IV CSK 601/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów M. i Z. J. o zapłatę 160 000 zł tytułem zwrotu nakładów poniesionych na adaptację strychu na lokal mieszkalny. Powodowie dokonali adaptacji w 1985 r. na podstawie umowy z Urzędem Miejskim, a następnie lokal został im przydzielony i wynajęty. Właścicielem lokalu stał się pozwany J. K., który wypowiedział powodom umowę najmu. Sądy pierwszej i drugiej instancji oddaliły powództwo, uznając, że rozliczenie nakładów powinno nastąpić według zarządzenia Ministra Administracji z 1981 r., które przewidywało zwrot kosztów w wysokości 5% za każdy rok brakujący do upływu 20 lat od przejęcia lokalu. Ponieważ powodowie wydali lokal po upływie 20 lat, uznano, że roszczenie o zwrot nakładów wygasło. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powodów, podzielając argumentację sądów niższych instancji. Podkreślono, że w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, na podstawie jakiego stosunku prawnego powodowie posiadali nieruchomość w czasie dokonywania nakładów i czy uzgodniono sposób ich rozliczenia. W tym przypadku umowa z 1983 r. oraz obowiązujące wówczas zarządzenie z 1981 r. stanowiły podstawę do rozliczenia nakładów według określonych zasad, które powodowie zaakceptowali. Sąd Najwyższy odrzucił możliwość zastosowania przepisów Kodeksu cywilnego (art. 226, 230, 676 k.c.) ze względu na istnienie szczególnej regulacji umownej i zarządzenia, a także ze względu na czas, w którym dokonano nakładów. Podniesiono również, że przepisy Konstytucji nie mogą być stosowane wstecz do oceny zdarzeń prawnych sprzed jej wejścia w życie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaRozliczenie nakładów na lokale mieszkalne dokonanych w przeszłości, stosowanie przepisów międzyczasowych, pierwszeństwo umów i przepisów szczególnych przed ogólnymi przepisami Kodeksu cywilnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji adaptacji strychu na lokal mieszkalny na podstawie umowy z lat 80. i obowiązującego wówczas zarządzenia resortowego.
Zagadnienia prawne (3)
Jakie przepisy należy stosować do rozliczenia nakładów na adaptację lokalu mieszkalnego, dokonanych w latach 80. XX wieku, w sytuacji gdy strony zawarły umowę, a następnie obowiązywało zarządzenie resortowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy stosować przepisy obowiązujące w dacie dokonania nakładów i zawarcia umowy, w tym zarządzenie Ministra Administracji z 1981 r., które określało sposób rozliczenia nakładów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że umowa stron oraz obowiązujące w dacie jej zawarcia zarządzenie resortowe stanowiły podstawę do rozliczenia nakładów. Przepisy te miały pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami Kodeksu cywilnego (art. 226, 230 k.c.) i określały sposób rozliczenia, który strony zaakceptowały.
Czy przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące rozliczenia nakładów (art. 226, 230 k.c.) lub najmu (art. 676 k.c.) mogą mieć zastosowanie do rozliczenia nakładów dokonanych na podstawie umowy i zarządzenia resortowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie mają zastosowania, gdy istnieje szczególna umowa lub regulacja, która określa sposób rozliczenia nakładów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepisy art. 224-230 k.c. mają charakter szczególny i stosuje się je tylko wtedy, gdy stosunek prawny nie reguluje sposobu rozliczenia nakładów. W tej sprawie umowa i zarządzenie resortowe stanowiły taką regulację.
Czy przepisy Konstytucji RP (zasada niedziałania prawa wstecz) mogą być stosowane do oceny zdarzeń prawnych i aktów prawnych, które zaistniały przed jej wejściem w życie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Konstytucja nie uzasadnia podważania skutków prawnych stanów faktycznych i aktów normatywnych, które powstały przed jej wejściem w życie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zasada niedziałania prawa wstecz wyłącza stosowanie przepisów Konstytucji do oceny zdarzeń prawnych i aktów prawnych, które miały miejsce przed jej wejściem w życie, w tym do oceny zarządzenia resortowego uchylonego przed wejściem w życie Konstytucji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. J. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. J. | osoba_fizyczna | powód |
| J. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
Zarządzenie art. § 7 ust. 1
Zarządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska
W razie zwolnienia lokalu uzyskanego w wyniku przebudowy przed upływem 20 lat od jego przejęcia, najemca otrzymuje zwrot poniesionych kosztów w wysokości 5% za każdy rok brakujący do upływu tego okresu.
Pomocnicze
Zarządzenie art. § 4
Zarządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska
Lokal mieszkalny powstały w wyniku przebudowy strychu na koszt wnioskodawcy obejmował dokonujący przebudowy na podstawie innego stosunku prawnego, tj. najmu.
k.c. art. 226
Kodeks cywilny
Przepisy te stosuje się, gdy sposób rozliczenia nakładów nie wynika z umowy stanowiącej tytuł prawny do korzystania z rzeczy.
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące rozliczenia nakładów stosuje się odpowiednio do posiadacza rzeczy, który nie jest jej właścicielem.
k.c. art. 676
Kodeks cywilny
Jeżeli najemca ulepszył rzecz najętą, wynajmujący może według swego wyboru albo zachować ulepszenie za zapłatą sumy odpowiadającej jej wartości w chwili zwrotu, albo żądać przywrócenia stanu poprzedniego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nikt nie może z pozoru prawnej czynności prawnej czynić sobie zarzutu, zwłaszcza przeciwko osobie, dla której czynność ta została dokonana, jeżeli ta osoba pozostawała w dobrej wierze.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i niepodzielności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego, a także zapewnia ochronę środowiska naturalnego, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju.
Konstytucja art. 93
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Umowy międzynarodowe ratyfikowane za zgodą wyrażoną w ustawie mają pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy te nie mogą być pogodzone z umową lub ustawą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozliczenie nakładów powinno nastąpić według przepisów obowiązujących w dacie ich poniesienia i zawarcia umowy, w tym zarządzenia resortowego. • Umowa stron oraz zarządzenie resortowe stanowiły szczególną regulację sposobu rozliczenia nakładów, wyłączającą zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego. • Przepisy Konstytucji nie mogą być stosowane wstecz do oceny zdarzeń prawnych sprzed jej wejścia w życie.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego (art. 226, 230, 676 k.c.) do rozliczenia nakładów. • Naruszenie art. 2 i 93 Konstytucji RP. • Naruszenie art. 5 k.c.
Godne uwagi sformułowania
W sprawie o zwrot nakładów należy w pierwszej kolejności rozstrzygnąć na podstawie jakiego stosunku prawnego czyniący je posiadał nieruchomość w czasie ich dokonania. • Jeżeli z dysponentem lokalu łączyła go umowa trzeba określić jej charakter, oraz ustalić, czy uzgodniono sposób ich rozliczenia. • Takie porozumienie w pierwszej kolejności stanowi do tego podstawę chyba, że bezwzględnie obowiązujące przepisy je wyłączają i mają w związku z tym zastosowanie. • Z tych względów należało dojść do wniosku, że z powstałego na podstawie tej umowy stosunku prawnego wynikał sposób rozliczenia tych nakładów, skoro § 7 ust. 1 zarządzenia stanowił, że w razie zwolnienia lokalu uzyskanego w wyniku przebudowy przed upływem 20 lat od jego przejęcia najemca otrzymuje zwrot poniesionych kosztów w wysokości 5% za każdy rok brakujący do upływu tego okresu.
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący
Jan Górowski
sprawozdawca
Andrzej Niedużak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Rozliczenie nakładów na lokale mieszkalne dokonanych w przeszłości, stosowanie przepisów międzyczasowych, pierwszeństwo umów i przepisów szczególnych przed ogólnymi przepisami Kodeksu cywilnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji adaptacji strychu na lokal mieszkalny na podstawie umowy z lat 80. i obowiązującego wówczas zarządzenia resortowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy rozliczenia nakładów na nieruchomość, co jest częstym problemem prawnym. Interpretacja przepisów międzyczasowych i pierwszeństwo regulacji szczególnych nad ogólnymi ma znaczenie praktyczne dla prawników.
“Jak rozliczyć nakłady na mieszkanie sprzed lat? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy liczy się umowa, a kiedy przepisy.”
Dane finansowe
WPS: 160 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.