III USKP 12/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną B. K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, który oddalił apelację odwołującego się od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie. Sprawa dotyczyła decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzającej, że B. K. nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu) w okresie od 1 czerwca 2015 r. do 29 lutego 2016 r. z tytułu umowy o pracę zawartej z R. K. Biuro s.c. w S. Sądy niższych instancji uznały umowę za pozorną, wskazując na powtarzający się schemat zatrudnienia w rodzinnych firmach, gdzie skarżący wykonywał pracę jedynie przez krótki okres, a następnie korzystał ze zwolnień lekarskich. Stwierdzono brak ekonomicznej i organizacyjnej potrzeby zatrudnienia oraz nieadekwatne wynagrodzenie. Sąd Najwyższy, oddalając skargę kasacyjną, podkreślił, że umowa o pracę zawarta dla pozoru, której celem jest jedynie uzyskanie świadczeń z ubezpieczeń społecznych, nie stanowi tytułu do objęcia tymi ubezpieczeniami. Sąd wskazał, że pozorność umowy jest kwestią faktyczną, niepodlegającą badaniu w postępowaniu kasacyjnym, a także odniósł się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania i konstytucyjności prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że umowy o pracę zawarte wyłącznie dla pozoru w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych są nieważne i nie stanowią podstawy do objęcia tymi ubezpieczeniami. Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do braku możliwości badania kwestii faktycznych w postępowaniu kasacyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pozorności umowy o pracę w kontekście ubezpieczeń społecznych. Interpretacja przepisów prawa pracy i cywilnego w zakresie pozorności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o pracę zawarta dla pozoru, której celem jest wyłącznie uzyskanie świadczeń z ubezpieczeń społecznych, może stanowić tytuł do objęcia tymi ubezpieczeniami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa o pracę zawarta dla pozoru nie stanowi tytułu do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi.
Uzasadnienie
Sądy uznały umowę za pozorną ze względu na powtarzający się schemat zatrudnienia, krótki okres faktycznego wykonywania pracy, długotrwałe zwolnienia lekarskie, brak ekonomicznej potrzeby zatrudnienia i nieadekwatne wynagrodzenie, co wskazuje na brak rzeczywistej woli nawiązania stosunku pracy i chęć jedynie uzyskania świadczeń.
Czy pozorność umowy o pracę podlega badaniu w postępowaniu kasacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozorność umowy jest okolicznością faktyczną, która nie podlega badaniu przez Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy jest sądem prawa, a nie sądem faktów. Stan faktyczny ustalony przez sądy niższych instancji jest dla Sądu Najwyższego wiążący, a konstruowanie podstaw skargi przez podnoszenie zarzutów dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów jest niedopuszczalne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. K. Biuro s.c. w S. | spółka | odwołujący |
| A. K. Biuro. s.c. w S. | spółka | odwołujący |
| B. K. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jaśle | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
u.s.u.s. art. 6 § 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby fizyczne będące pracownikami podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania.
u.s.u.s. art. 11 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu i wypadkowemu.
u.s.u.s. art. 18 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
u.s.u.s. art. 36 § 1 i 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, a w przypadku pracowników obowiązek ten spoczywa na płatniku składek.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
k.p. art. 22 § § 1²
Kodeks pracy
Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy.
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Pomocnicze
k.p. art. 300
Kodeks pracy
W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.
u.s.u.s. art. 86 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do zbadania ważności umowy o pracę w celu stwierdzenia objęcia ubezpieczeniem społecznym pracowników.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o pracę zawarta dla pozoru nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. • Pozorność umowy jest kwestią faktyczną, niepodlegającą badaniu w postępowaniu kasacyjnym. • Powtarzający się schemat zatrudnienia, krótki okres pracy i długie zwolnienia lekarskie wskazują na brak rzeczywistej woli nawiązania stosunku pracy. • Brak ekonomicznej i organizacyjnej potrzeby zatrudnienia. • Nieadekwatne wynagrodzenie w stosunku do wykształcenia i braku doświadczenia.
Odrzucone argumenty
Umowa o pracę została zawarta z zachowaniem wszelkich wymogów formalnych. • Pracownik posiadał właściwe przygotowanie merytoryczne. • Zarzuty dotyczące niewłaściwej obsady sądu i naruszenia przepisów postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest sądem faktów, a jest sądem prawa. • Umowa o pracę zawarta dla pozoru nie może stanowić tytułu do objęcia pracowniczym ubezpieczeniem społecznym. • Powtarzający się schemat tych zatrudnień i ich realizacji wyklucza możliwość przyjęcia, że celem zawartych umów było świadczenie pracy.
Skład orzekający
Leszek Bielecki
przewodniczący-sprawozdawca
Romuald Dalewski
członek
Robert Stefanicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że umowy o pracę zawarte wyłącznie dla pozoru w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych są nieważne i nie stanowią podstawy do objęcia tymi ubezpieczeniami. Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do braku możliwości badania kwestii faktycznych w postępowaniu kasacyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pozorności umowy o pracę w kontekście ubezpieczeń społecznych. Interpretacja przepisów prawa pracy i cywilnego w zakresie pozorności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu pozornych umów o pracę i ich konsekwencji dla ubezpieczeń społecznych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i pracowników. Dodatkowo, odwołanie do kwestii konstytucyjnych i ustrojowych w kontekście zarzutów kasacyjnych dodaje jej głębi.
“Pozorna umowa o pracę: czy ZUS może zakwestionować Twoje ubezpieczenie?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.