozumieć w ten sposób, że zasądzenie tej sumy zależy od swobodnego uznania sądu. Wręcz przeciwnie, jeżeli zostanie stwierdzone, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, sąd zobowiązany jest zastosować się do dyspozycji określonej w tym przepisie
Skład orzekający
Paweł Kołodziejski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości odszkodowania za niesłuszne skazanie w sytuacjach, gdy ścisłe udowodnienie szkody jest utrudnione, a także w kontekście granic postępowania kasacyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odszkodowania za utracone utrzymanie w wyniku niesłusznego skazania sprzed wielu lat. Interpretacja art. 322 k.p.k. w kontekście karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak długo po niesłusznym skazaniu można dochodzić odszkodowania i jakie są ograniczenia w jego ustalaniu. Jest to przykład zastosowania specyficznych przepisów k.p.k. i k.p.c. w kontekście historycznych represji.
“Czy można dochodzić odszkodowania za niesłuszne skazanie sprzed 70 lat? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice.”
Dane finansowe
WPS: 15 500,8 PLN
odszkodowanie: 4400 PLN
odszkodowanie: 8800 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.