IV Ca 301/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Ł. W. wniósł o zniesienie służebności osobistej mieszkania ustanowionej na rzecz pozwanej I. J. na parterze budynku przy ul. (...) w C., domagając się wynagrodzenia. Argumentował, że pozwana wyprowadziła się, zdemontowała liczniki i uniemożliwia remonty zagrażające bezpieczeństwu. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, znosząc służebność za wynagrodzeniem 1.800 zł. Pozwana wniosła apelację, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, oddalając powództwo. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stanowisko Sądu Okręgowego, że przepis art. 294 Kodeksu cywilnego, dotyczący zniesienia służebności za wynagrodzeniem, nie ma zastosowania do służebności osobistych, a jedynie do służebności gruntowych. Sąd wskazał, że do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych, ale z uwzględnieniem ich osobistego i alimentacyjnego charakteru. Ponadto, Sąd Okręgowy uznał, że żądanie powoda stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 kc. Biorąc pod uwagę podeszły wiek pozwanej (89 lat), jej trudną sytuację materialną (emerytura 1.400 zł) i fakt, że wyzbyła się własności jedynego lokalu mieszkalnego, pozbawienie jej prawa do dożywotniego korzystania z mieszkania w zamian za 1.800 zł oznaczałoby skazanie jej na bezdomność. Sąd podkreślił, że główne remonty obciążały powoda jako właściciela, a stan lokalu był częściowo wynikiem jego zaniedbań. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, oddalając powództwo i zasądzając od powoda na rzecz pozwanej koszty postępowania za obie instancje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących służebności osobistej mieszkania, w szczególności wyłączenie stosowania art. 294 kc oraz możliwość zastosowania art. 5 kc w sprawach o zniesienie służebności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji służebności osobistej mieszkania i może być stosowane z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 294 Kodeksu cywilnego, dotyczący zniesienia służebności za wynagrodzeniem, ma zastosowanie do służebności osobistej mieszkania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 294 kc nie ma zastosowania do służebności osobistej mieszkania.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że służebność osobista mieszkania jest uregulowana w sposób szczególny (art. 301-302 kc) i ma charakter alimentacyjny oraz osobisty, co odróżnia ją od służebności gruntowych. Wskazano na odmienne poglądy doktryny i judykatury, ale przyjęto, że stosowanie art. 294 kc do służebności osobistej mieszkania godziłoby w jej funkcje.
Czy żądanie zniesienia służebności osobistej mieszkania przez właściciela, w okolicznościach sprawy, stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, żądanie zniesienia służebności stanowi nadużycie prawa.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że pozbawienie 89-letniej pozwanej, która wyzbyła się własności jedynego lokalu mieszkalnego i utrzymuje się z niskiej emerytury, prawa do dożywotniego korzystania z mieszkania w zamian za symboliczną kwotę, skazałoby ją na bezdomność. Dodatkowo, główny ciężar remontów obciążał powoda, a stan lokalu był częściowo wynikiem jego zaniedbań.
Na kim spoczywa ciężar udowodnienia wysokości wynagrodzenia za zniesienie służebności osobistej mieszkania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar udowodnienia wysokości wynagrodzenia spoczywa na powodzie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy nieprawidłowo obciążył pozwaną ciężarem dowodu w zakresie ustalenia wysokości wynagrodzenia. Zgodnie z art. 6 kc, ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne, a w tym przypadku powód musiał udowodnić zarówno przyczyny zniesienia służebności, jak i wysokość należnego wynagrodzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł. W. | osoba_fizyczna | powód |
| I. J. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 297
Kodeks cywilny
Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych, z zachowaniem przepisów rozdziału regulującego służebności osobiste.
Pomocnicze
k.c. art. 294
Kodeks cywilny
Przepis ten, dotyczący zniesienia służebności za wynagrodzeniem, nie ma zastosowania do służebności osobistej mieszkania.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Żądanie zniesienia służebności osobistej mieszkania przez właściciela, w okolicznościach sprawy, stanowi nadużycie prawa.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia wysokości wynagrodzenia za zniesienie służebności spoczywa na powodzie.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu II instancji do ponownego rozważenia materiału sprawy i dokonania własnej oceny.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.c. art. 301
Kodeks cywilny
Reguluje służebność osobistą mieszkania.
k.c. art. 302
Kodeks cywilny
Reguluje służebność osobistą mieszkania.
k.c. art. 303
Kodeks cywilny
Możliwość zamiany służebności osobistej na rentę w przypadku rażących uchybień.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 294 kc nie ma zastosowania do służebności osobistej mieszkania. • Żądanie zniesienia służebności stanowi nadużycie prawa (art. 5 kc) ze względu na wiek, sytuację materialną i życiową pozwanej. • Ciężar dowodu wysokości wynagrodzenia spoczywa na powodzie.
Odrzucone argumenty
Służebność osobista mieszkania może zostać zniesiona za wynagrodzeniem na podstawie art. 294 kc. • Pozwana swoim zachowaniem uniemożliwiła powodowi przeprowadzenie remontów, co czyni służebność uciążliwą. • Pozwana nie korzysta już z lokalu, co oznacza, że służebność straciła dla niej znaczenie. • Pozwana powinna udowodnić wysokość należnego jej wynagrodzenia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest zasadna. • Sąd II instancji nie ogranicza się zatem tylko do kontroli sądu I instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, a rozważając wyniki postępowania przed sądem I instancji, władny jest ocenić je samoistnie. • do służebności osobistej mieszkania nie ma zastosowania przepis art. 294 kc. • żądanie zniesienia służebności osobistej mieszkania jest wykonywaniem prawa podmiotowego. • Pozbawienie jej prawa do dożywotniego korzystania z przedmiotowego lokalu w zamian za jednorazowo uiszczona kwotę 1800 zł oznaczałoby skazanie jej na bezdomność.
Skład orzekający
Andrzej Jastrzębski
przewodniczący
Wanda Dumanowska
sprawozdawca
M. S.
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących służebności osobistej mieszkania, w szczególności wyłączenie stosowania art. 294 kc oraz możliwość zastosowania art. 5 kc w sprawach o zniesienie służebności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji służebności osobistej mieszkania i może być stosowane z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd drugiej instancji może odmiennie zinterpretować przepisy prawa materialnego, chroniąc słabszą stronę postępowania (starszą osobę) przed potencjalnie krzywdzącym rozstrzygnięciem, nawet jeśli przesłanki formalne wydają się spełnione.
“Czy można stracić dom przez remont? Sąd Okręgowy staje w obronie starszej pani.”
Dane finansowe
WPS: 1800 PLN
zwrot kosztów procesu: 617 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 390 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.