IV CSK 341/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o nakazanie złożenia oświadczenia woli zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości, opartego na umowie przedwstępnej. Powódka domagała się zawarcia umowy przyrzeczonej, argumentując, że spełniła warunki umowy przedwstępnej, w tym wpłaciła zaliczkę na przechowanie u notariusza. Sądy pierwszej i drugiej instancji oddaliły powództwo, uznając, że wpłata zaliczki nie wywołała skutków prawnych, ponieważ notariusz nie sporządził w terminie protokołu z przyjęcia pieniędzy na przechowanie. Sąd Apelacyjny uznał, że dla skuteczności depozytu notarialnego wymagane jest złożenie pieniędzy na specjalnym koncie oraz spisanie protokołu przez notariusza, a czynność ta nastąpiła po terminie. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powodowej Spółki, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 65 § 2 k.c. przez Sąd Apelacyjny, który dokonał wykładni postanowienia umowy przedwstępnej opierając się na jej dosłownym brzmieniu, zamiast badać zgodny zamiar stron i cel umowy. Sąd Najwyższy podkreślił, że interpretacja postanowienia o depozycie powinna uwzględniać wolę stron, a nie tylko literalne brzmienie przepisów Prawa o notariacie. Ponadto, Sąd Najwyższy zakwestionował stanowisko Sądu Apelacyjnego dotyczące konieczności sporządzenia protokołu przez notariusza jako warunku skuteczności przyjęcia depozytu, wskazując, że art. 108 § 2 Prawa o notariacie zobowiązuje do spisania protokołu, ale nie czyni go przesłanką skuteczności samej czynności przyjęcia pieniędzy na przechowanie. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że wpłata pieniędzy na konto notariusza mogła być uznana za skuteczne spełnienie obowiązku, nawet jeśli protokół został sporządzony później. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia postanowień umownych, zwłaszcza dotyczących depozytów notarialnych i warunków zawarcia umowy przyrzeczonej. Interpretacja przepisów Prawa o notariacie w zakresie czynności przyjęcia pieniędzy na przechowanie.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i postanowień umowy przedwstępnej. Wartość praktyczna może być ograniczona do podobnych stanów faktycznych i umów.
Zagadnienia prawne (2)
Jaka jest wykładnia postanowienia umowy przedwstępnej dotyczącego wpłaty zaliczki na przechowanie u notariusza, w szczególności czy wymagane jest sporządzenie protokołu przez notariusza w terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wykładnia postanowienia umowy przedwstępnej powinna uwzględniać zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko jej dosłowne brzmienie. Sporządzenie protokołu przez notariusza z przyjęcia depozytu nie jest warunkiem skuteczności samej czynności przyjęcia pieniędzy na przechowanie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował umowę przedwstępną, opierając się na jej literalnym brzmieniu zamiast na zgodnym zamiarze stron. Zakwestionowano również stanowisko, że protokół notarialny jest warunkiem skuteczności depozytu, wskazując, że wpłata na konto mogła być wystarczająca.
Czy wpłata pieniędzy na konto bankowe notariusza, bez sporządzenia przez niego w terminie protokołu przyjęcia tych pieniędzy, wywołuje skutek prawny złożenia zaliczki do depozytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sama wpłata pieniędzy na konto notariusza może być uznana za skuteczne spełnienie obowiązku, nawet jeśli protokół potwierdzający przyjęcie depozytu zostanie sporządzony później, o ile taki był zgodny zamiar stron umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 108 § 2 Prawa o notariacie nie czyni sporządzenia protokołu przesłanką skuteczności przyjęcia depozytu, a jedynie zobowiązuje notariusza do jego sporządzenia. Data przyjęcia depozytu może poprzedzać datę spisania protokołu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W. | spółka | powódka |
| Mirosław G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Iwona G. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Nakazuje badać zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko jej dosłowne brzmienie przy wykładni postanowień umownych.
P.o.n. art. 108 § § 1
Ustawa – Prawo o notariacie
Określa czynność przyjęcia przez notariusza na przechowanie pieniędzy lub papierów wartościowych.
P.o.n. art. 108 § § 2
Ustawa – Prawo o notariacie
Zobowiązuje notariusza do spisania protokołu z przyjęcia depozytu, wymieniając m.in. datę przyjęcia.
Pomocnicze
k.c. art. 353 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasady swobody umów z ustawowymi ograniczeniami.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy materiału dowodowego zebranego przez sąd pierwszej instancji, który sąd drugiej instancji jest obowiązany wziąć pod uwagę.
k.p.c. art. 398 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki skuteczności zarzutu naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podstaw kasacyjnych w zakresie naruszenia prawa materialnego.
k.p.c. art. 398 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podstaw kasacyjnych w zakresie naruszenia przepisów postępowania.
k.p.c. art. 398 § § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa interpretacja art. 65 § 2 k.c. przez Sąd Apelacyjny, polegająca na błędnej wykładni postanowienia umowy przedwstępnej. • Niezastosowanie art. 65 § 2 k.c. przez Sąd drugiej instancji, który nie zbadał zgodnego zamiaru stron i celu umowy. • Błędne przyjęcie przez Sąd Apelacyjny, że sama wpłata pieniędzy na specjalne konto notariusza nie wywołuje skutków prawnych, a o skuteczności złożenia pieniędzy do depozytu przesądza dopiero sporządzenie protokołu. • Niezastosowanie art. 835 k.c. mimo istnienia podstaw.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 382 k.p.c. przez pominięcie dowodu z księgi depozytowej notariusza.
Godne uwagi sformułowania
Sama wpłata w terminie przez powódkę pieniędzy na konto notariusza, bez sporządzenia przez notariusza w terminie 30 dni od zawarcia umowy przedwstępnej protokołu przyjęcia tych pieniędzy, nie wywołała skutku prawnego złożenia zaliczki do depozytu. • Dla skuteczności dokonania przez notariusza czynności notarialnej przyjęcia pieniędzy na przechowanie wymagane jest złożenie pieniędzy udokumentowane na specjalnym koncie bankowym, a ponadto spisanie przez notariusza protokołu z przyjęcia depozytu. • Sformułowania użytych w umowach postanowień należy raczej badać z uwzględnieniem zgodnego zamiaru stron i celu umowy, aniżeli opierać się na ich dosłownym brzmieniu (art. 65 § 2 k.c.). • Czynność przyjęcia przez notariusza na przechowanie [...] pieniędzy [...] określana też mianem „depozytu notarialnego”, wywołuje skutki prawne jedynie między notariuszem a deponentem, a więc nie między stronami niniejszego sporu, będącymi przecież także stronami umowy przedwstępnej. • Spisanie przez notariusza protokołu z przyjęcia depozytu nie stanowi niezbędnej kumulatywnej przesłanki ustawowej, przesądzającej o skuteczności dokonania czynności notarialnej przyjęcia przez notariusza na przechowanie.
Skład orzekający
Krzysztof Strzelczyk
przewodniczący
Zbigniew Kwaśniewski
sprawozdawca
Grzegorz Misiurek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia postanowień umownych, zwłaszcza dotyczących depozytów notarialnych i warunków zawarcia umowy przyrzeczonej. Interpretacja przepisów Prawa o notariacie w zakresie czynności przyjęcia pieniędzy na przechowanie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i postanowień umowy przedwstępnej. Wartość praktyczna może być ograniczona do podobnych stanów faktycznych i umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego aspektu umów przedwstępnych – depozytu notarialnego i jego skuteczności. Interpretacja Sądu Najwyższego w kontekście zgodnego zamiaru stron i przepisów Prawa o notariacie jest istotna dla praktyków.
“Czy wpłata zaliczki u notariusza jest skuteczna bez protokołu? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe wątpliwości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.