IV CZ 83/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPozwany J. M. złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, jednocześnie wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd Apelacyjny oddalił ten wniosek, wskazując, że pozwany prowadzi działalność gospodarczą, generuje znaczne obroty i dysponuje środkami finansowymi, które pozwalają mu na pokrycie opłaty sądowej bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd odwoławczy podkreślił, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest przeznaczona dla osób faktycznie niezdolnych do ich poniesienia, a nie dla tych, które chcą przeznaczyć posiadane środki na inne cele. Pozwany nie uiścił należnej opłaty od skargi kasacyjnej w wyznaczonym terminie, co skutkowało jej odrzuceniem przez Sąd Apelacyjny. Pozwany złożył zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędne oddalenie wniosku o zwolnienie z kosztów. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając, że Sąd Apelacyjny prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące kosztów sądowych i właściwie ocenił sytuację majątkową pozwanego. Sąd Najwyższy wyjaśnił również kwestię właściwości sądu w sprawach incydentalnych oraz brak możliwości zaskarżenia postanowienia sądu drugiej instancji odmawiającego zwolnienia od kosztów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zwolnienia od kosztów sądowych dla przedsiębiorców, ocena sytuacji majątkowej w kontekście kosztów sądowych, właściwość sądu w sprawach incydentalnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji przedsiębiorcy i jego argumentacji dotyczącej środków finansowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji rozpoznający wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w ramach postępowania odwoławczego działa jako sąd pierwszej instancji w rozumieniu art. 394(1a) § 1 pkt 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji rozpoznaje taki wniosek jako sąd drugiej instancji, a postanowienie odmawiające zwolnienia od kosztów nie podlega zaskarżeniu w trybie zażalenia.
Uzasadnienie
Przedmiot sprawy zakreślony granicami żądania głównego decyduje o właściwości sądu. Postępowania incydentalne, takie jak wniosek o zwolnienie od kosztów, pełnią rolę służebną wobec postępowania głównego i nie wpływają na właściwość rzeczową i funkcjonalną sądu.
Czy osoba prowadząca działalność gospodarczą, która dysponuje środkami finansowymi, może zostać zwolniona z kosztów sądowych, jeśli środki te zamierza przeznaczyć na inne cele (np. finansowanie inwestycji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zwolnienie od kosztów sądowych przysługuje jedynie wtedy, gdy strona nie dysponuje środkami wystarczającymi na uiszczenie opłat i wydatków, a nie wówczas, gdy posiada pieniądze, ale zamierza przeznaczyć je na inne cele.
Uzasadnienie
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i wymaga, aby osoba domagająca się zwolnienia nie była w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb dnia codziennego. Nie chodzi o trudności lub spadek obrotów, a należności wobec innych wierzycieli (w tym sądu) powinny być traktowane równorzędnie.
Czy postanowienie sądu drugiej instancji odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie sądu drugiej instancji odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega zaskarżeniu w trybie zażalenia. Kontrola takiego orzeczenia może odbywać się w trybie przewidzianym w art. 380 k.p.c. w zw. z art. 394(1) § 3 k.p.c. w zw. z art. 398(21) k.p.c.
Uzasadnienie
Przepisy dotyczące środków odwoławczych stanowią, że postanowienie sądu drugiej instancji odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega zaskarżeniu. Kontrola może nastąpić w innych trybach przewidzianych prawem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. | spółka | powód |
| J. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Y. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
u.k.s.c. art. 102 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Norma stosowana a contrario do oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, gdy strona dysponuje środkami.
k.p.c. art. 394(1a) § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zażalenia do innego składu sądu pierwszej instancji na postanowienia sądu pierwszej instancji, w tym odmowę zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd Najwyższy uznał, że nie ma zastosowania do postanowienia sądu drugiej instancji.
Pomocnicze
u.k.s.c. art. 109 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa do wezwania strony do złożenia wyciągów z rachunków bankowych i wyjaśnień w celu oceny sytuacji majątkowej.
u.k.s.c. art. 112 § 3
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Określa termin tygodniowy na uiszczenie opłaty od skargi kasacyjnej po doręczeniu postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów.
k.p.c. art. 398(6) § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia skargi kasacyjnej w przypadku nieuiszczenia opłaty sądowej.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
W związku z art. 394(1) § 3 k.p.c. i art. 398(21) k.p.c., stanowi podstawę do kontroli postanowienia sądu drugiej instancji odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych.
k.p.c. art. 394(1) § 3
Kodeks postępowania cywilnego
W związku z art. 380 k.p.c. i art. 398(21) k.p.c., stanowi podstawę do kontroli postanowienia sądu drugiej instancji odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych.
k.p.c. art. 398(21)
Kodeks postępowania cywilnego
W związku z art. 380 k.p.c. i art. 394(1) § 3 k.p.c., stanowi podstawę do kontroli postanowienia sądu drugiej instancji odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych.
k.p.c. art. 398(14)
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie zażalenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił sytuację majątkową pozwanego. • Pozwany dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na pokrycie opłaty sądowej. • Środki finansowe pozwanego, nawet jeśli pochodzą od inwestorów, mogą być przeznaczone na koszty sądowe. • Sąd Apelacyjny prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące kosztów sądowych i zwolnienia od nich. • Postanowienie sądu drugiej instancji odmawiające zwolnienia od kosztów nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny naruszył art. 394(1a) § 1 pkt 1 k.p.c. przez niezastosowanie, działając jako sąd pierwszej instancji. • Sąd Apelacyjny naruszył art. 102 ust. 1 u.k.s.c. przez błędne oddalenie wniosku o zwolnienie z kosztów. • Istniała sprzeczność ustaleń z dowodami w zakresie możliwości ponoszenia kosztów przez pozwanego.
Godne uwagi sformułowania
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma wyjątkowy charakter. Potocznie nazywana jest „prawem ubogich”. • Brak jest jakichkolwiek uzasadnionych przesłanek do postawienie tezy, że należności wobec innych wierzycieli, niż sąd mają uprzywilejowany charakter. • Nie można pomijać, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma wyjątkowy charakter. [...] Dlatego też jej zastosowanie wymaga, aby osoba domagająca się zwolnienia od kosztów sądowych nie była w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb dnia codziennego. Nie chodzi zatem o trudności bądź spadek obrotów.
Skład orzekający
Jacek Grela
przewodniczący, sprawozdawca
Marcin Krajewski
członek
Tomasz Szanciło
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia od kosztów sądowych dla przedsiębiorców, ocena sytuacji majątkowej w kontekście kosztów sądowych, właściwość sądu w sprawach incydentalnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedsiębiorcy i jego argumentacji dotyczącej środków finansowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania cywilnego – kosztów sądowych i zwolnienia od nich, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje, jak sąd ocenia sytuację finansową przedsiębiorcy w kontekście tych kosztów.
“Przedsiębiorco, czy Twoje pieniądze od inwestorów ochronią Cię przed kosztami sądowymi? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
budowlane
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.