III USKP 42/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 czerwca 2021 r. rozpoznał skargę kasacyjną J.M. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił jego apelację w sprawie dotyczącej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o nieopłaconych składkach. Spór koncentrował się na kwestii podlegania przez skarżącego, jako jedynego wspólnika spółki z o.o. (posiadającego 95% udziałów), obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Sąd Najwyższy, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, potwierdził, że status wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a także wspólnika dominującego w spółce wieloosobowej, stanowi samodzielny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych (emerytalnego, rentowego, wypadkowego) na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd uznał, że umowa o pracę zawarta przez takiego wspólnika z własną spółką jest nieskuteczna z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych, ponieważ brakuje w niej kluczowych elementów stosunku pracy, takich jak podporządkowanie pracodawcy. Podkreślono, że w przypadku jedynego lub dominującego wspólnika, czynności wykonywane na rzecz spółki są faktycznie wykonywane we własnym interesie i na własne ryzyko, co wyklucza istnienie stosunku pracy. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarżący podlegał ubezpieczeniom jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, a jego argumenty dotyczące zatrudnienia pracowniczego, statusu bezrobotnego czy świadczeń przedemerytalnych nie mogły podważyć tej kwalifikacji. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 365 § 1 k.p.c. dotyczący mocy wiążącej wcześniejszych orzeczeń zasądzających wynagrodzenie od spółki, wskazując na brak tożsamości stron i przedmiotu spraw.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej podlegania ubezpieczeniom społecznym przez jedynych lub dominujących wspólników spółek z o.o. oraz nieskuteczności umów o pracę z własną spółką.
Dotyczy specyficznej sytuacji jedynego lub dominującego wspólnika spółki z o.o. i jego relacji z własną spółką w kontekście ubezpieczeń społecznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa o pracę zawarta przez jedynego wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. z tą spółką może stanowić tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa o pracę zawarta przez jedynego wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. z własną spółką nie stanowi skutecznego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, ponieważ brakuje w niej elementów stosunku pracy, takich jak podporządkowanie.
Uzasadnienie
Status wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. sam w sobie jest tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Umowa o pracę z własną spółką jest nieskuteczna, gdyż wspólnik nie jest podporządkowany pracodawcy, a czynności wykonuje we własnym interesie.
Czy wspólnik dominujący w spółce wieloosobowej, posiadający przytłaczającą większość udziałów, może być traktowany jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji gdy udział innych wspólników jest iluzoryczny, spółka taka jest traktowana jak jednoosobowa, a dominujący wspólnik podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.
Uzasadnienie
Przytłaczająca przewaga udziałów i sposób ich wykorzystania przez jednego wspólnika sprawiają, że spółka wieloosobowa jest traktowana jak jednoosobowa, a stosunki pracy są pozbawione zasadniczych elementów konstrukcyjnych.
Czy prawomocne orzeczenia zasądzające wynagrodzenie od spółki na rzecz jej jedynego wspólnika wiążą organ rentowy w postępowaniu dotyczącym składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawomocne orzeczenia zasądzające wynagrodzenie od spółki na rzecz jej jedynego wspólnika nie wiążą organu rentowego w postępowaniu dotyczącym składek, jeśli organ ten nie był stroną tych postępowań, a kwestia ważności stosunku pracy nie była przedmiotem rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Moc wiążąca wyroku (art. 365 § 1 k.p.c.) dotyczy stron postępowania. Organ rentowy nie był stroną spraw o wynagrodzenie, a ustalenia dotyczące ważności stosunku pracy nie były kluczowe dla tamtych rozstrzygnięć.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. M. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
| R. Sp. z o.o. | spółka | płatnik składek |
Przepisy (13)
Główne
ustawa systemowa art. 83 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 32
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 8 § 6
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 6 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 12 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 11 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Pomocnicze
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
k.s.h. art. 201 § 1
Kodeks spółek handlowych
u.p.z.i.i.r.p. art. 71 § 1
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
u.ś.p. art. 2 § 1
Ustawa o świadczeniach przedemerytalnych
u.s.d.g. art. 2
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
k.p. art. 22 § 1
Kodeks pracy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Status jedynego wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. jest samodzielnym tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. • Umowa o pracę zawarta przez jedynego wspólnika z własną spółką jest nieskuteczna z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych. • Spółka z dominującym wspólnikiem, którego udział innych jest iluzoryczny, jest traktowana jak jednoosobowa spółka z o.o.
Odrzucone argumenty
Umowa o pracę z własną spółką stanowiła tytuł do ubezpieczeń społecznych. • Prawomocne wyroki zasądzające wynagrodzenie od spółki wiążą organ rentowy. • Skarżący nie prowadził działalności gospodarczej w spornym okresie z uwagi na status bezrobotnego lub świadczenie przedemerytalne.
Godne uwagi sformułowania
o zakwalifikowaniu zatrudnienia wspólników spółek kapitałowych, w tym wieloosobowych, nie rozstrzygają przepisy prawa handlowego, lecz przepisy określające stosunek pracy. • Ważność umów o pracę zawieranych przez wspólników jednoosobowych spółek z o.o. była powszechnie kwestionowana z powodu braku pracowniczego podporządkowania. • Właściciele jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - ze względu na przedmiot zbiorczego tytułu ubezpieczenia jakim jest „prowadzenie działalności pozarolniczej” - podlegają ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. • Status wspólników takich spółek wyłącza konwersję tytułu ubezpieczenia na wynikający z zawarcia umowy o pracę z własną spółką. • Z perspektywy prawa ubezpieczeń społecznych tego rodzaju spółkę należy traktować jak spółkę jednoosobową. • Jedyny wspólnik wykonuje czynności na swoją rzecz (we własnym interesie) i na swoje własne ryzyko produkcyjne, gospodarcze i socjalne. • Samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący, sprawozdawca
Halina Kiryło
członek
Maciej Pacuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej podlegania ubezpieczeniom społecznym przez jedynych lub dominujących wspólników spółek z o.o. oraz nieskuteczności umów o pracę z własną spółką."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji jedynego lub dominującego wspólnika spółki z o.o. i jego relacji z własną spółką w kontekście ubezpieczeń społecznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów o ubezpieczeniach społecznych w kontekście relacji wspólnik-spółka, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców i prawników.
“Jedyny wspólnik spółki z o.o. nie może być jej pracownikiem – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady ubezpieczeń społecznych.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.