IV CSK 509/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości wnioskodawców, polegającej na znoszeniu urządzeń energetycznych i prawie korzystania z nieruchomości w celu ich obsługi, wraz z żądaniem zasądzenia wynagrodzenia. Uczestnik postępowania, spółka energetyczna, wnosił o oddalenie wniosku, podnosząc zarzut zasiedzenia służebności przesyłu. Sąd Rejonowy ustanowił służebność i zasądził wynagrodzenie, uznając, że zarzut zasiedzenia nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na złą wiarę posiadacza od momentu uwłaszczenia w 1990 r. Sąd Okręgowy utrzymał w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w zakresie merytorycznym, podzielając ustalenia dotyczące złej wiary i braku przesłanek do zasiedzenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną uczestnika, uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd Najwyższy wskazał, że w szczególnej sytuacji, gdy urządzenia przesyłowe znajdowały się na nieruchomościach Skarbu Państwa, a następnie przedsiębiorstwo państwowe uzyskało prawo użytkowania wieczystego lub własność tych nieruchomości, mogło dojść do powstania służebności przesyłu ex lege w wyniku uwłaszczenia. Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie skupiły się na kwestii zasiedzenia, nie badając wystarczająco możliwości powstania służebności na mocy przepisów o uwłaszczeniu, co stanowiło istotną przeszkodę w uwzględnieniu wniosku. W związku z tym sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach Skarbu Państwa w wyniku uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych oraz kwestia zasiedzenia w takich przypadkach.
Dotyczy specyficznej sytuacji transformacji ustrojowej i uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przedsiębiorstwo państwowe, które uzyskało prawo użytkowania wieczystego lub własność nieruchomości Skarbu Państwa, na których znajdują się urządzenia przesyłowe, nabywa jednocześnie służebność przesyłu ex lege w wyniku uwłaszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w określonych okolicznościach uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego może skutkować powstaniem służebności przesyłu ex lege.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że transformacja ustrojowa i uwłaszczenie przedsiębiorstw państwowych mogły prowadzić do nabycia przez nie nie tylko urządzeń przesyłowych, ale także prawa do korzystania z nieruchomości, na których się znajdowały, w formie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu. Takie prawo rzeczowe jest skuteczne wobec kolejnych właścicieli nieruchomości.
Czy zarzut zasiedzenia służebności przesyłu może być uwzględniony, gdy przedsiębiorstwo energetyczne posiadało urządzenia na nieruchomościach Skarbu Państwa bez wyraźnego tytułu prawnego, ale z jego akceptacją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli służebność powstała ex lege w wyniku uwłaszczenia, zarzut zasiedzenia staje się zbędny.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji skupiły się na ocenie dobrej lub złej wiary posiadacza w kontekście zasiedzenia. Sąd Najwyższy wskazał, że kluczowe jest zbadanie, czy nie doszło do powstania służebności na mocy przepisów o uwłaszczeniu, co wyłącza potrzebę badania przesłanek zasiedzenia.
Czy uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego spełnia wymogi formalne art. 328 § 2 k.p.c. w kontekście rozstrzygnięcia merytorycznego?
Odpowiedź sądu
Tak, uzasadnienie spełnia zasadnicze wymagania formalne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia formalne wymogi przewidziane w art. 328 § 2 k.p.c. przy przyjętej przez Sąd Okręgowy koncepcji merytorycznego rozstrzygnięcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E.K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| W.K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| P. S. E. Spółki Akcyjnej | spółka | uczestnik postępowania |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 172 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy terminu zasiedzenia w złej wierze.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Dotyczy stosowania przepisów o zasiedzeniu do służebności.
k.c. art. 305 § 1
Kodeks cywilny
Definicja służebności przesyłu.
k.c. art. 305 § 2
Kodeks cywilny
Wynagrodzenie za służebność przesyłu.
Dz.U. nr 79, poz. 664 art. 2 § ust. 1 i 2
Ustawa o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Dotyczy nabycia prawa użytkowania wieczystego przez przedsiębiorstwa państwowe.
Dz.U. z 1991 r., nr 2, poz. 6 § ust. 1 pkt 9
Ustawa o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych
Dotyczy nabycia własności przez przedsiębiorstwa państwowe.
k.c. art. 49
Kodeks cywilny
Dotyczy urządzeń przesyłowych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie spełnia wymogi formalne.
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Domniemanie dobrej wiary.
k.c. art. 285 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Treść służebności gruntowej.
k.c. art. 55 § 1
Kodeks cywilny
Przedmiot sprzedaży.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 292 k.p.c. w zw. z art. 172 § 1 k.p.c. poprzez nierozważenie możliwości powstania służebności przesyłu ex lege w wyniku uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (m.in. art. 386 § 6, 382, 228, 328 § 2 k.p.c.). • Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (m.in. art. 7, 292, 172, 285, 305¹ k.c.).
Godne uwagi sformułowania
w wyniku majątkowego usamodzielnienia przedsiębiorstw państwowych w postaci ich uwłaszczenia w odniesieniu do urządzeń przesyłowych uwłaszczenie to miało ten skutek, iż powodowało nie tylko przekształcenie przysługującego przedsiębiorstwom prawa zarządu urządzeń przesyłowych w prawo ich własności (w dniu 7 stycznia 1991 r.). • Doszło także do przekształcenia tego tytułu prawnego we właściwe prawo podmiotowe o treści, z której wynika uprawnienie do dalszego korzystania z nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa, na których umiejscowione zostały urządzenia energetyczne. • Prawem powstających w wyniku przekształcenia tytułu do korzystania z nieruchomości państwowych w zakresie niezbędnym do eksploatacji urządzeń uzyskanych na własność i posadowionych na tych nieruchomościach była - w poprzednim stanie prawnym - służebność gruntowa o treści odpowiadającej służebności przesyłu. • Skoro możliwe było umowne nabycie albo zasiedzenie takiej służebności przed wejściem w życie przepisów art. 305¹ k.c. i n. k.c., to taka służebność mogła też powstać ex lege jako prawny skutek uwłaszczenia osoby prawnej.
Skład orzekający
Iwona Koper
przewodniczący
Mirosław Bączyk
sprawozdawca
Karol Weitz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach Skarbu Państwa w wyniku uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych oraz kwestia zasiedzenia w takich przypadkach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji transformacji ustrojowej i uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z transformacją własnościową w Polsce po 1989 roku i jej wpływem na prawa rzeczowe, co jest istotne dla branży energetycznej i rynku nieruchomości.
“Czy linia energetyczna na Twojej działce to służebność nabyta z mocy prawa?”
Dane finansowe
wynagrodzenie: 20 200 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.