IV CSK 160/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną spółki "W." od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy nakaz zapłaty na rzecz spółki "P.F.". Spółka "P.F.", działając jako faktor, nabyła wierzytelności od spółki "P.K.D." wobec pozwanej spółki "W.". Pozwana podnosiła zarzut niewydania towaru i wystawienia faktury korygującej do zera. Sąd Okręgowy i Apelacyjny uznały powództwo za zasadne, interpretując umowę faktoringu i przelew wierzytelności w sposób korzystny dla cesjonariusza. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, wskazując na błędną wykładnię przepisów art. 512 i 513 k.c. Podkreślono, że porozumienie dłużnika z cedentem, zmieniające lub rozwiązujące umowę, z której wynika przelana wierzytelność, zawarte bez zgody cesjonariusza, wywiera skutki między dłużnikiem a cesjonariuszem, jeżeli dłużnik w chwili zawarcia tego porozumienia nie był zawiadomiony o przelewie ani o nim nie wiedział. Sąd Najwyższy zakwestionował również stanowisko sądów niższych instancji dotyczące oświadczenia pozwanej o istnieniu i bezsporności wierzytelności, uznając, że nie stanowiło ono zrzeczenia się zarzutu niewykonania świadczenia wzajemnego przez cedenta. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przelewu wierzytelności, w szczególności art. 512 i 513 k.c., oraz skutków porozumień między dłużnikiem a cedentem po zawiadomieniu o przelewie. Znaczenie zarzutów dłużnika wobec cesjonariusza.
Orzeczenie dotyczy specyfiki umowy faktoringu i przelewu wierzytelności wynikających z umów sprzedaży, ale jego zasady mogą być stosowane do innych przypadków przelewu.
Zagadnienia prawne (3)
Jakie skutki dla stosunku między dłużnikiem a cesjonariuszem ma porozumienie zmieniające lub rozwiązujące umowę, z której wynika przelana wierzytelność, zawarte przez dłużnika z cedentem po zawiadomieniu o przelewie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Porozumienie takie wywiera skutki między dłużnikiem a cesjonariuszem, jeżeli dłużnik w chwili zawarcia tego porozumienia nie był zawiadomiony przez cedenta o przelewie, ani o nim nie wiedział (art. 512 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 512 k.c. chroni dobrą wiarę dłużnika. Jeśli dłużnik nie wiedział o przelewie, jego porozumienie z cedentem jest skuteczne wobec cesjonariusza. Sąd zakwestionował zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy porozumienie było reakcją na niewykonanie świadczenia przez cedenta, wskazując na art. 513 k.c.
Czy dłużnik może podnieść wobec cesjonariusza zarzut niewykonania przez cedenta świadczenia wzajemnego, w tym zarzut wygaśnięcia wierzytelności na skutek odstąpienia od umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dłużnik może podnieść wobec cesjonariusza zarzuty, które miał przeciwko cedentowi w chwili powzięcia wiadomości o przelewie (art. 513 § 1 k.c.), w tym zarzuty zakładające uprzednie wykonanie prawa kształtującego, jak odstąpienie od umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały oświadczenie pozwanej o istnieniu i bezsporności wierzytelności jako zrzeczenie się zarzutu niewykonania świadczenia przez cedenta. Wskazano, że takie oświadczenie, złożone przed wystąpieniem okoliczności uzasadniających odstąpienie od umowy, nie może być traktowane jako zrzeczenie się zarzutu.
Czy oświadczenie dłużnika o istnieniu i bezsporności wierzytelności stanowi zrzeczenie się zarzutów przysługujących mu na podstawie art. 513 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niekoniecznie. Zrzeczenie się zarzutów może nastąpić, ale należy mieć na względzie ogólne reguły wykładni oświadczeń woli (art. 65 k.c.). Można dorozumiewać się zrzeczenia tylko zarzutów znanych dłużnikowi lub z których powstaniem powinien się liczyć. W tej sprawie oświadczenie pozwanej nie mogło być tak interpretowane.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy analizował cel, w jakim pozwana złożyła oświadczenie o istnieniu i bezsporności wierzytelności, wskazując, że było ono pomyślane jako przesłanka decyzji o finansowaniu, a nie jako zrzeczenie się zarzutów. Wiązanie z tym oświadczeniem zrzeczenia się zarzutu wygaśnięcia wierzytelności podważałoby sens faktoringu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| „P.F.”, spółka z o.o. | spółka | powód |
| "W.", spółka z o.o. | spółka | pozwany |
| "P.K.D.", spółka z o.o. | spółka | cedent |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 512
Kodeks cywilny
Porozumienie dłużnika z cedentem, zmieniające lub rozwiązujące umowę, z której wynika przelana wierzytelność, zawarte bez zgody cesjonariusza, wywiera skutki między dłużnikiem a cesjonariuszem, jeżeli dłużnik w chwili zawarcia tego porozumienia nie był zawiadomiony przez cedenta o przelewie, ani o nim nie wiedział.
k.c. art. 513 § § 1
Kodeks cywilny
Dłużnikowi przysługują przeciwko cesjonariuszowi wszelkie zarzuty, które miał przeciwko cedentowi w chwili powzięcia wiadomości o przelewie.
Pomocnicze
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny.
k.c. art. 491 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli jedna ze stron dopuściła się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może od umowy odstąpić po wyznaczeniu jej odpowiedniego dodatkowego terminu do wykonania i bezskutecznego jego upływu.
k.c. art. 494
Kodeks cywilny
Odstąpienie od umowy z powodu zwłoki kontrahenta wywołuje skutek ex tunc.
k.c. art. 155 § § 2
Kodeks cywilny
W przypadku sprzedaży rzeczy oznaczonych co do gatunku, wydanie rzeczy kupującemu warunkuje skutek rozporządzający.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy, uwzględniając częściowo lub w całości skargę kasacyjną, uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, lub innemu sądowi równorzędnemu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 512 i 513 k.c. przez sądy niższych instancji. • Niewłaściwe uznanie oświadczenia pozwanej o istnieniu i bezsporności wierzytelności za zrzeczenie się zarzutu. • Niewłaściwe zastosowanie art. 512 k.c. do sytuacji, w której porozumienie z cedentem było reakcją na niewykonanie świadczenia wzajemnego.
Godne uwagi sformułowania
Porozumienie dłużnika z cedentem, zmieniające lub rozwiązujące umowę, z której wynika przelana wierzytelność, zawarte bez zgody cesjonariusza, wywiera skutki między dłużnikiem a cesjonariuszem, jeżeli dłużnik w chwili zawarcia tego porozumienia nie był zawiadomiony przez cedenta o przelewie, ani o nim nie wiedział (512 k.c.). • O zamiarze dłużnika zrzeczenia się określonego zarzutu, dopuszczalnego na podstawie art. 513 § 1 k.c., można wnosić tylko wtedy, gdy zarzut ten był znany dłużnikowi lub gdy dłużnik powinien był liczyć się z jego powstaniem. • Działanie prezesa pozwanej wobec "P.K.D.", związane z niedostarczeniem przez "P.K.D." sprzedanych wyrobów tytoniowych, powinno być odniesione do art. 513 § 1 k.c., a nie art. 512 k.c.
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący
Katarzyna Tyczka-Rote
członek
Kazimierz Zawada
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przelewu wierzytelności, w szczególności art. 512 i 513 k.c., oraz skutków porozumień między dłużnikiem a cedentem po zawiadomieniu o przelewie. Znaczenie zarzutów dłużnika wobec cesjonariusza."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki umowy faktoringu i przelewu wierzytelności wynikających z umów sprzedaży, ale jego zasady mogą być stosowane do innych przypadków przelewu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii przelewu wierzytelności i zarzutów dłużnika, co jest kluczowe dla praktyki obrotu gospodarczego. Wyjaśnia, kiedy dłużnik może skutecznie podnosić zarzuty wobec nowego wierzyciela.
“Czy możesz skutecznie negocjować z pierwotnym sprzedawcą po tym, jak Twoja wierzytelność została już sprzedana? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 329 593,37 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.